Procesy Poznawcze

Chcesz być kreatywny? Spaceruj bez telefonu

Spędzamy coraz więcej czasu w świecie technologii. Wielu z nas preferuje komputer czy telewizję od spędzania czasu na świeżym powietrzu. Tymczasem badania opublikowane w Plos One przez Ruth Atchley, David Strayer oraz Paul Atchley pokazują, że kontakt z naturą i ograniczenie kontaktu z technologią wpływa pozytywnie na naszą sprawność poznawczą!

Żyjemy w pośpiechu, wykonując wiele różnych czynności każdego dnia. Jednak czy pamiętamy, aby znaleźć chwilę na aktywność w kontakcie z naturą? Według naukowców, przebywanie na świeżym powietrzu pozwala odbudować nam nasze wyczerpane zasoby uwagi, nieustannie zajmowane różnymi bodźcami np. dźwiękami alarmów samochodowych, hałasem miasta, głośnymi rozmowami.

Leniwa przerwa pomaga w nauce

Litry kawy, śpiewanie, układanie rymów do trudnych terminów, chodzenie po pokoju – to tylko niektóre sposoby na skuteczną naukę. Jednak, jak pokazują badania opublikowane w najnowszym Psychological Science, po przeczytaniu porcji nowego materiału wystarczy… zamknąć oczy na 10 minut i odpocząć.

Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego książki przeczytane w pociągu lepiej zapadają w pamięć? Jak się okazuje, nie wynika to z samej natury podróży tym środkiem transportu – dynamicznie zmieniającego się za oknem widoku czy miarowego tempa jazdy. Dzieje się tak, ponieważ krótkie chwile odpoczynku od lektury, kiedy zatrzymujemy bezmyślnie wzrok na wsiadających i wysiadających pasażerach i mijanych stacjach, czy zamykamy oczy, pogrążając się w krótkiej drzemce, pomagają zapamiętać to, co właśnie czytamy.

Jesteś tym, co nosisz

Czy wiedziałeś, że ubranie, które nosisz, wpływa na ciebie, twoje myśli, a nawet poprawność i szybkość wykonywania zadań? Do takich wniosków doszli amerykańscy badacze, którzy w najnowszym numerze Journal of Experimental Social Psychology opisali hipotezę tzw. “ubranego poznania”. Wygląda na to, że w lekarskim kitlu jesteśmy uważni, niczym lekarze dyżurujący w szpitalu, a w stroju artysty malarza stajemy się roztargnieni i nie możemy się skupić.

“Ubrane poznanie” (ang. enclothed cognition) to nowe pojęcie wprowadzone przez Adama Galinsky’ego i Hajo Adama do opisania wpływu, jaki noszenie określonych ubrań wywiera na naszą psychikę. Badacze uważają, że zmiany poznawcze są najbardziej znaczące, jeśli spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, ubranie musi posiadać symboliczne znaczenie, na przykład wiązać się z konkretnymi osobami czy zawodami (mundur policjanta, sutanna księdza). Po drugie, musimy je po prostu na siebie włożyć. Te powiązane ze sobą czynniki sprawiają, że wczuwamy się w role osób, które noszą je na co dzień  i zaczynamy nieświadomie postrzegać siebie w podobny sposób, a w konsekwencji także funkcjonować i zachowywać się jak one.

Konkretne metafory

Metaforyczne sformułowania takie jak „zimny człowiek” czy „ciężka kwestia” pomagają nam szybciej rozumieć pojęcia nieobserwowalne w naturze, ale co ciekawe, skutkują również dosłownym rozumieniem znaczenia z powiązanym zachowaniem.

Coraz więcej wyników badań przekonuje, że wybrany ruch ciała może być powiązany z reprezentacją poznawczą relewantnych ocen, postaw lub emocji oraz że wzbudzenie odpowiedniego gestu może skutecznie modyfikować sposób przetwarzania informacji. W ubiegłym roku holenderscy badacze pod kierunkiem Nilsa Jostmanna na łamach przeglądu Psychological Science dowiedli, że osoby, które trzymały dociążoną podkładkę pod ankietą (podkładka miała podwójne dno, przez co wypełniana ankieta rzeczywiście była cięższa niż w grupie kontrolnej) nadawały większą wagę przedmiotowi badania, zadanie było dla nich ważniejsze i na jego rozwiązanie poświęcali więcej wysiłku. Inne wyniki badań dokumentują prawdziwość dosłownego znaczenia metafory „zimnej osoby” - studenci siedzący w niewielkiej odległości od innych szacują temperaturę panującą w pomieszczeniu jako wyższą niż ci, którzy siedzą dalej od innych. Gesty, ruchy ręką czy odpowiednie ułożenie dłoni mogą wpływać na treść myśli i emocje, jakie człowiek przeżywa. W jednym z eksperymentów Gary Wells i Richard Petty pokazali, że potakiwanie głową podczas słuchania komunikatu perswazyjnego prowadziło do bardziej pozytywnych postaw względem prezentowanych treści w porównaniu z sytuacją, w której badani wykonywali głową ruchy zaprzeczające. Podobnie w badaniach, które prowadziłem z dr Aleksandrą Szymków-Sudziarską, w których pokazaliśmy, że dopasowanie mimiki do emocjonalnego zabarwienia informacji istotnie polepsza ich zapamiętanie. Uczestnicy badań Thomasa Schuberta, którzy pod pretekstem gry w nożyce-papier-kamień byli proszeni o trzymanie zaciśniętej pięści nabywali poczucia większej siły. W innym eksperymencie badani, którzy trzymali wyprostowany kciuk (gest O.K.) skłonni byli sądzić, że wieloznaczny opis zachowań osoby, który czytali w trakcie wykonywania gestu, bardziej świadczy o jej pozytywach niż osoby z grupy kontrolnej, które nie wykonywały tego gestu.

