Sen

Rola snu w procesie zapamiętywania

O negatywnych skutkach niedoboru snu dla zdolności zapamiętywania słyszeliśmy już nie raz. Potwierdzają to liczne badania, wskazujące, że w trakcie snu nasz mózg akumuluje i organizuje informacje zdobyte w trakcie czuwania, co sprzyja procesom ich zapamiętywania. Najnowsze badania Dana Denisa i jego współpracowników z University of York wskazują jednak, że ten efekt może być szczególnie silny dla określonego rodzaju informacji.

Denis z zespołem wykazali, że sen szczególnie sprzyja lepszemu zapamiętywaniu bodźców o negatywnym zabarwieniu emocjonalnym. Autorzy przeprowadzili dwa badania z udziałem łącznie 544 osób dorosłych. Podczas badania każdy z uczestników oglądał serie obrazków o charakterze negatywnym lub neutralnym. W zależności od warunku badawczego, uczestnicy oglądali materiał wizualny wieczorem (bezpośrednio przed położeniem się spać) lub rano. Następnie po upływie 12 godzin uczestnicy zostali poproszeni o wypełnienie testu, sprawdzającego jak dobrze zapamiętali zaprezentowany im wcześniej materiał. Okazało się, że obrazy o zabarwieniu negatywnym były lepiej zapamiętane w trakcie snu przez uczestników w grupie wieczornej, w porównaniu z grupą, która nie spała w czasie 12 godzin po zapoznaniu się z materiałem. Co ciekawe pozytywny efekt zapamiętywania materiału nie wystąpił w grupie, która oglądała materiał neutralny emocjonalnie. Zdjęcia neutralne zostały zapamiętane tak samo dobrze przez uczestników w „grupie nocnej”, jak w „grupie czuwania”.

Czy cechy osobowości pozwalają przewidywać jakość snu?

Każdy z nas potrzebuje snu. Dużo mówi się o tym, że to nie ilość, a jakość snu ma znaczenie. Ale czy nasza osobowość może korelować z tym czy się wysypiamy? Czy wiek ma tu znaczenie? Te pytania nurtowały doktora Yannicka Stephana z University of Montpellier oraz jego współpracowników.

Zacznijmy od tego jakie cechy składają się na naszą osobowość według modelu Wielkiej Piątki. Są to:

• neurotyczność (skłonność do przeżywania trudnych emocji, podatność na stres)
• ekstrawersja (jakość i ilość kontaktów społecznych, poziom aktywności i energii)
• otwartość na doświadczenia (tolerancja na nowości, ciekawość)
• ugodowość (nastawienie do innych ludzi)
• sumienność (zorganizowanie, wytrwałość, zorientowanie na cel).

Do jakich wniosków doszli badacze? Najsilniejszym predyktorem pozwalającym wyjaśnić jakość snu pacjentów była ich neurotyczność - im wyższy poziom neurotyczności deklarował badany tym większe było ryzyko doświadczania objawów niewyspania, a także spadku jakości snu w kolejnych pomiarach. Ekstrawersja z kolei wiązała się z lepszą jakością snu i mniejszą trudnością w zasypianiu. Jednakże nasilenie tej cechy nie pozwalało tak dobrze przewidywać jakości snu, jak to miało miejsce w przypadku neurotyczności. W dwóch grupach udało się potwierdzić, że osoby sumienne deklarują większą jakość snu. Otwartość na doświadczenia oraz ugodowość nie były powiązane z jakością snu ani na początku badania, ani w jego trakcie, co jest zgodne z wcześniejszymi ustaleniami badaczy. 

Sen na poprawę pamięci

Poprzednie badania sugerowały, że sen po czasie nauki sprzyja zapamiętywaniu i utrwalaniu nowych informacji. Natomiast badanie przeprowadzone przez Stephanie Mazza z Uniwersytetu w Lyonie oraz jej zespół opublikowane na łamach Psychological Science pokazuje, że pójście spać pomiędzy dwoma sesjami naukowymi jest jeszcze lepszą strategią i pozwala osiągać jeszcze lepsze efekty.

Dotychczas wiadomo było, że zarówno sen, jak i powtarzanie materiału pozytywnie wpływa na zapamiętanie informacji. Jednocześnie niewiele badań było poświęconych temu jak połączenie tych dwóch czynników wpływa na pamięć. Postanowiła to sprawdzić Stéphanie Mazza wraz ze współpracownikami zakładając, że spanie pomiędzy nauką może zmniejszyć wysiłek potrzebny do przekazania nowych informacji do pamięci i tym samym zwiększyć efektywność nauki.

Zajadasz stres zawodowy? Lepiej się wyśpij!

Zestresowani pracą jedzą więcej „śmieciowego” jedzenia, ale może istnieć czynnik, który przed tym chroni. Jak wskazują nowe badania, opublikowane na łamach prestiżowego Journal of Applied Psychology, odpowiednia jakość snu chroni przed objadaniem się wskutek stresów w pracy. To jedno z pierwszych opracowań, ukazujących w jaki sposób doświadczenia w pracy wpływają na zachowania związane z jedzeniem.

Badania przeprowadzono wśród dwóch grup pracowników z Chin. Pierwsze z nich dotyczyło osób zatrudnionych w branży informatycznej, którzy regularnie doświadczali dużego obciążenia zadaniami zawodowymi i często odczuwali presję czasu. Drugie badanie przeprowadzono wśród pracowników call-center, którzy podkreślali, że nierzadko muszą zmagać się z nieuprzejmymi i wymagającymi klientami.

Niemowlęta przetwarzają wiedzę w trakcie snu

Nie ma chwili wytchnienia dla dziecięcego mózgu, nawet w trakcie snu. Niemowlęta podczas spoczynku przetwarzają to, czego się nauczyły. Badacze z Uniwersytetu Tubingen wraz z naukowcami z Instytutu Maxa Plancka odkryli, że dzieci w wieku od 9 do 16 miesięcy zapamiętują nazwy obiektów lepiej, jeżeli odbyły krótką drzemkę.

Sen nie dostarcza jedynie odpoczynku. Odpowiada również za aktywizację wielu obszarów naszego mózgu. Mózg podczas fazy odpoczynku nie tylko biernie gromadzi nowe doświadczenia. Co więcej - organizuje nowo nabytą wiedzę, włączając te informacje do istniejącej już pamięci.

Zrób sobie przerwę na drzemkę

W ciągu ośmiogodzinnego dnia pracy każdego dopada uczcie zmęczenia, połączonego z ziewaniem i niekontrolowanym opadaniem powiek. Popołudniowa senność ogarnia nas po posiłku do tego stopnia, że jesteśmy w stanie zasnąć z głową opartą o blat biurka. Jednak czy taki sposób spania może być zbawienny dla organizmu?

O pozytywnych właściwościach krótkich drzemek nikogo nie trzeba przekonywać. Wcześniejsze badania pokazują, że już 10 minut snu usuwa oznaki zmęczenia i poprawia koncentrację (Brooks, Lack, 2006). Ciężko jednak o wygodne łóżko w pracy lub szkole więc najczęściej korzystamy z tego co mamy pod ręką – ławki, biurka lub krzesełka.