Zapach

Jaki zapach ma zaufanie?

Kształt i intensywność relacji interpersonalnych są w znaczącym stopniu determinowane przez umiejętność obdarzania zaufaniem innych ludzi. Powszechnie wiadomo, że decyzja o tym, czy komuś zaufamy zależy od wielu zmiennych czynników. Ale czy może zależeć także od zapachu? Okazuje się, że tak. Aromat, który zwiększa naszą zdolność do ufania innym ludziom to zapach lawendy.

Najnowsze badania holenderskich naukowców opublikowane w 2015 roku na łamach czasopisma Frontiers in Psychology miały na celu ustalenie, czy specyficzne zapachy mogą wpływać na zaufanie międzyludzkie oraz stany kontroli poznawczej. Już wcześniejsze badania przeprowadzone w 1997 roku przez profesora Roberta Baron’a dowiodły, iż w pomieszczeniach, w których unosił się przyjemny zapach zaobserwowano więcej prospołecznych zachowań - ludzie chętniej podnosili upuszczony przez kogoś długopis lub rozmieniali sobie wzajemnie pieniądze. Tym razem do eksperymentu zaproszono 90 osób, które losowo podzielono na trzy grupy po 30 osób. Każda grupa miała za zadanie przeprowadzić tzw. „grę w zaufanie” – pierwsza przebywając w pokoju, w którym rozpylono zapach lawendy, druga w pokoju, w którym unosił się zapach mięty, a trzecia (kontrolna) w pokoju pozbawionym zapachów. Każdorazowo w badaniu brała udział para nieznajomych tej samej płci. Przed przystąpieniem do eksperymentu i tuż po nim badani proszeni byli o wypełnienie tzw. „mapy odczuć”, stworzonej według koncepcji James’a Russell’a (1989). Powyższe miało na celu uzyskanie subiektywnej oceny samopoczucia każdego z uczestników. Badacze chcieli w ten sposób upewnić się, że na poziom zaufania wpływa rozpylony zapach (lub jego brak), a nie indywidualnie odczuwane zmiany w nastroju uczestników.

Zapach śmierci

Jak pachnie zbliżająca się śmierć? Iwaszkiewicz zapachem śmierci określał aromat tataraku, ale bardziej prozaiczne skojarzenia każą myśleć o zapachu gnijącego ciała czy zapachu świeżo rozkopanej ziemi. Jednak jak dowodzą naukowcy z Chicago, zapach śmierci to raczej brak zapachów. Zbliżająca się śmierć może osłabiać nasze możliwości odróżniania zapachów z otoczenia.

Profesor Jayant Pinto wraz z zespołem w latach 2005 – 2006 zbadali ponad 3000 mężczyzn i kobiet powyżej 57 roku życia. Od wszystkich uczestników zebrano dokładne informacje dotyczące ich stanu zdrowia, ale również stanu posiadania, edukacji, nałogów (palenia papierosów) czy nawyków żywieniowych.

Zapach strachu

Kino. Oglądasz film grozy. Nikt nie podejrzewa, że się boisz? Naukowcy na łamach „Journal of Experimental Psychology: General” dowodzą, że zdradzi cię zapach!

Dotychczas wiadomo było, że czyjś strach można poznać za pośrednictwem wzroku i słuchu. Każdy z nas mógłby wymienić parę symptomów strachu poznawanych tymi zmysłami. Wiemy przecież, jak wyglądają trzęsące się ze zdenerwowania ręce czy, jak brzmi drżący głos. A jak pachnie strach? Silniej niż nam się dotychczas wydawało.

Pachnące emocje

Kojarzycie sceny z horrorów, kiedy morderca czai się na ofiarę w jej własnym domu? Mimo, że jest naprawdę dobrze ukryta, on zawsze ją znajduje. Zupełnie jakby wyczuwał jej zapach. Okazuje się, że rzeczywiście tak się dzieje. Najnowsze badania Güna Semina i jego zespołu pokazują, że o emocjach potrafimy wnioskować nie tylko na podstawie języka i wskazówek wizualnych. Stany emocjonalne bowiem komunikujemy i interpretujemy również za pośrednictwem sygnałów chemicznych, takich jak… zapach.

Zapach człowieka

Z pewnością można wyglądać na swój wiek. Ale czy można wyczuć czyjś wiek? Według badania opublikowanego w przeglądzie PloS ONE, każdy człowiek to potrafi! Takie informacje niesie zapach naszego ciała.

