Twarz

Nie wszystkie emocje wyczytasz z twarzy

W sporcie takim jak tenis gra się o stawki, które potrafią uwolnić emocje z ogromną siłą. Zapytani o to, w jaki sposób poznamy czy gracz właśnie wygrał, czy przegrał z pewnością odpowiemy, że emocje malują się na twarzy. Nowe badanie opublikowane na łamach Science zaprzecza temu intuicyjnemu sądowi. Okazuje się, że emocje kreuje ciało.

Hillel Aviezer z Hebrew University of Jerusalem w Izraelu razem ze współpracownikami, postanowił sprawdzić, w jakim stopniu potrafimy trafnie rozpoznać emocje drugiego człowieka w wyłącznie na podstawie jego twarzy. W eksperymentach laboratoryjnych nie mamy z tym żadnych problemów, jednak Aviezera interesowało czy tak samo skuteczni jesteśmy w obliczu prawdziwych, codziennych sytuacji. Życie od laboratorium oddziela bardzo wyraźna granica intensywności, z jaką przeżywamy daną emocje. Doskonałym tego przykładem są tenisiści, których emocje potrafią w jednej sekundzie dosłownie eksplodować.

Co ładne to zdrowe?

Antropolodzy przekonują, że cztery elementy wyglądu twarzy kobiety: wiek, otłuszczenie, karnacja i jednolitość cery wpływają na ocenę jej zdrowia a tym samym ocenę jej atrakcyjności. Twarz młodsza, okrągła, o jasnej i gładkiej skórze jest silnym sygnałem świadczącym o płodności i zdrowiu kobiety. Do poszukiwania tych elementów w twarzy popycha nas ewolucja, choć kultura masowa jako piękniejsze promuje twarze odtłuszczone. Naukowcy z RPA sprawdzali, czy twarz zdrowa (krąglejsza) jest bardziej pożądana wśród osób, dla których zdrowie jest szczególnie rzadkim dobrem.

Ludzkie przedmioty

Wszyscy jesteśmy skłonni do doszukiwania się w przedmiotach cech ludzkich – twierdzi Tapani Riekki z University of Helsinki. W 2005 roku było głośno o osobie, która zobaczyła twarz Michaela Jacksona na toście. Naukowcy odkryli, że na takie iluzje podatne są szczególnie osoby głęboko religijne, a także przekonane w istnienie sił paranormalnych.

Przypadki dostrzegania ludzkich kształtów – zwłaszcza twarzy – w różnych dziwnych miejscach, nie są jednostkowe. Są one na tyle interesujące dla opinii publicznej, że od czasu do czasu trafiają do telewizji czy gazet. W mediach głośno było o Matce Boskiej, która ukazała się na pniu drzewa, a wspomniany już tost z podobizną Michaela Jacksona wystawiono w serwisie aukcyjnym eBay. Jedno z takich przywidzeń zostało nawet opisane w medycznym czasopiśmie naukowym. Jak podaje biuletyn, na obrazie ultrasonograficznym lekarze dostrzegli twarz starego, chorego człowieka.

Prawda zapisana na twarzy

Już w 1872 roku Karol Darwin sformułował hipotezę, że ekspresje mimiczne są uniwersalne i wiernie odzwierciedlają doświadczane przez człowieka emocje. Teza nie spotkała się z ciepłym przyjęciem - większość uczonych twierdziła, że wzorzec ekspresji emocjonalnej ma źródła kulturowe. Darwin zaś dowodził, że ludzie wyrażają emocje w bardzo zbliżony sposób, niezależnie od ich rasy, kultury czy religii. Musiało minąć wiele lat aby naukowcy zgodzili się z większością argumentów autora teorii ewolucji.

Wizualny efekt plotki

Plotki dosłownie zmieniają sposób postrzegania ludzi. Nowe badania nad percepcją wzrokową pokazują, że słuchanie paskudnych pogłosek o ludziach sprawia, że ich twarze odbierane są jako bardziej wyróżniające się.

W ciągu każdego dnia widzimy setki ludzkich twarzy. Ale zwracamy uwagę tylko na kilka z nich. Co o tym decyduje? To nasz mózg filtruje i pozycjonuje informacje z otoczenia na długo przed tym, zanim to sobie uświadomimy. Jedną z takich kluczowych informacji jest to, czy ktoś jest twoim przyjacielem czy wrogiem. Ludzie decydują o tym poprzez bezpośrednią informację lub też słuchają tego, co mają do powiedzenia inni. Soczystość takich plotek, jak się okazuje, ma potężny wpływ na nasze opinie na temat innych ludzi, a także określa, których dostrzeżemy najpierw.

Dotknij twarzy przez Internet

Ostatnie lata w internecie upływają pod znakiem portali społecznościowych. To tam spędzamy coraz więcej czasu, poświęcając go między innymi na oglądanie zdjęć naszych – nierzadko nigdy nie widzianych w realu – znajomych. Większość z nas nie zastanawia się nawet nad barierą jaką napotykają w takim momencie ludzie niewidomi. Współczesne oprogramowanie potrafi co prawda odczytać na głos poprawnie przygotowaną stronę internetową, tak aby możliwie ułatwić skorzystanie z jej treści. Niestety, przedstawienie osobie niewidomej treści zawartej na zdjęciu to zupełnie inna bajka.

