Pamięć

Rola snu w procesie zapamiętywania

O negatywnych skutkach niedoboru snu dla zdolności zapamiętywania słyszeliśmy już nie raz. Potwierdzają to liczne badania, wskazujące, że w trakcie snu nasz mózg akumuluje i organizuje informacje zdobyte w trakcie czuwania, co sprzyja procesom ich zapamiętywania. Najnowsze badania Dana Denisa i jego współpracowników z University of York wskazują jednak, że ten efekt może być szczególnie silny dla określonego rodzaju informacji.

Denis z zespołem wykazali, że sen szczególnie sprzyja lepszemu zapamiętywaniu bodźców o negatywnym zabarwieniu emocjonalnym. Autorzy przeprowadzili dwa badania z udziałem łącznie 544 osób dorosłych. Podczas badania każdy z uczestników oglądał serie obrazków o charakterze negatywnym lub neutralnym. W zależności od warunku badawczego, uczestnicy oglądali materiał wizualny wieczorem (bezpośrednio przed położeniem się spać) lub rano. Następnie po upływie 12 godzin uczestnicy zostali poproszeni o wypełnienie testu, sprawdzającego jak dobrze zapamiętali zaprezentowany im wcześniej materiał. Okazało się, że obrazy o zabarwieniu negatywnym były lepiej zapamiętane w trakcie snu przez uczestników w grupie wieczornej, w porównaniu z grupą, która nie spała w czasie 12 godzin po zapoznaniu się z materiałem. Co ciekawe pozytywny efekt zapamiętywania materiału nie wystąpił w grupie, która oglądała materiał neutralny emocjonalnie. Zdjęcia neutralne zostały zapamiętane tak samo dobrze przez uczestników w „grupie nocnej”, jak w „grupie czuwania”.

Zaufanie do obcych a akceptacja różnorodności

Zaufanie do grup obcych to kwestia nurtująca badaczy społecznych od dawna. Co wpływa na poziom zaufania do przedstawicieli nieznajomych grup? Czy sama styczność z „obcymi” poprawia postawy wobec nich? A może znaczenie ma to, jak długo różne grupy etniczne funkcjonują ze sobą na jednym terenie? Odpowiedzi na te pytania udzielają Zuzanna Brunarska i Sabina Toruńczyk-Ruiz w artykule opublikowanym na łamach International Migration Review.

O zaufaniu napisano wiele. Tematem tym od lat zajmują się badacze społeczni, począwszy od psychologów, przez socjologów i politologów, na filozofach skończywszy. Brak zaufania ma bowiem poważne konsekwencje społeczne. Z jednej strony, na poziomie relacji indywidualnych nieufność nierzadko prowadzi do intensywnych, niekiedy nierozwiązywalnych konfliktów. Z drugiej strony, w przypadku relacji międzygrupowych brak zaufania może skutkować dyskryminacją „obcych”, czy wręcz stosowaniem przemocy wobec nich. Z kolei wysoki poziom zaufania związany jest z szeregiem pozytywnych, często niespodziewanych konsekwencji. Zaufanie prowadzi do redukcji uprzedzeń oraz wpływa na chęć pomocy potrzebującym nieznajomym.

Moralnie i niedokładnie

Jak trafnie i dokładnie postrzegać rzeczywistość i innych ludzi? Czy myśląc o efektywności drugiej osoby, będziemy ją postrzegać inaczej niż, gdy skoncentrujemy się na jej moralności? Te pytania postawiła sobie dr hab. Aleksandra Szymków z Uniwersytetu SWPS w Sopocie. Swoje badania opisała na łamach Psychologii Społecznej.

Postrzegając drugiego człowieka, zazwyczaj oceniamy go w dwóch podstawowych wymiarach: sprawczości i wspólnotowości. Siebie samych wolimy oceniać jako sprawnych, kompetentnych i efektywnych. Te cechy pomagają nam w realizacji naszych celów, dlatego poświęcamy im więcej uwagi. To nasi znajomi i inni otaczający nas ludzie mają być empatyczni, uczciwi czy lojalni, czyli wspólnotowi. Ważność wspólnotowości w ocenie drugiego człowieka doprowadziła do tego, że spostrzeganie tej cechy stało się dla nas czymś automatycznym i natychmiastowym. Lecz coś za coś. Mając ograniczony czas, uogólniamy i upraszczamy nasze oceny, przez co nie zawsze są one trafne. Dlatego na przykład prosząc o szczegółowy opis twarzy drugiego człowieka, otrzymamy w odpowiedzi sprawcze cechy osobowości, zaś prosząc o opis ogólny: cechy wspólnotowe. Czy skupiając się na sprawczych cechach otaczających nas ludzi, będziemy ich też trafniej postrzegać? Na to pytanie starała się odpowiedzieć Aleksandra Szymków z Uniwersytetu SWPS w Sopocie w swoim artykule napisanym na podstawie dwóch badań.

Jestem słaba z matmy, bo jestem kobietą?

Według Cluade Steele z Uniwersytetu Stanforda oraz Joshuy Aronsona z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin stereotypowe przekonania na temat pewnych osób czy grup społecznych wpływają na ocenę ich umiejętności. Ludzie mogą na przykład postrzegać osoby o długich nogach jako szczególnie dobrych biegaczy lub być przekonani, że ktoś dostał posadę niani, bo jest kobietą. Czy stereotyp może prowadzić do tego, że osoby nim obciążone będą gorzej lub lepiej wykonywać zadania angażujące pamięć i uwagę?

