Osobowość

Nie zachowuj się jak zwierzę!

Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektóre zwierzęta traktujemy jak przyjaciół, a inne uznajemy za szkodniki? Badania opublikowane w Personality and Individual Differences wyjaśniają skąd może wynikać dyskryminacja gatunkowa i uprzedzenia w stosunku do zwierząt.

Nietrudno zauważyć, jak różne role pełnią w naszym życiu zwierzęta. Niektóre z nich, np. psy i koty są naszymi pupilkami, często nazywanymi nawet członkami rodziny. Wiele zwierząt, takich jak świnie czy kurczaki są traktowane jako pokarm. Mowa tutaj o dyskryminacji gatunkowej czyli zjawisku, w którym pojedyncze zwierzęta lub cała grupa jest dyskryminowana ze względu na przynależność do określonego gatunku. Uprzedzenia, które mają swoje odzwierciedlenie w zachowaniu można dostrzec w nierównym traktowaniu zwierząt pomiędzy gatunkami, w wykorzystywaniu ich do różnych celów (często związanych z cierpieniem i śmiercią), a także w postawach, nastawieniu i stosunku do różnych gatunków zwierząt. Jednakże, w świetle dzisiejszej wiedzy niemożliwa jest uzasadniona i racjonalna obrona przedmiotowego traktowania zwierząt. Zatem, czy dyskryminacja gatunkowa może być traktowana jako forma uprzedzenia? Jak najbardziej. Uprzedzenia są często połączone z ideologią. Skala Orientacji na Dominację Społeczną (SDO; Pratto i in., 1994) ukazuje różnice w stopniu, w jakim ludzie uznają i cenią hierarchię społeczną, autorytety, podtrzymanie statusu społecznego, a także ich stosunek do nierówności pomiędzy ludźmi. Osoby osiągające wysokie wyniki wierzą w hierarchię między ludźmi, ale czy może mieć to związek z ich postawami względem zwierząt? Na to pytanie próbowali odpowiedzieć Dhont i in. (2016) tworząc Model Społecznej Dominacji w relacji Człowiek - Zwierzę (SD - HARM).

Zagrożenie zmienia obraz grupy!

W jaki sposób informacje o zbliżającym się zagrożeniu – nowym wirusie, wojnie, katastrofach naturalnych – może zmieniać postrzeganie grupy własnej? I czy konsekwencje tych informacji dla obrazu „naszych” są takie same dla wszystkich? Odpowiedzi na te pytania udzielają Wiktor Soral i Mirosław Kofta w artykule opublikowanym na łamach Social Psychology.

Minione kilka lat obfitowało w wydarzenia przejmujące trwogą. Pandemia koronawirusa i idąca za nią inflacja, wojna na Ukrainie czy informacje o postępującej katastrofie klimatycznej przyczyniały się do postępującego poczucia braku bezpieczeństwa. Osoby sprawujące władze, komentując takie sytuacje, często zwracały uwagę na to, jak ważna jest sprawczość naszego narodu. I tak przykładowo Krzysztof Słoń, poseł Prawa i Sprawiedliwości, omawiając inwazję Rosji na Ukrainę powiedział na łamach Onetu: „Polska w tej chwili jest bezpieczna, bo aktualnie Putin nie zamierza rozszerzać konfliktu. Musimy jednak wykorzystać ten czas względnego spokoju do rzeczywistego wzmacniania naszego własnego potencjału obronnego i rozbudowy pełnowymiarowych, stałych baz NATO (…)”. Podobnie premier Mateusz Morawiecki, komentując przerwę w dostawach gazu, podkreślał, że „Odmówiliśmy spłaty w rublach i Putin rzeczywiście przedwczoraj odciął nam gaz. Jednak, mimo wszystko poradzimy sobie i nie ulegniemy szantażowi, bo staraliśmy się dywersyfikować dostawy (…)”.

Dlaczego kobiety są wobec siebie agresywne?

