Racjonalność

PSYCHOLOGIA

Jak dbać o racjonalność w myśleniu?

jacek · 18 stycznia 2014

Wyczerpanie samokontroli niezbędnej do prawidłowego działania następuje wtedy, gdy człowiek stara się hamować własne reakcje. Może następować to wtedy, gdy staramy się panować nad własnymi emocjami, potrzebami, czy impulsami. Skutkiem wytężonego wysiłku jest tymczasowa utrata zasobów samokontroli, które mogą być odzyskane przez odpoczynek, jedzenie czy myślenie o ludziach, którzy mimo obiektywnych trudności byli w stanie osiągnąć sukces.

Zespół profesora Baumeistera (2010) zajął się kontrowersyjną koncepcją, według której podejmowanie decyzji również prowadzi do wyczerpania zasobów samokontroli. Kontrowersja polega na tym, że według zespołu Arlena Mollera (2006) wybór sam w sobie nie wyczerpuje zasobów. Zasoby te są wyczerpywane tylko wtedy, gdy człowiek podejmuje decyzje w sytuacji przymusu, a nie są wyczerpywane, gdy decyzja jest autonomiczna. Zespół Baumeistera wskazał natomiast dodatkowe czynniki warunkujące to, kiedy podejmowanie decyzji prowadzi do wyczerpania zasobów. Badali oni wpływ charakterystyki produktów na wyczerpanie zasobów. Wykazano, że produkty, które wzbudzały więcej trudności w oszacowaniu ich jakości i ceny (high-conflict-trade off task) w porównaniu do innych produktów powodowały większe wyczerpanie niż produkty, które powodowały mniej trudności (low-conflict-trade off task). Pokazano także, że konsumenci nie są świadomi tego, że decyzje powodują więcej takich trudności prowadzą do mniej racjonalnych wyborów i wyczerpania samokontroli.

PSYCHOLOGIA

Beznamiętny język obcy

Bocian Konrad · 28 stycznia 2012

Posługiwanie się językiem obcym może zwiększyć racjonalność podejmowanych decyzji - wykazały badania Boaza Keysara oraz jego zespołu z University of Chicago.

Keysar oraz jego współpracownicy na łamach kwietniowego numeru „Psychological Science” przekonują, że podejmowanie decyzji w języku obcym uwalnia nas od błędów poznawczych. W jednym z eksperymentów uczestnicy podejmowali decyzje ekonomiczne w ojczystym języku, którym był angielski, albo obcym - po francusku. Wyniki pokazały, że najczęściej obserwowana w badaniach ekonomicznych awersja do podejmowania ryzyka była obecna wyłącznie wtedy, gdy osoby badane podejmowały decyzje w swoim ojczystym języku. Myślenie w języku obcym całkowicie znosiło ten efekt. „Naszym zdaniem świadczy to o tym, że używanie obcego języka prowadzi do zwiększenia poznawczego i emocjonalnego dystansu do ocenianej sytuacji” – tłumaczy dr Keysar. W rezultacie myśląc nad problemem w języku obcym prawdopodobnie dokonamy lepszych wyborów!