Ucz się skutecznie

Mapy myśli, style uczenia się, czy mnemotechniki? Psycholodzy poznawczy od lat badają metody na poprawienie skuteczności uczenia się, mimo to w gąszczu dostępnych informacji łatwo się dziś pogubić. Które sposoby na większą efektywność uczenia się są skuteczne? Przegląd sprawdzonych i zbadanych strategii uczenia się zamieścili naukowcy pod kierownictwem profesora Adama Putnama z Carleton College w czasopiśmie Perspectives on Psychological Science. Przegląd został stworzony głównie z myślą o studentach na poziomie wyższej edukacji. Jeżeli studiujesz sprawdź, co możesz zrobić, by zwiększyć swoje osiągnięcia.

Sen na poprawę pamięci

Poprzednie badania sugerowały, że sen po czasie nauki sprzyja zapamiętywaniu i utrwalaniu nowych informacji. Natomiast badanie przeprowadzone przez Stephanie Mazza z Uniwersytetu w Lyonie oraz jej zespół opublikowane na łamach Psychological Science pokazuje, że pójście spać pomiędzy dwoma sesjami naukowymi jest jeszcze lepszą strategią i pozwala osiągać jeszcze lepsze efekty.

Dotychczas wiadomo było, że zarówno sen, jak i powtarzanie materiału pozytywnie wpływa na zapamiętanie informacji. Jednocześnie niewiele badań było poświęconych temu jak połączenie tych dwóch czynników wpływa na pamięć. Postanowiła to sprawdzić Stéphanie Mazza wraz ze współpracownikami zakładając, że spanie pomiędzy nauką może zmniejszyć wysiłek potrzebny do przekazania nowych informacji do pamięci i tym samym zwiększyć efektywność nauki.

Zbyt duża pojemność pamięci roboczej upośledza wykonywanie zadań?

Pamięć roboczą (working memory, WM) definiuje się jako jednoczesne przechowywanie i przetwarzanie informacji. Jest to jeden z tych procesów poznawczych, który jest zaangażowany w praktycznie każdą aktywność człowieka - od sięgania po jabłko przez pisanie artykułów do jeszcze bardziej złożonych czynności. Jest nam potrzebna, aby funkcjonować w otaczającym świecie. Pamięć roboczą można opisywać na różnych wymiarach, jednym z nich jest jej pojemność, czyli zdolność do utrzymywania w aktywnym stanie i manipulowania informacjami. Wiemy, że może jej nam brakować, ale czy może jej być zbyt wiele?

Zapiszę i zapomnę

W długoletnich związkach przechowywana wiedza potrafi być dzielona między małżonków. Jeśli mąż wie, że żona zapamięta terminy zapłaty za gaz czy prąd, to nie będzie sobie tym zaprzątać głowy, a w zamian jako jedyny będzie wiedział, jaką moc mają żarówki w kuchni. Para wychodzi więc z założenia, że skoro druga osoba na pewno coś wie, to ona nie musi poświęcać energii na przechowywanie tej samej wiedzy. Jest to skuteczna strategia nieobciążania naszej pamięci nadmierną ilością informacji, prowadząca do całkiem efektywnego funkcjonowania. Co ciekawe, ta strategia nie ogranicza się jedynie do budowania wieloletnich relacji - w podobny sposób funkcjonujemy przed ekranem komputera!

Nie możesz sobie czegoś przypomnieć? Zamknij oczy!

Jak nazywał się ten film, który widziałeś w zeszłym tygodniu? Czy jego bohaterka mieszkała w Nowym Jorku czy może w Londynie? Przypominanie sobie szczegółów zdarzeń nawet z niedalekiej przeszłości może rodzić wiele problemów. Doktor Annelies Vredeveldt i jej współpracownicy pokazali, że warto w takiej sytuacji po prostu zamknąć oczy.

W serii eksperymentów badacze udowodnili, że zwykłe zamknięcie oczu polepsza efektywność przywoływania zdarzeń, których byliśmy naocznymi świadkami. Procedura badań była następująca - uczestnicy oglądali krótkie nagranie wideo przedstawiające scenę, w której mężczyzna włamuje się do domu pewnej kobiety i próbuje ją zaatakować nożem. Po kilku minutach od emisji (i wykonaniu krótkiego zadania, mającego odwrócić uwagę badanych od prawdziwego celu eksperymentu), badani proszeni byli o przypomnienie sobie widzianego zdarzenia i przywołanie jak największej ilości szczegółów. Co istotne, połowa uczestników w czasie tego etapu proszona była o zamknięcie oczu. Po tygodniu, ci sami uczestnicy przypominali sobie widziany materiał jeszcze raz (i ponownie połowa z nich miała oczy otwarte, druga połowa – zamknięte).

Fantazje po kofeinie

100 miligramów kofeiny, czyli średnia zawartość filiżanki kawy, wystarczy, aby wywołać fałszywe wspomnienia – przekonują naukowcy na łamach „Journal of Cognitive Psychology”.

Caroline Mahoney z Tufts University razem z zespołem postanowiła sprawdzić, w jaki sposób kofeina wpływa na pamięć. 36 uczestników eksperymentu, którzy określili się jako sporadyczni użytkownicy kawy, zostało poproszonych o zapamiętanie serii różnych słów. Zaraz potem otrzymali do połknięcia kapsułkę, która zawierała 0, 100, 200 lub 400 miligramów kofeiny.