Twórczość

Chcesz być kreatywny? Spaceruj bez telefonu

Spędzamy coraz więcej czasu w świecie technologii. Wielu z nas preferuje komputer czy telewizję od spędzania czasu na świeżym powietrzu. Tymczasem badania opublikowane w Plos One przez Ruth Atchley, David Strayer oraz Paul Atchley pokazują, że kontakt z naturą i ograniczenie kontaktu z technologią wpływa pozytywnie na naszą sprawność poznawczą!

Żyjemy w pośpiechu, wykonując wiele różnych czynności każdego dnia. Jednak czy pamiętamy, aby znaleźć chwilę na aktywność w kontakcie z naturą? Według naukowców, przebywanie na świeżym powietrzu pozwala odbudować nam nasze wyczerpane zasoby uwagi, nieustannie zajmowane różnymi bodźcami np. dźwiękami alarmów samochodowych, hałasem miasta, głośnymi rozmowami.

Nie oceniaj pomysłu… po płci!

Wyobraź sobie twórczego geniusza. Sypie pomysłami z rękawa, myśli niezależnie, postępuje oryginalnie i nietypowo. A teraz zastanów się: wyobrażasz sobie kobietę czy mężczyznę? Kobiety niemal równie często jak mężczyźni poświęcają się karierze zawodowej, jednak mężczyźni zajmują większość stanowisk kierowniczych. Czy nierówność płci odbija się także na kreatywności? Amerykańscy naukowcy na łamach Psychological Science donoszą, że pomysły kobiet oceniamy gorzej od pomysłów mężczyzn.

Zgubiłeś klucze do domu? Zapomniałeś zapakować ładowarki do telefonu na wyjazd? Pomysłowość uratuje Cię w niejednej sytuacji, a w wielu przypadkach sprawi radość i satysfakcję. Myślenie twórcze przydaje się w różnych zawodach, pracodawcy często wymieniają je jako jedną z najbardziej pożądanych umiejętności u pracownika. Twórczość nie kończy się jednak na samym wymyśleniu nowej idei. Dalszy los pomysłu zależy od oceny środowiska: partnera, szefa, współpracowników, a także od umiejętności przekonania innych do swojej wizji. Czy stereotypowe postrzeganie płci wpływa na to, jak oceniamy wytwory kobiet i mężczyzn?

Chcesz być twórczy? Nie bój się odrzucenia!

Wielcy artyści i sławni wynalazcy wyłamują się z ogólnie przyjętych zasad życia społecznego. Za swój nonkonformizm często płacą wykluczeniem społecznym. Czy odrzucenie może sprzyjać tworzeniu nowych idei? Zgodnie z wynikami badań opublikowanymi na łamach Journal of Experimental Psychology: General odpowiedź brzmi „tak”, lecz jedynie wśród osób, które cenią niezależność.

Pamiętasz sytuację, w której wszyscy odmówili ci współpracy? A może naraziłeś się na bezwzględną krytykę i twoje rozwiązania oceniono jako bezwartościowe? Jeśli tak – doświadczyłeś odrzucenia społecznego. Gdy jesteśmy odtrąceni, często wkładamy wiele energii w odbudowanie więzi z innymi, dlatego może nam zabraknąć sił na realizację innych celów. Jednak niektórzy cenią indywidualizm bardziej niż dobre relacje. W takim wypadku odrzucenie może wzmacniać upragnione uczucie odrębności. Czy wtedy łatwiej znaleźć twórcze rozwiązanie, które jest z natury niezwykłe, nietypowe i kontrowersyjne?

Sportowa kreatywność

Wysiłek fizyczny poprawia nastrój, trening podnosi wydolność naszego organizmu… co jeszcze możemy zyskać dzięki regularnym ćwiczeniom? Naukowcy z Leiden University w Holandii postanowili sprawdzić, w jakim stopniu sport może pobudzić kreatywność.