Jak dotykasz, tak postrzegasz

W codziennym życiu mężczyźni uchodzą za prawdziwych twardzieli, podczas gdy kobiety najczęściej kojarzone są z delikatnością i kruchością. Przyczyn dla takiej kategoryzacji może być wiele, ale to raczej płeć brzydka utożsamiana jest z wytrzymałością i siłą. Chociaż rzeczywistość nie zawsze idzie w parze z naszymi przekonaniami, psychologowie potrafią wykazać w jaki sposób myślenie o płci może być powiązane z cielesnymi doświadczeniami.

Michael Slepian oraz jego koledzy udowodnili w dwóch eksperymentach, że fizyczne doświadczenie twardości sprawia, że ambiwalentne płciowo twarze, częściej kategoryzujemy jako męskie. Są to pierwsze wyniki badań, które sugerują, że wiedza na temat kategorii społecznych może być odzwierciedlona przez nasze ciało zgodnie z teorią ucieleśnionego poznania (ang. embodied cognition).

Żegnaj macho!

Czy wiecie jacy mężczyźni byli idolami Waszych babć, później mam lub Waszych starszych sióstr? Czy widzicie różnice między kanonem męskiego piękna wtedy i dziś? Czy kobietom w wyglądzie mężczyzn podoba się wciąż to samo czy dzisiaj cenią zupełnie co innego? Angielscy naukowcy postanowili odszukać odpowiedzi na powyższe pytania.

W latach 50-tych kobiety szalały za klasycznym typem urody mężczyzny, trochę zaniedbanym, ale muskularnym Burtem Lancasterem albo Kurtem Douglasem. 10 lat później wciąż na kolana rzucał twardy mężczyzna jak Sean Connery i Steve McQueen. Jednak w latach 70-tych preferencje kobiet wyglądały już zgoła inaczej. Męski i silny bohater ustąpił miejsca eleganckiemu Johnowi Travolcie z wystylizowaną bujną czupryną. W latach 80-tych popularny stał się jeszcze bardziej delikatny image w stylu Roba Lowe’a i Michaela J. Foxa. Skąd taki trend w kobiecych preferencjach?

Lesbijkę rozpoznasz po twarzy

Spostrzeganie tak oczywistych cech jak rasa, płeć czy wiek raczej nie zaskakuje. Co innego orientacja seksualna. W serii trzech eksperymentów Nicholas Rule oraz jego współpracownicy wykazali, że bez wskazówek w postaci fryzury, makijażu, a nawet brwi, twarz oraz same oczy, pozwalają wyłuskać informację na temat seksualnych preferencji. 

W literaturze anglojęzycznej możemy spotkać się ze słowem „gaydar”, które odnosi się do intuicyjnej umiejętności rozpoznawania orientacji seksualnej. Gdy chwilę o niej pomyślimy, łatwo dojść do wniosku, że gesty,ubiór oraz sposób zachowania może wiele powiedzieć na temat seksualnych zainteresowań drugiej osoby. Tak więc ciężko uznać, że jest to wyjątkowa umiejętność wybranych osób. Okazuje się, że w sposób automatyczny i z dużą precyzją jesteśmy w stanie określić orientację seksualną kobiet i mężczyzn. Wspomniany już Nicholas Rule w 2008 roku (Rule & Ambady, 2008) udowodnił, że ludzie potrafią oszacować czy mężczyzna jest hetero czy homoseksualny wyłącznie na podstawie twarzy widzianej przez 50 milisekund (1 ms = 0,001 s)! 

Twarz osoby "nierestrykcyjnej" - rozwiązanie

W artykule „Przygoda na jedną noc czy związek na całe życie” zaprosiliśmy naszych czytelników do udziału w badaniu, dzięki któremu chcieliśmy zreplikować efekty uzyskane przez dr Boothroyd - czy potrafimy rozpoznać twarz osoby rozwiązłej seksualnie.

Na nasze zaproszenie w sumie odpowiedziało 91 osób, w tym 62 kobiety i 29 mężczyzn. Poniżej przedstawiamy rezultaty naszej naukowej zabawy.

Badanie polegało na zdecydowaniu, która z dwóch prezentowanych osób jest bardziej otwarta na związki krótkotrwałe, jednonocne zbliżenia oraz seks bez miłości? W eksperymencie wykorzystano zdjęcia kompozytowe, stanowiące połączenie od 14 do 17 fotografii osób, które na podstawie wyników Kwestionariusza Orientacji Socjoseksualnej (ang. Sociosexual Orientation Inventory) zostały podzielone na “restrykcyjne” oraz “nierestrykcyjne”. Zacznijmy od analizy wyników ocen twarzy męskiej.