Oszukiwanie

Rozumienie innych rozwija umiejętność kłamania

Wyobrażanie sobie perspektywy drugiej osoby (teoria umysłu) to jedna z ważniejszych umiejętności społecznych jakie nabywamy w młodym wieku. Najnowsze badania dowodzą, że zdolność do kłamania (mijania się z prawdą odnośnie informacji, które są znane tylko z naszego punktu widzenia) korzysta z tego samego zestawu umiejętności. Ustalenia chińskich badaczy wskazują, że 3-latki poddane treningowi teorii umysłu szybciej i na dłużej opanowują zdolność mijania się z prawdą.

Xiao Pan Ding, wraz ze współpracownikami, zajęli się tym zagadnieniem. W tym celu zrekrutowali do badania grupę 3-latków, którzy nie nauczyli się jeszcze kłamać. Następnie połowa młodych uczestników wzięła udział w treningu teorii umysłu, w których uczyli się rozpoznawać różne stany psychiczne w różnych sytuacjach, a druga połowa została przypisana do grupy kontrolnej, gdzie uczyli się rozpoznawać właściwości fizyczne różnych przedmiotów.

Kreatywne oszustwa

Zawyżasz swój wynik w jakimś zadaniu? Lepiej wypadniesz w kolejnym – na taki wniosek wskazują najnowsze badania opublikowane w Psychological Science. Proces twórczy może sprzyjać nieuczciwości, naginaniu przepisów i istniejących reguł. Alternatywnie: działając nieetycznie, możemy zwiększyć naszą kreatywność. Naukowcy z Harvard Business School wykazali, że ludzie zmotywowani do wychodzenia poza schemat, podejmowali więcej nieuczciwych decyzji.

Profesor Francesca Gino wraz z zespołem opracowała serię eksperymentów, które dawały uczestnikom możliwość oszukiwania. W jednym z nich badani w sprytny sposób zachęcani była do nieuczciwości podczas rozwiązywania zadań matematycznych. Uczestnicy mieli za zadanie rozwiązać 10 matryc liczbowych. Każda z matryc była złożona z 12 liczb (np. 5,78) i była prezentowana przez około 20 sekund a zadaniem osób badanych było wskazanie przy każdej matrycy tych dwóch liczb, które sumują się do 10. Za każdą poprawnie rozwiązaną matrycę badany otrzymywał jednego dolara. Na samym końcu uczestnik odpowiadał na pytanie, ile matryc udało mu się rozwiązać. Na tej podstawie dostawał pieniądze. Miał przy tym możliwość oszukiwania, ponieważ nie wiedział, że badacze kontrolowali jego faktyczny wynik.

Ciężar winy

Wina może ciążyć jak najbardziej dosłownie – przekonuje zespół psychologów z Harvard Univeristy.

Maryam Kouchaki przeprowadziła serię czterech eksperymentów, podczas których uczestnicy nosili plecaki: ciężkie, ważące około pięciu kilogramów, albo lekkie, których ciężar nie przekraczał dwóch kilogramów. Wyniki badań są zaskakujące. Osoby odczuwające pięciokilogramowy ciężar raportowały w kwestionariuszu większe poczucie winy niż ich rówieśnicy z lekkim plecakiem. Co najciekawsze, te osoby częściej wybierały zdrowe przekąski od niezdrowych i wzbudzających wyrzuty sumienia łakoci, a także preferowały trudne i mozolne zadania, odrzucały zaś proste i przyjemne. W dodatku rzadziej oszukiwały, gdy testowano ich uczciwość.

Szczęśliwi kanciarze

Wydaje się wam, że przyczyny nieuczciwego zachowania pracowników kryją się w niezadowoleniu lub rozczarowaniu pracą? Wyniki badań opisanych na łamach „Psychological Science”, dowodzą, że źródłem problemu może być… radość.

Lynne Vincent z Cornell Univeristy i jej zespół w dwóch eksperymentach wykazali, że studenci w pozytywnym nastroju z większą łatwością odrzucali ogólnie przyjęte normy dotyczące uczciwości i w konsekwencji kradli więcej pieniędzy niż studenci w neutralnym nastroju.

To odkrycie sugeruje, że powszechne przekonanie o tym, że szczęśliwi ludzie są mniej skłonni do nieuczciwości niż nieszczęśliwi, możemy odłożyć do lamusa.

Podaj dalej, czyli zaraźliwy efekt współpracy i oszustwa

Czy akty dobroci i złośliwości naprawdę mogą się rozprzestrzeniać? J. Fowler i N. Christakis znaleźli dowody na ich zaraźliwy charakter. Ustąpienie miejsca w pociągu poskutkuje przekazaniem podobnej przysługi dalej. Jednak to, że kogoś podsiądziemy, również spowoduje efekt domina. Okazuje się, że zachowania prospołeczne angażują całą grupę i tak samo dzieje się z oszukiwaniem. W badaniu grupy 4 ochotników decydowały, ile pieniędzy przeznaczyć na pulę wspólną. Każdy wkład był dzielony i wszyscy członkowie zyskiwali odsetek tej kwoty dla siebie. Darowizna była stratą dla dawcy, ale zyskiem dla grupy. Najlepszym rozwiązaniem dla grupy było, aby każdy członek wyłożył całą swoją pulę, natomiast w interesie poszczególnych członków było nie wykładanie żadnej kwoty. Odbyło się 6 rund. Pod koniec każdej z nich gracze byli informowani o tym, co robili przeciwnicy. Po każdej rundzie mieszano grupy – zawodnicy nie grali ze sobą więcej niż raz. Zachowania poszczególnego gracza były podyktowane wcześniejszymi ruchami jego przeciwników. Każdy akt hojności jednego gracza był naśladowany przez jego trzech przeciwników w kolejnej rundzie, co przyczyniało się do powtórzenia zachowania przez kolejnych przeciwników w następnych rundach. Podobnie działo się w grupach, gdzie jeden z graczy wykazał skąpstwo. Przeciwnicy naśladowali to zachowanie w kolejnych rundach zarażając nowych przeciwników.