Charakterystyczny zapach ciała mają niemowlęta. Zupełnie inaczej pachną ludzie starsi. Chyba każdemu obiło się o uszy określenie “zapach osoby starszej”, a w Japonii uzyskał on nawet swoją nazwę “kareishū”. Te zapachowe różnice wynikają ze złożonych interakcji między gruczołami skóry (na przykład potowymi i łojowymi), wydzielinami ciała i aktywnością bakterii. Bardzo ważnymi wyznacznikami zapachu ludzkiej skóry są znajdujące się w większości pod jej powierzchnią gruczoły łojowe, uwalniające złożoną mieszaninę lipidów (sebum) i kwasów tłuszczowych.

Skąd się bierze zapach starych książek?

Każdy chyba miał kiedykolwiek w dłoni starą książkę pachnącą… starą książką. Nie da się pomylić tego charakterystycznego zapachu z żadnym innym. Skąd on się właściwie bierze?

Każda (nie elektroniczna) książka wykonana jest z papieru, czyli materii organicznej, która z czasem ulega rozkładowi. Duże znaczenie ma tutaj temperatura otoczenia, wilgotność powietrza, nasłonecznienie, a także substancje wykorzystane do produkcji masy papierowej. Woń starych książek naukowcy zdefiniowali jako mieszankę zapachu trawy, wanilii i stęchlizny oczywiście. Jednak analiza organoleptyczna nie pomoże w znalezieniu odpowiedzi na pytanie, dlaczego stare książki pachną w tak specyficzny sposób. W tym celu zespół badaczy z Wielkiej Brytanii wykorzystał analizę fazy nadpowierzchniowej, czyli metody analitycznej wykorzystywanej w chromatografii gazowej.

Czując strach, ryzykujesz!

Jeśli lubisz podejmować ryzykowne decyzje, to bardzo prawdopodobne, że w Twoim najbliższym otoczeniu znajdą się osoby, którym nie do końca to odpowiada. Martwiąc się i wyrażając swoje obawy, mogą odczuwać w Twojej obecności niepokój, który paradoksalnie zachęca Cię do balansowania na skraju ryzyka. Najciekawsze jest jednak to, że cały proces zachodzi daleko poza Twoją świadomością, a zaczyna się od zapachu.

Katrin Haegler oraz jej zespół odkryła, że wąchanie potu osób, które wcześniej odczuwały niepokój, wpływa na sposób w jaki podejmujemy decyzje. Wykorzystując stworzoną na potrzeby badania grę hazardową, Haegler udowodniła, że chemiczny sygnał niepokoju jednej osoby, wyzwala ryzykowne zachowania u drugiej.

Zapach płodności

Kalendarzyk małżeński to jedna z bardziej wymagających metod planowania rodziny. Tym czego bezwzględnie muszą przestrzegać małżonkowie, to zakaz seksu w czasie dni płodnych kobiety. Najnowsze badania psychologów wyjaśniają na czym polega zasadnicza trudność tego zadania.

Badania Saula Millera oraz Jona Manera wskazują, że tym co przyciąga mężczyzn do kobiet jest ich zapach. Dokładnie ten którym pachną będąc tuż przed owulacją. Konsekwencją jest utrzymanie na wysokim poziomie testosteronu w organizmie panów. Ten jak wiadomo odgrywa istotną rolę w podtrzymaniu męskiego libido.

Zapach przyzwoitości

Jeżeli zamierzasz poprosić kogoś o pomoc i bardzo zależy Ci na tym aby Twoja prośba została spełniona, warto zastanowić się nad miejscem, w którym to zrobisz. Na pewno powinno być schludne i czyste, jednak tym co prawdopodobnie odegra najważniejszą rolę, będzie zmysł węchu osoby proszonej o pomoc.

Zapach posiada nieprawdopodobną moc wydobywania głęboko ukrytych wspomnień z zakamarków naszego umysłu. Mało tego, może wpływać na nasze zachowanie, a także sądy jakie wydajemy. W jednym z wcześniejszych badań udowodniono, że osoby, pod wpływem świeżego zapachu, utrzymywały większą czystość w miejscu w którym spożywały posiłek. Jednak śmiała hipoteza jaką postawili profesor Katie Liljenquist oraz jej współpracownicy Chen-Bo Zhong oraz Adam Galinski, pokazują, że zapach może jeszcze nie jeden raz nas zaskoczyć.