Ucieleśnienie

Jak wykryć ambiwalencję?

Wyniki badań opublikowanych na łamach Psychological Science sugerują, że przestawianie ciężaru ciała z nogi na nogę powiązane jest z postawami ambiwalentnymi. Co ciekawe, tego rodzaju ruch ciała może nasilać trudności z podjęciem decyzji.

Wyobraź sobie, że wahasz się w podjęciu ważnej decyzji. Znasz wszystkie argumenty za i przeciw, lecz Twoja postawa jest ambiwalentna. Teraz zamknij oczy i daj się ponieść ruchom swojego ciała. Prawdopodobnie w symboliczny sposób ruchy Twojej jednej ręki będą ważyły argumenty za, a drugiej przeciw. Możliwe, że będziesz też przechylał głowę raz w jedną, raz w drugą stronę. Zespół psychologów z Erasmus University i Utrecht University pod przewodnictwem dr Iris Schneider z VU University of Amsterdam postanowił odpowiedzieć na pytanie, czy ambiwalentne postawy znajdują swoje odzwierciedlenie w ruchach naszego ciała. Badacze próbowali również sprawdzić czy taka zależność może mieć również odwrotny charakter - czy ruchy naszego ciała z jednej strony na drugą wzmacniają poczucie ambiwalencji. W celu znalezienia odpowiedzi na te pytania badacze wykonali dwa ciekawe eksperymenty.

Wsłuchani w ciało

Wyobraźmy sobie, że na leśnej drodze spotykamy niedźwiedzia. Co robimy, co czujemy i o czym wówczas myślimy? Takie pytania mają sens tylko w eksperymencie myślowym. Nie przydadzą się, gdy rzeczywiście staniemy oko w oko z drapieżnikiem. Nie musimy wówczas dogłębnie analizować swoich myśli, aby wiedzieć, co zrobić. Nie potrzebujemy wyciągać świadomych wniosków, ważyć argumentów za i przeciwko wzięciu nóg za pas. Zanim zrozumiemy, co się dzieje, wzrost ciśnienia krwi spowoduje, że nogi same ułożą nam się do ucieczki. Dzięki temu nasz gatunek przetrwał. Wszyscy ludzie, którzy w sytuacji zagrożenia życia mieli zapędy do powolnego, rozważnego analizowania wszystkich zebranych informacji, nie mieli szans, by przekazać dalej swoje geny. Jesteśmy potomkami tych sprawnych w analizowaniu sygnałów zbliżającego się zagrożenia, wyposażonych w szybki system wsłuchiwania się w najszybsze reakcje swego ciała. Co ciekawe ten system działa nie tylko w sytuacji walki/ucieczki przed napastnikiem. Z ucieleśnionego myślenia korzystamy codziennie.

Spójrz na czas z innej perspektywy!

Wyobraź sobie, że twoje środowe spotkanie przesunięto o dwa dni. No właśnie, ale w którą stronę? Odpowiedź na to pytanie zależy od tego, jaką perspektywę czasu przyjąłeś. A czy zdawałeś sobie sprawę z tego, że twoja pozycja w kolejce po kawę, czy wyobrażenie sobie ruchu w przestrzeni mogą diametralnie zmienić tę perspektywę? Poruszasz się wraz z czasem, czy to czas zbliża się ku tobie? Piątek czy poniedziałek?

Lera Boroditsky i Michael Ramscar w serii pomysłowych eksperymentów potwierdzili, że ludzkie pojęcie czasu jest bardzo ściśle związane z faktycznym lub wyobrażonym ruchem ich ciała w przestrzeni. A zaangażowanie w zwykłe codzienne zajęcia, związane z przemieszczaniem się czy zmianą pozycji w przestrzeni (na przykład podróżą pociągiem lub oczekiwaniem w kolejce po kawę), może zmienić postrzeganie tego abstrakcyjnego pojęcia. Naukowcy zastanawiali się, jak to się dzieje, że ludzie są zdolni do myślenia o rzeczach, których nie są w stanie zobaczyć ani poczuć, które w żadnym stopniu nie są dostępne zmysłowo. Przedmiotem zainteresowania stały się więc dla nich takie pojęcia jak sprawiedliwość, miłość czy czas. Naukowcy dodają, że być może abstrakcyjne myślenie w ogóle jest nadbudowywane na rzeczach bardziej dostępnych zmysłowemu doświadczeniu, na przykład właśnie na ruchu ciała w przestrzeni.

Konkretne metafory

Metaforyczne sformułowania takie jak „zimny człowiek” czy „ciężka kwestia” pomagają nam szybciej rozumieć pojęcia nieobserwowalne w naturze, ale co ciekawe, skutkują również dosłownym rozumieniem znaczenia z powiązanym zachowaniem.