Ślepi konsumenci

Gdyby w Waszym domu producent podmienił telewizor, komputer lub telefon na pewno zauważylibyście zmianę. Jednak czy zwrócilibyście uwagę gdyby zamieniono dżem lub herbatę, którą wybraliście kilka sekund wcześniej? Przeświadczenie o własnej racjonalności podpowiada nam, że tak. W rzeczywistości jesteśmy ślepcami, którzy nie potrafią rozpoznać różnicy między dwoma skrajnymi smakami i zapachami.

Lars Hall i jego współpracownicy zaprojektowali „magiczną sztuczkę”, dzięki której wyprowadzili w pole niejednego konsumenta. Pod pretekstem badania jakości dwóch rodzajów produktów: dżemu i herbaty, badacze zapraszali klientów supermarketu do smakowania i wąchania próbek znajdujących się w plastikowych słoikach.

Patrzeć nie znaczy widzieć

Oczy to jeden z najważniejszych narządów zmysłu. Dzięki niemu poznajemy otaczający nas świat i uczymy się go opisywać. Mamy również wrażenie, że jest to rzetelny sposób na poznanie otoczenia - jesteśmy przekonani, że to co widzimy jest wierną reprezentacją rzeczywistości. Badania psychologów dowodzą jednak, że często obdarzamy narząd wzroku zbyt dużym zaufaniem - czy rzeczywiście wzrok jest rzetelnym źródłem informacji o otaczającej nas rzeczywistości?

Nie wytrenujesz mózgu przed komputerem

„Gry” trenujące mózg, to wielomilionowy rynek, na którym producenci zarabiają krocie. Naukowcy z popularnego programu naukowego „Bang Goes The Theory” emitowanego przez BBC, postanowili przetestować elektronicznych trenerów w jednym z największych badań internetowych.

Gry typu „Brain Buddies” przekonują ludzi, że dzięki systematycznemu treningowi, funkcje poznawcze ich mózgu ulegną widocznemu polepszeniu. Problem w tym, że naukowych dowodów na potwierdzenie tej tezy jest niewiele.

Adrian Owen z Instytutu Neurobiologii w Cambridge i jego współpracownicy zaangażowali do badania 11 430 osób. Ich zadaniem było ćwiczyć przez 6 tygodni takie umiejętności poznawcze jak: wnioskowanie, pamięć, planowanie, umiejętności visualno-przestrzenne oraz uwagę.

Dobroczynny wpływ koloru

Pomyślcie o dwóch kolorach - czerwonym i niebieskim. Jakie skojarzenia przychodzą Wam do głowy? Jeśli czerwony kojarzy się Wam z zakazami i ostrzeżeniami, a niebieski ze spokojem i otwartością to reagujecie tak samo jak uczestnicy badań Raviego Meht i Rui Zhu. W serii pomysłowych eksperymentów badacze udowodnili silny wpływ koloru na motywację, a także poziom wykonywanych zadań poznawczych.

Kolor, a dokładnie jego wpływ na procesy poznawcze fascynował psychologów od bardzo dawna, jednak wyniki wielu badań wykluczały się na tyle, że nie można było jednoznacznie określić działania konkretnych kolorów. właśnie dlatego autorzy postanowili wyjaśnić to zaskakujące zjawisko. W większości badań koncentrowano się na trzech kolorach - niebieskim, czerwonym i zielonym. W tym wypadku badacze postanowili wykorzystać tylko czerwony i niebieski, ponieważ są to barwy opozycyjne.

Teoretycy uważają, że znaczenia barw uczymy się przez skojarzenia. Codzienne doświadczenie uczy nas z jakimi informacjami lub zachowaniami powinniśmy kojarzyć konkretny kolor. Czerwony to przede wszystkim zagrożenie i błędy - pomyślcie o znakach albo pokreślonym przez polonistkę dyktandzie, gdy niebieski to otwartość i spokój - wyobraźcie sobie niebo lub ocean. Autorzy uważają, że tym konkretnym kolorom można przypisać rożne rodzaje motywacji. I tak czerwony powinien motywować nas do unikania i niechętnego podejmowania ryzykownych zachował oraz większej czujności. Niebieski natomiast motywuje nas do otwartości i zachęca do działania.