Wartość

Na czym polega „efekt IKEA”?

Gdy stajemy dumnie przed własnoręcznie złożonym meblem, nie tylko lubimy go bardziej niż gdyby dostarczono nam go w komplecie, ale także zawyżamy jego wartość – dowodzą naukowcy na łamach Journal of Consumer Psychology.

Praca i związany z nią wysiłek w zupełności wystarczą, aby ludzie zaczęli zawyżać wartość przedmiotów, które stworzyli – tłumaczy Micheal Norton z Harvard Business School. I dodaje, że właśnie, dlatego bardziej lubimy owoce naszej niż czyjejś pracy, nawet jeśli mamy do czynienia z tak przyziemnym zadaniem jak złożenie biurka. Na cześć szwedzkiej firmy badacze nazwali to zjawisko „efektem IKEA”.

Jak kupować prezenty dla bliskich?

Każdego roku z końcem października w sklepach rozbrzmiewają świąteczne hity i producenci przypominają nam, że zaczyna się czas szczególnej rozrzutności. Kupując prezenty często sądzimy, że zestaw kilku przedmiotów ucieszy naszych najbliższych bardziej niż jeden duży prezent. Podobnie myśli właściciel firmy, który do swojego typowego produktu dodaje często świąteczny produkt gratis w zamyśle zwiększający jego wartość. Kierując się zdrowym rozsądkiem, takiej strategii niczego nie brakuje – “więcej znaczy lepiej”. Nic bardziej mylnego jak dowodzą badania psychologów opublikowane na łamach Journal of Consumer Research.

Pokolenie uzależnione od samooceny

Dzisiejszy nastolatek żyje w świecie tak innym i odmiennym od tego, który istniał kiedyś, że pytanie o to co jest dla niego najważniejsze, może pozostać bez odpowiedzi. Obyci z technologią, kreowani przez reklamy, niepamiętający czasów gdy Internet był dostępny tylko nocą, a telefony przypominały cegłówki, według amerykańskich badaczy mogą być uzależnieni - jednak nie od pieniędzy, seksu czy alkoholu, a od wysokiej samooceny.

Brad Bushman oraz jego zespół postanowili sprawdzić, czy istnieje prawdopodobieństwo, że dzisiejsze pokolenie dziewiętnastolatków uzależnione jest przede wszystkim od wysokiej samooceny. W dwóch eksperymentach badaczom udało się wykazać, że młodzi ludzie cenią dobre mniemanie o sobie bardziej niż seks, pieniądze, ulubione jedzenie, alkohol czy spotkanie z przyjacielem. Cechami osobowościowymi, które wzmacniają to zachowanie okazało się przekonanie o tym, że należą im się dobre rzeczy oraz pogląd na temat dużej wartości samooceny.

Efekt wysiłku

Gdy nie mamy wystarczających informacji do właściwej oceny dowolnego dzieła, chętnie korzystamy z tzw. heurystyki wysiłku. Informacja o ilości czasu, jaki autor poświęcił na stworzenie dzieła, wpływa na ocenę jego wartości - przekonują badacze na łamach Journal of Experimental Social Psychology.

”Ale ja się tak starałem!” - ulubiona wymówka studentów jest, jak się okazuje, wyjątkowo skutecznym środkiem oddziaływania. W pierwszym z eksperymentów zespołu Justina Krugera z Uniwersytetu w Illinois 144 studentów losowo podzielonych na dwie grupy oceniało ogólną atrakcyjność wiersza współczesnego poety na skali od 1 (bardzo zły) do 11 (rewelacyjny). Wiersz pokazywany obydwu grupom, różnił się jedynie informacją, że poeta stworzył go w 4 lub 18 godzin. Badani oceniali również obiektywną wartość przeczytanego wiersza, szacując ile pieniędzy powinien otrzymać autor za publikację w czasopiśmie literackim.