Trauma

Witajcie w Traumalandzie!

Martin Pollack w „Skażonych krajobrazach” zwraca uwagę na to, że masowe groby zmieniają krajobraz. Wprawione oko zobaczy nienaturalny układ drzew, wgłębienia i rozkopy lub bardziej grząski grunt. Michał Bilewicz w „Traumalandzie” zwraca uwagę na to samo, tylko w warstwie psychicznej - masowe groby są w nas, w naszych umysłach, przeżywaniu i rozumieniu świata zewnętrznego.

Pisali już o tym inni specjaliści - i Andrzej Leder w „Prześnionej rewolucji” i Kacper Pobłocki w „Chamstwie”. Leder odwołuje się do pojęcia imaginarium - życia w świecie wyobrażeń, przesyconych pragnieniami, iluzjami, snami. Przywołuje też pojęcie świadka (bystander), który uczestniczy biernie, a czasem aktywnie, w Zagładzie. Pobłocki zaś zwraca uwagę na życie w traumie przemocy wielopokoleniowej. Wszystko to w jakiś sposób ugruntowało nas jako naród i zwróciło nasze spojrzenie w stronę życia wyśnionego, w którym to nie my jesteśmy ofiarami, a inni. A nasze negatywne doświadczenia są tak naprawdę wygranymi moralnymi, więc żadne z nas ofiary.

Kwestia charakteru. Bojowniczki z getta warszawskiego

„… jak bardzo pamięć, chociaż dotyczy umarłych, jest zawsze po stronie żywych. Ten, kto przeżyje, kto znajdzie się w odpowiednim momencie, w odpowiednim czasie, kto dostanie głos, kogo usłyszą – ten będzie snuł opowieść”. Te słowa Patrycji Dołowy bardzo mocno rezonują z tym, co coraz częściej myślę o roli historii, upamiętniania i tworzenia przeszłości. Nasz mózg jest niezwykle plastyczny, a jego kreatywność w wymyślaniu utrudnia odtwarzanie prawdziwych zdarzeń. Z sytuacją taką zmierzyły się autorki, które opisywały losy, znanych i mniej znanych, bojowniczek z warszawskiego getta.

"Chronologia wody" o cierpieniu dziecka w kobiecie

Lidia Yuknavitch w jednym z rozdziałów swojej książki wspomina o kategoryzowaniu koleżanek według ich reakcji na książki o trudnych sprawach. Ja zostałabym od razu skreślona z listy potencjalnych przyjaciółek, bo takie lektury wzbudzają mój głęboki lęk. Lęk przed pochłonięciem przez muł i wciągnięciem pod wodę, gdzie nie ma żadnego stałego lądu, na którym można się oprzeć i przetrwać. Być może wynika to z mojego dużego lęku przed wodą w ogóle, być może z tego, że uzależnienie bliskich to rzecz, której bardzo się boję, być może stąd, że przemoc wobec dzieci przeraża mnie bardzo, bardzo.

Siedem kręgów piekła

Sprawa Wojciecha Kroloppa toczyła się, gdy byłam już w miarę świadomą obywatelką, mimo to niewiele z niej pamiętałam i z dużym zainteresowaniem sięgnęłam po wznowienie książki Marcina Kąckiego „Maestro. Historia milczenia”. Z zainteresowaniem, ale i z obawą, albowiem historie dotykające kwestii molestowania dzieci wzbudzają wiele emocji w czytającym. Kącki znany jest z tego, że porusza trudne tematy w sposób wyważony, bez oceny moralnej, ale jednak stanowczo. Tak też jest w „Maestrze” – główny bohater jawi się nam zarówno jako sprawca, jak i ofiara. Autor nie wybiela grzechów bohatera, podkreśla jego winy i punktuje każde przewinienie, jednocześnie przedstawia je opisując deficyty emocjonalne Kroloppa, które mogą mieć podłoże we wczesnym dzieciństwie. Nie analizuje tego jednak dogłębnie i stawia żadnych diagnoz - czytając można samemu postawić parę hipotez.

Głośnik w głowie. O leczeniu psychiatrycznym w Polsce

Dziewiątego lutego tego roku premierę będzie miała książka Anety Pawłowskiej-Krać poruszająca temat leczenia psychiatrycznego w Polsce. Temat ten wzbudza od lat wiele kontrowersji, w związku z czym zaprojektowano reformę mającą na celu usprawnienie procesu leczniczego oraz diagnostycznego zarówno dla dzieci, młodzieży jak i dorosłych.