W badaniu dr Lorenzo Colzato i współpracowników udział wzięło 96 młodych, zdrowych, szczupłych osób – 48 sportowców i 48 niećwiczących. By zakwalifikować się do grupy „sportowców”, należało uprawiać sport przynajmniej 3 razy w tygodniu przez 2 lata od czasu rozpoczęcia badania. Grupa niećwiczących składała się z ludzi uprawiających sport rzadziej niż raz w tygodniu. Na potrzeby eksperymentu, badanych podzielono na trzy grupy – jedna z nich zaczęła badanie od krótkiego odpoczynku, druga wykonywała w tym czasie spokojne ćwiczenia fizyczne, trzecia ćwiczyła intensywnie. Natychmiast po zakończeniu ćwiczeń (lub okresu odpoczynku w przypadku pierwszej grupy) badani przechodzili do kolejnego zadania – rozwiązania dwóch testów kreatywności.

Na twórczej fali

Twórcze myślenie ma związek z płynnymi ruchami ciała - dowiedli naukowcy z uniwersytetów Tufts i Stanforda.  Im więcej pomysłów przyjdzie nam do głowy, tym lepiej, bo wśród wielu rozwiązań możemy znaleźć jedno wartościowe. Dlatego myślenie twórcze kojarzy się często z „płynnością generowania pomysłów”. W serii eksperymentów Michael Slepian i Nalini Ambady dowiedli, że poczucie płynności może płynąć z ciała.

Aby tego dowieść, psychologowie podzielili osoby badane na dwie grupy. Połowa badanych kreśliła ręką w powietrzu „ósemki” o zaokrąglonym kształcie, pozostali  - „ósemki” kanciaste. Następnie proszono uczestników m.in. o wyliczenie jak największej liczby oryginalnych zastosowań gazety.

Po czym poznasz swoje dzieło?

Wielu artystów i sportowców wkłada ogromny wysiłek w przygotowanie się do publicznego zaprezentowania efektów swojej pracy. W toku takich przygotowań skupiają uwagę na swoich wcześniejszych wykonaniach, aby na ich podstawie osiągnąć lepszy wynik w kolejnych zawodach. Czy dzięki takiej wzmożonej samoświadomości muzycy potrafią lepiej rozpoznawać wyniki własnej pracy? Na to pytanie odpowiadają naukowcy na łamach Psychological Science.

Liczne badania dowodzą, że potrafimy rozpoznać własną sylwetkę ciała pośród innych niewyraźnych postaci chodzących na filmie. Inne eksperymenty wykazały, że badani potrafią lepiej przewidzieć miejsce trafienia rzutki, gdy obserwują własne ruchy, niż gdy przyglądają się ruchom innych. Ludzie potrafią nawet zidentyfikować odgłosy własnego klaskania, kierując się jedynie częstotliwością i wzorcem klaśnięć.

Twórcza mowa ciała

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że bardziej lubisz osoby, które naśladują Twoje gesty podczas rozmowy? Jak się okazuje, mimikra wpływa nie tylko na naszą postawę wobec partnera interakcji, ale również na myślenie twórcze osoby, która jest naśladowana! Doniosłe znaczenie ma zarówno jej obecność, jak i jej brak, zgodnie z doniesieniami opublikowanymi w Journal of Experimental Social Psychology.

Myślenie twórcze jest stymulowane przez społeczne problemy i oczekiwania. Badacze długo próbowali rozwikłać tajemnicę twórczości, analizując zagadnienie z punktu widzenia osobowości i zdolności poznawczych człowieka, jednak do tej pory mało wiemy na temat społecznych wymagań sytuacji, które warunkują procesy twórcze. Tę zagadkę postanowili rozwikłać Claire Ashton-James i Tanya Chartrand z University of British Columbia w Kanadzie i Duke University w USA. Do celów swoich badań uznali, że kluczowe w aktywności twórczej są dwa rodzaje myślenia: konwergencyjne i dywergencyjne. Pierwszy rodzaj aktywności umysłowej utożsamiany jest z myśleniem zbieżnym, prowadzącym do wytworzenia jednego właściwego rozwiązania. Wiąże się ze stosowaniem szerokich kategorii myślowych i dostrzeganiem podobieństw, wzorów i relacji zachodzących pomiędzy różnymi zjawiskami. Z kolei myślenie dywergencyjne nazywane jest myśleniem rozbieżnym, ponieważ nie prowadzi do uzyskania jednej poprawnej odpowiedzi. Pomocna w tym rodzaju myślenia jest umiejętność szybkiej zmiany punktów widzenia i umysłowych kategorii. Myślenie dywergencyjne sprzyja generowaniu odległych skojarzeń. W jaki sposób zastosowanie tych dwóch rodzajów myślenia zależy od wymagań społecznych? Wcześniejsze badania dowodzą, że myślenie konwergencyjne ułatwia współpracę i organizację, natomiast dywergencyjne wpływa korzystnie na innowację i dostrzeganie problemu z różnych perspektyw. Wynika to z faktu, że ludzie wykazują tendencję do dopasowywania swoich stylów poznawczych do wymagań społecznych.

