Pomaganie

Dlaczego pomagamy innym? Kilka zdań o roli emocji

Pomaganie innym ludziom to podstawa życia społecznego. Bez działań na rzecz innych trudno byłoby nam zbudować dobrze funkcjonujące społeczeństwo. Jednocześnie, pomaganie innym często jest kosztowne – wymaga czasu, zasobów pieniężnych i materialnych, nierzadko również wysiłku fizycznego. Co zatem sprawia, że jesteśmy skłonni wyciągnąć rękę do osoby w potrzebie, nawet kosztem własnego dobrobytu? A w jakich sytuacjach odwracamy się od innych? Zachęcamy do lektury pierwszego artykułu z cyklu „Dlaczego pomagamy innym?”, poświęconego roli emocji.

Za gorąco na pomaganie

Gdyby ktoś zadał nam pytanie, czy pogoda za oknem wpłynie na naszą pomocność, większość z nas uznałaby to pytanie za idiotyczne. Pogoda ma zmienić moją wrodzoną dobroć? Nigdy w życiu! A jednak…

Czynniki sytuacyjne związane z zewnętrzną aurą wpływają na nas bezsprzecznie. Można by rzecz, że psychologicznie dostrajamy się do aktualnych warunków klimatycznych – smucimy się gdy szaro na dworze i mamy lepszy nastrój, gdy świeci słońce. Potwierdzają to zresztą dane empiryczne. Jednak niewiele jest badań, które ukazywałyby moderującą rolę środowiska na faktyczne zachowanie człowieka.

Dlaczego zamiast pomóc, wolimy patrzeć?

Wszystko zaczęło się od historii Kitty Genoves, która w 1964 roku została brutalnie zamorodowana nieopodal swojego mieszkania. Rozgłosu całej sprawie, nadał fakt nieudzielenia pomocy przez sąsiadów Kitty.  Dwa tygodnie później w The New York Times ukazał się artykuł opisujący morderstwo. Zainspirował on dwóch psychologów społecznych do przeprowadzenia badań, dzięki którym odkryto fenomen nazwany efektem widza (ang. bystander effect).

Bibb Latane i John Darley, bo o nich mowa, uważali, że to duża ilość obserwatorów, a nie stres i strach sąsiadów, doprowadziła do tragedii, której można było uniknąć. Dzisiaj po ponad 45 latach od tamtego wydarzenia, prawie każdy wie na czym polega efekt rozproszonej odpowiedzialności (ang. diffusion of responsibility). Jednak niewiele osób zdaje sobie sprawę jak seria pomysłowych eksperymentów Latana i Darleya oraz odkryty przez nich efekt widza, pozwolił nam zrozumieć ludzką naturę udzielania pomocy.