Coraz więcej wyników badań przekonuje, że wybrany ruch ciała może być powiązany z reprezentacją poznawczą relewantnych ocen, postaw lub emocji oraz że wzbudzenie odpowiedniego gestu może skutecznie modyfikować sposób przetwarzania informacji. W ubiegłym roku holenderscy badacze pod kierunkiem Nilsa Jostmanna na łamach przeglądu Psychological Science dowiedli, że osoby, które trzymały dociążoną podkładkę pod ankietą (podkładka miała podwójne dno, przez co wypełniana ankieta rzeczywiście była cięższa niż w grupie kontrolnej) nadawały większą wagę przedmiotowi badania, zadanie było dla nich ważniejsze i na jego rozwiązanie poświęcali więcej wysiłku. Inne wyniki badań dokumentują prawdziwość dosłownego znaczenia metafory „zimnej osoby” - studenci siedzący w niewielkiej odległości od innych szacują temperaturę panującą w pomieszczeniu jako wyższą niż ci, którzy siedzą dalej od innych. Gesty, ruchy ręką czy odpowiednie ułożenie dłoni mogą wpływać na treść myśli i emocje, jakie człowiek przeżywa. W jednym z eksperymentów Gary Wells i Richard Petty pokazali, że potakiwanie głową podczas słuchania komunikatu perswazyjnego prowadziło do bardziej pozytywnych postaw względem prezentowanych treści w porównaniu z sytuacją, w której badani wykonywali głową ruchy zaprzeczające. Podobnie w badaniach, które prowadziłem z dr Aleksandrą Szymków-Sudziarską, w których pokazaliśmy, że dopasowanie mimiki do emocjonalnego zabarwienia informacji istotnie polepsza ich zapamiętanie. Uczestnicy badań Thomasa Schuberta, którzy pod pretekstem gry w nożyce-papier-kamień byli proszeni o trzymanie zaciśniętej pięści nabywali poczucia większej siły. W innym eksperymencie badani, którzy trzymali wyprostowany kciuk (gest O.K.) skłonni byli sądzić, że wieloznaczny opis zachowań osoby, który czytali w trakcie wykonywania gestu, bardziej świadczy o jej pozytywach niż osoby z grupy kontrolnej, które nie wykonywały tego gestu.

Botox paraliżuje nie tylko mięśnie

Jad kiełbasiany to popularna w medycynie kosmetycznej toksyna wykorzystywana do redukcji zmarszczek mimicznych. Jej działanie jest dość brutalne, ponieważ prowadzi do czasowego paraliżu mięśni twarzy, powstrzymując skórę przed tworzeniem niepożądanych fałdek. Eksperyment Davida Havasa oraz jego kolegów wykazał, że używanie Botoxu prowadzi do poważnego ograniczenia możliwości rozpoznawania emocjonalnego języka jakim posługujemy się na co dzień.

Trzy najważniejsze mięśnie twarzy, które pozwalają wyrażać emocje to: corrugator (mięsień marszczący brwi), zygomaticus (mięsień jarzmowy większy) oraz orbicularis oculi (mięsień okrężny oka). Bez ich prawidłowego działania, wyrażenie podstawowych emocji złości, szczęścia czy smutku byłoby niemożliwe.

Ciepło zbliża

Znasz kogoś kto jest oziębły i zdystansowany w stosunku do Ciebie? Może masz szefa, który w relacjach interpersonalnych jest chłodny i nieprzyjazny? Jeżeli zastanawialiście się jak poprawić relacje z tymi osobami, wyniki badań Lawrenca Williamsa i Johna Bargha mogą okazać się bardzo pomocne. Okazuje się, że najlepiej zafundować im ciepłą kawę.

Każdemu z nas zdarza się klasyfikować ludzi na ciepłych i zimnych. Nie jest to niczym innym jak spostrzeganiem danego człowieka jako przyjaznego, pomocnego i godnego zaufania lub zdystansowanego, nieprzyjaznego i niezbyt pomocnego. Badania pokazują, że w momencie gdy poznajemy nową osobą, pierwszą rzeczą na jaką zwracamy uwagą jest jej ciepło lub zimno interpersonalne. Wartość tej cechy jest dla nas tak ważna, że stawiamy ją wyżej niż umiejętności i kompetencje. Mało tego, jesteśmy wyczuleni na informacje, które mówić o tym jak dana osoba zachowuje się w relacjach z innym. dzięki wcześniejszym badaniom wiadomo, że najsolidniejszych ocen dokonujemy na podstawie twarzy a nie kompetencji, bo to z niej najczęściej płynie kojące ciepło lub mrożący chłód.