Pobudź swoją twórczość

Wybitni twórcy często cierpieli z powodu trudnych wydarzeń. Chcesz być równie kreatywny? Doświadczenie tragedii życiowej wcale nie jest do tego niezbędne! Pomocna w przełamaniu sztywności myślenia może być np. wirtualna butelka, która nagle zacznie sama unosić się w powietrzu. Możesz też zrobić sobie kanapkę w nietypowy sposób, najpierw kładąc ser na talerzu, a potem przylepiając do niego chleb posmarowany masłem. Brzmi niewiarygodnie? Naukowe odkrycia ukazały się drukiem w prestiżowym Journal of Experimental Social Psychology.

Wybuch gniewu – lawina twórczych pomysłów

Denerwują cię złośliwe uwagi współpracowników na temat zadania, które właśnie wykonałeś? Obróć to na swoją korzyść! Holenderscy badacze udowodnili, że doświadczanie wybuchu czyjegoś gniewu może wpływać dobroczynnie na naszą kreatywność. O wynikach swoich badań opowiadają na łamach Journal of Experimental Social Psychology.

Na temat interpersonalnych skutków wyrażania gniewu przeprowadzono już wiele badań. Najczęściej eksplorowane obszary dotyczyły jednak konfliktu i negocjacji, gdzie między partnerami toczy się zaciekła rywalizacja. Gerben Van Kleef, Christina Anastasopoulou i Bernard Nijstad podeszli do problemu zupełnie inaczej: postanowili sprawdzić, jak zachowa się odbiorca gniewu, kiedy zadanie będzie wymagało zarówno współpracy, jak i kreatywności. Interesował ich nie tylko wpływ gniewu, ale również motywacja badanych, a dokładniej motywacja epistemiczna (ME). Ten szczególny rodzaj motywacji cechuje osoby, które zwykle dążą do dokładnego zrozumienia i przeanalizowania znaczenia sytuacji, w której właśnie się znajdują. Takie osoby są otwarte na różnorodne punkty widzenia; starają się też głębiej analizować otrzymywane informacje. Autorzy przewidywali, że gniew zadziała inaczej na osoby z niską i wysoką ME. Oglądanie rozgniewanego współpracownika powinno zmotywować osobę z wysoką ME do większego zaangażowania w zadanie oraz wspomóc jej twórczość. Natomiast na uczestnika z niską ME, gniew powinien wpłynąć zupełnie odwrotnie – zmniejszyć jego motywację i pogorszyć wyniki myślenia twórczego.

Dobroczynne zapominanie

Dla entuzjastów fenomenu ludzkiej pamięci mamy zaskakujące wieści: amerykańscy psychologowie odkryli paradoksalny wpływ pracy nad twórczym problemem na zapominanie! Wydaje się, że im dłużej nad czymś myślimy, tym bardziej utkwi to w naszej pamięci. Zatem czy efektywne zapamiętywanie powinno sprzyjać naszej twórczości? Nic bardziej mylnego!

Zapominanie bywa mało komfortowym, a niekiedy bardzo problematycznym doświadczeniem. Zdarzyło ci się zapomnieć o urodzinach partnera? Nie potrafiłeś odpowiedzieć na proste pytanie, bo “wyleciało ci to z pamięci”? Zawodność pamięci niekiedy wprawia nas w zakłopotanie. Zaczynamy wtedy wątpić w doskonałość ludzkiego, lub co gorsza naszego, umysłu. Jednak zapominanie jest ważnym mechanizmem adaptacyjnym, który chroni nas przed nadmiarem informacji. Zapominanie o starych ideach może nam pomóc w przezwyciężaniu sztywnych nastawień i doprowadzić do twórczych rozwiązań.