Wysiłek

Sport to zdrowie i… lepsze wyniki w nauce?

Czy wysiłek fizyczny wpływa pozytywnie na nasze wyniki w nauce? Na to pytanie stara się odpowiedzieć Barbara Zarzecka z Uniwersytetu SWPS, która zebrała dostępne badania na ten temat na łamach czasopisma Studia Psychologiczne.

Od lat badacze donoszą o pozytywnym wpływie choćby niewielkiej, ale regularnej aktywności fizycznej na ciało i samopoczucie ludzi. Pomimo tego od kilku lat zauważalnie zwiększa się liczba otyłych dzieci i młodzieży. Jest to o tyle niepokojące, gdyż forma fizyczna w młodszym wieku najczęściej utrzymuje się w wieku dorosłym.

Sportowa kreatywność

Wysiłek fizyczny poprawia nastrój, trening podnosi wydolność naszego organizmu… co jeszcze możemy zyskać dzięki regularnym ćwiczeniom? Naukowcy z Leiden University w Holandii postanowili sprawdzić, w jakim stopniu sport może pobudzić kreatywność.

W badaniu dr Lorenzo Colzato i współpracowników udział wzięło 96 młodych, zdrowych, szczupłych osób – 48 sportowców i 48 niećwiczących. By zakwalifikować się do grupy „sportowców”, należało uprawiać sport przynajmniej 3 razy w tygodniu przez 2 lata od czasu rozpoczęcia badania. Grupa niećwiczących składała się z ludzi uprawiających sport rzadziej niż raz w tygodniu. Na potrzeby eksperymentu, badanych podzielono na trzy grupy – jedna z nich zaczęła badanie od krótkiego odpoczynku, druga wykonywała w tym czasie spokojne ćwiczenia fizyczne, trzecia ćwiczyła intensywnie. Natychmiast po zakończeniu ćwiczeń (lub okresu odpoczynku w przypadku pierwszej grupy) badani przechodzili do kolejnego zadania – rozwiązania dwóch testów kreatywności.

Masz talent i dużo pracujesz? Nie przyznawaj się!

Czy słowa „ale ja się tak napracowałem!” nie są ci obce? Jeśli tak, to znaczy, że posłużyłeś się heurystyką wysiłku, aby przekonać kogoś do wartości swojej pracy. W ten sposób oceniamy również wartość dzieła sztuki: bardziej cenimy te wytwory, w które artysta włożył więcej pracy, niż te, które nie sprawiły mu żadnego wysiłku. Ale gdybyś spojrzał na dzieło z punktu widzenia talentu twórcy, to jak myślisz – komu tworzenie przyszłoby z większą łatwością: niezwykle utalentowanemu artyście czy początkującemu malarzowi?

Ile wart jest Twój wysiłek?

Przeprowadzając się do nowego mieszkania, możemy wynająć firmę i zapłacić jej pracownikom za przetransportowanie naszego dobytku. Możemy też zwrócić się o pomoc do bliskich osób jak rodzina czy przyjaciele, jednak jak w tym wypadku wynagrodzić ich wysiłek? Najlepiej zaprosić ich na obiad, nie zdradzając ile kosztował – przekonują naukowcy na łamach Psychological Sciecne.

Przeprowadzka, malowanie pokoju czy opieka nad potomstwem, to tylko kilka z wielu sytuacji w których możemy potrzebować pomocnej ręki. Kogo najlepiej poprosić o pomoc: przyjaciela czy profesjonalistę? Kto z nich włoży więcej wysiłku w wykonywaną pracę? W jaki sposób powinniśmy ich wynagrodzić – pieniędzmi czy upominkami? Na te pytania odpowiedzieli James Heyman oraz Dan Ariely w serii trzech błyskotliwych eksperymentów.

Sekretny ciężar

Utrzymywanie tajemnicy można porównać do zmagania się z fizycznym ciężarem – przekonują psycholodzy na łamach najnowszego numeru „Journal of Experimental Psychology: General”.

W czterech eksperymentach, przeprowadzonych przez Michela Slepiana z Tufts University oraz jego współpracowników, osoby badane myślały o swoich małych albo dużych sekretach, a następnie ocenieały trudność wykonania wybranych ćwiczeń fizycznych. Jak się okazało, uczestnicy badania wydobywający z pamięci poważne tajemnice zachowywali się w drugiej części zadania tak, jakby przed momentem założyli ciężki plecak - w porównaniu do grupy myślącej o błahych sekretach oceniali wzniesienia jako bardziej strome, wyobrażone dystanse jako odleglejsze, a zadania fizyczne jako wymagające większego wysiłku. Oznacza to, że wspominanie ukrywanej zdrady może dosłownie ciążyć nam na sumieniu - podsumowuje wyniki swoich badań Michel Slepian.

Ciężki obraz siebie

Zazwyczaj myślimy, że jesteśmy lepsi niż przeciętny rówieśnik. Nie opuszcza nas przekonanie, że jesteśmy zdrowsi, zabawniejsi czy atrakcyjniejsi od sąsiada. Naukowcy donoszą o pewnym wyjątku: kobiety myślą, że ważą więcej niż ich koleżanki.