W mojej ocenie książka Pawłowskiej-Krać za bardzo skupia się na pojedynczych historiach ludzi, a za mało na faktach. Oczywiście, historie osobiste są wzruszające, ale według mnie dobrze napisany reportaż poruszający temat systemowy powinien przede wszystkim mówić o faktach – o tym jak jest, jak powinno być, jak jest gdzie indziej. Tylko w jednym rozdziale mamy krótką wzmiankę o leczeniu psychiatrycznym w Szwecji. Zabrakło mi ogólnych danych na temat liczby szpitali, psychiatrów w Polsce – tak by stworzyć sobie w głowie obraz systemu, który zdecydowanie nie funkcjonuje w Polsce prawidłowo. To jest minus tej pozycji. Na szczęście książka ma też sporo plusów.

Chamstwo

W zeszłym roku dużo mówiło się i pisało na temat książki Adama Leszczyńskiego „Ludowa historia Polski”. Miała być ona objawieniem, nowym spojrzeniem na historię, głosem uciszonych przez lata. I rzeczywiście była, natomiast czegoś mi w niej brakowało. Z wielkim zaciekawieniem sięgnęłam więc po „Chamstwo” Kacpra Pobłockiego. Wydawało mi się, że może być ona uzupełnieniem, a tymczasem okazało się, że stała się punktem wyjścia. Dopiero analiza dokonana przez Pobłockiego przemówiła do mojego serca i rozumu.

Przez ciernie do gwiazd? O wzroście potraumatycznym wśród pacjentów z HIV

Nie od dziś wiadomo, że traumatyczne wydarzenia, jak np. wypadki komunikacyjne, doświadczenie przemocy, czy zagrażająca życiu choroba, mają szereg negatywnych konsekwencji dla zdrowia psychicznego. Amerykańscy badacze, Richard Tedeschi i Lawrence Callhoun (2004), opisują jednak odwrotne, na pierwszy rzut oka paradoksalne zjawisko, zwane wzrostem potraumatycznym (post-traumatic growth, PTG), które definiują jako zespół pozytywnych zmian w relacjach z innymi, postrzeganiu samego siebie i przekonaniach na temat życia, przybierający postać większego doceniania życia i otwartości na duchowość, co może wynikać z prób poradzenia sobie z traumatycznym lub silnie stresującym wydarzeniem.

Czy na pewno pomagamy?

Najnowsza książka dr Susan A. Clancy z Uniwerystetu w Harwardzie „The Trauma Myth: The Truth About the Sexual Abuse of Children - and its Aftermath” („Mit traumy: prawda o wykorzystywaniu seksualnym dzieci i jej następstwa”) wzbudziła niemałe kontrowersje wśród psychologów i opinii publicznej. Według dr Clancy „kłamstwa” na temat wykorzystywania seksualnego, nie pomagają ofiarom.

Problem traumatycznych doświadczeń związanych z wykorzystywaniem seksualnym wziął swój początek w latach 70., kiedy zaobserwowano ogromny wzrost świadomości tego zjawiska. Fala pozwów adwokatów broniących ofiar wykorzystywania seksualnego doprowadziła do przekonania, że jest to powszechne zjawisko, które niesie za sobą poważne reperkusje psychologiczne.

Otwórz się

Ujawnianie emocji poprawia zdrowie człowieka. Dorośli mężczyźni deklarują posiadanie jednego zaufanego powiernika, zaś kobiety mogą pochwalić się całą siecią osób, którym powierzają swoje emocje.

Mężczyźni najczęściej zwierzają się żonom, dlatego żonaci panowie żyją istotnie dłużej niż kawalerowie i wdowcy (oczywiście nie tylko dlatego, że mają komu ujawniać swoje emocje - również dlatego, że wykrywają objawy nowotworów na wcześniejszym etapie). Natomiast mężatki nie różnią się pod względem długości życia od panien i wdów. Rożnica ta przypisywana jest właśnie liczbie osób, którym zwierzają się małżonkowie - kobiety dzielą się swoimi uczuciami z większą liczbą osób. Okazuje się, że wzory tego rodzaju interakcji, w których wyjawiamy innym emocje pozostają raczej stałe. Zmienia się on jednak znacząco gdy odczuwane emocje są zbyt silne. Na przykład gdy wydarzy się tragedia - wówczas nie ograniczamy wyrażania naszych emocji tylko dla najbliższych.