Doktor Catherine Sanderson z Amherst College przebadała 101 kobiet (wśród których były osoby uczące się w liceum koedukacyjnym oraz osoby uczące się w liceum żeńskim). Kobiety pytane były między innymi o przyzwyczajenia żywieniowe, wymiary, wagę swojego ciała oraz ilość czasu spędzanego na ćwiczeniach. Uczestniczki badania podawały również swoją wagę idealną i szacowały wagę, kształty oraz ilość czasu poświęcanego na ćwiczenia przeciętnej rówieśniczki. Jak się okazało, wśród studentek uczelni koedukacyjnej tylko najszczuplejsze z badanych twierdziły, że czują, że wyglądają jak przeciętne koleżanki. Przeciętna studentka była przekonana, że ćwiczy mniej, zaś waży i je więcej od przeciętnej studentki swojej uczelni.

Wysiłek uzależnia

Wyniki badań nad myszami dowodzą, że można uzależnić się od wysiłku fizycznego tak samo silnie jak od narkotyków.

Wyniki eksperymentów opublikowanych w przeglądzie Behavioral Neuroscience, przekonują, że myszy pozbawione kołowrotka, zapewniającego im codzienną dawkę ruchu, doświadczają podobnego „zespołu abstynencyjnego” jak te, którym odstawiano narkotyki.

Naukowcy z Uniwersytetu Wisconsin - Madison, dowodzą, że obszar w mózgu, który odpowiada również za inne silne pragnienia, takie jak jedzenie, seks czy narkotyki, uaktywnia się właśnie w chwili, gdy pozbawimy myszy możliwości codziennej przebieżki. Badacze obserwowali zmiany w aktywności mózgu dwóch grup gryzoni: typowych myszy laboratoryjnych i szczególnej odmiany, charakteryzującej się dużym przywiązaniem do spontanicznego korzystania z karuzeli. Przez sześć dni badacze pozwalali obu grupom dowolnie biegać po kołowrotku. Siódmego dnia, połowie obserwowanych zwierzątek zabrano przyrządy do ćwiczeń. Jak się okazało, aktywność mózgu w 16 z 25 obserwowanych obszarów, była większa u zwierzątek, które zostały pozbawione możliwości wysiłku. Pobudzenie było jeszcze wyższe u myszek, które biegały dużo i często. Im większy średni dystans treningu zanotowały gryzonie w czasie obserwacji i częściej spontanicznie korzystały z kołowrotka, tym większą potrzebę wysiłku odczuwały zwierzęta.

Efekt wysiłku

Gdy nie mamy wystarczających informacji do właściwej oceny dowolnego dzieła, chętnie korzystamy z tzw. heurystyki wysiłku. Informacja o ilości czasu, jaki autor poświęcił na stworzenie dzieła, wpływa na ocenę jego wartości - przekonują badacze na łamach Journal of Experimental Social Psychology.

”Ale ja się tak starałem!” - ulubiona wymówka studentów jest, jak się okazuje, wyjątkowo skutecznym środkiem oddziaływania. W pierwszym z eksperymentów zespołu Justina Krugera z Uniwersytetu w Illinois 144 studentów losowo podzielonych na dwie grupy oceniało ogólną atrakcyjność wiersza współczesnego poety na skali od 1 (bardzo zły) do 11 (rewelacyjny). Wiersz pokazywany obydwu grupom, różnił się jedynie informacją, że poeta stworzył go w 4 lub 18 godzin. Badani oceniali również obiektywną wartość przeczytanego wiersza, szacując ile pieniędzy powinien otrzymać autor za publikację w czasopiśmie literackim.

Mięsień samokontroli

Podczas rozmowy rekrutacyjnej trudno jest opanować nerwowy śmiech i niestosowne żarty. Dlaczego? Bo nasza zdolność samokontroli przypomina mięsień, który szybko się męczy na skutek dużego wysiłku.

W 2002 roku profesor Roy Baumeister z State University of Florida otrzymał grant badawczy - milion dolarów na przeprowadzenie 25 eksperymentów z dziedziny psychologii. To dużo pieniędzy, ale sponsorzy najwidoczniej uznali, że warto zweryfikować szczególnie ciekawą teorią Baumeistera. Według niej silna wola, pozwalająca kontrolować nasze działania, bardzo przypomina… mięśnie, bo tak jak one potrafi ciężko pracować tylko przez określony czas i ulega zmęczeniu.

Mniejsza samokontrola odrzuconych

Istnieje ziarnko prawdy w obrazie osoby zajadającej smutki chipsami czy lodami po rozstaniu z partnerem. Takie osoby potrafią też całymi dniami leżeć na kanapie, bez siły by wstać i zając się czymkolwiek wymagającym skupienia. Ustalenia badaczy z Uniwersytetów Stanowych San Diego, Florida oraz Florida Atlantic opublikowane w przeglądzie Journal of Personality and Social Psychology udowadniają, że ludzie, których wykluczono z jakiejkolwiek grupy społecznej, mogę gorzej kontrolować swoje zachowanie.

W toku badań uczestnicy byli losowo dobierani do dwóch grup, w których doświadczali odrzucenia społecznego lub do grupy kontrolnej, w której nie manipulowano poczuciem odrzucenia. “Dzięki kontrolowanym w laboratorium eksperymentom udało się ustalić kierunek relacji - to odrzucenie społeczne prowadzi do załamania kontroli zachowania, a nie na odwrót” - tłumaczy profesor Jean Twenge kierująca pracami zespołu badaczy.