Od najmłodszych lat dziewczynki uczone są grzecznego zachowania, schludnego wyglądu, “ładnego” zwracania się do innych. Babcie nie pozwalają im nosić kusych sukienek, a mamy zakazują używania wyzywającego makijażu. Do kobiet, które tych zasad nie przestrzegają wpajany jest brak szacunku. Zatem czy czerwona szminka i krótka sukienka mogą przysporzyć kobietom wrogów? Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Nipissing w Kanadzie wykazały, że nie tylko czynniki kulturowe i tzw. “dobre wychowanie” wpływają na negatywne odczucia wobec kobiet, które decydują się łamać tego rodzaju konwenanse. Badania opublikowane na łamach Psychological Science dowodzą, że seksualizacja wyglądu ma wpływ na to, jakie kary wymierzają sobie nawzajem kobiety.

Co nasze imię może powiedzieć o nas?

Czy osoby o imionach Kasia, Gabrysia i Tomek to ekstrawertycy, a Maja, Michał i Laura są emocjonalni i ugodowi? Na podstawie wyników pięciu badań opublikowanych na łamach Journal of Experimental Psychology: General badacze wnioskują, że osobowość możemy ocenić na podstawie brzmienia naszego imienia.

Według naukowców z Uniwersytetu Calgary kojarzymy dźwięki z pewnymi cechami. Posiadacze imion zawierających dźwięki liter takich jak p, b, k, g, t są oceniani inaczej niż posiadacze imion z dźwiękami liter l, m, n. Z przeprowadzonych przez nich badań wynika, że gdy słyszymy jakieś imię, jesteśmy w stanie stwierdzić o cechach osobowości jego właściciela/właścicielki.

Czy cechy osobowości pozwalają przewidywać jakość snu?

Każdy z nas potrzebuje snu. Dużo mówi się o tym, że to nie ilość, a jakość snu ma znaczenie. Ale czy nasza osobowość może korelować z tym czy się wysypiamy? Czy wiek ma tu znaczenie? Te pytania nurtowały doktora Yannicka Stephana z University of Montpellier oraz jego współpracowników.

Zacznijmy od tego jakie cechy składają się na naszą osobowość według modelu Wielkiej Piątki. Są to:

• neurotyczność (skłonność do przeżywania trudnych emocji, podatność na stres)
• ekstrawersja (jakość i ilość kontaktów społecznych, poziom aktywności i energii)
• otwartość na doświadczenia (tolerancja na nowości, ciekawość)
• ugodowość (nastawienie do innych ludzi)
• sumienność (zorganizowanie, wytrwałość, zorientowanie na cel).

Do jakich wniosków doszli badacze? Najsilniejszym predyktorem pozwalającym wyjaśnić jakość snu pacjentów była ich neurotyczność - im wyższy poziom neurotyczności deklarował badany tym większe było ryzyko doświadczania objawów niewyspania, a także spadku jakości snu w kolejnych pomiarach. Ekstrawersja z kolei wiązała się z lepszą jakością snu i mniejszą trudnością w zasypianiu. Jednakże nasilenie tej cechy nie pozwalało tak dobrze przewidywać jakości snu, jak to miało miejsce w przypadku neurotyczności. W dwóch grupach udało się potwierdzić, że osoby sumienne deklarują większą jakość snu. Otwartość na doświadczenia oraz ugodowość nie były powiązane z jakością snu ani na początku badania, ani w jego trakcie, co jest zgodne z wcześniejszymi ustaleniami badaczy. 

Kim są sprawcy przestępstw seksualnych?

Stereotypowy gwałciciel to zwyrodnialec zaczajony w krzakach, czyhający na obce kobiety. Tymczasem szacuje się, że ok. 80% gwałcicieli to osoby znane ofierze (zob. raport fundacji Ster na temat przemocy seksualnej w Polsce). Jon Krakauer w książce "Missoula: gwałty w amerykańskim miasteczku uniwersyteckim" podkreśla, że wielu gwałcicieli miało na co dzień opinię dobrych synów, kolegów i studentów, a wieść o ich czynach budziła szok i niedowierzanie otoczenia. Czym zatem charakteryzują się sprawcy tego typu przestępstw?

Czy kolejność urodzenia wiąże się z tym, kim jesteśmy?

Na łamach czasopisma PNAS opublikowano artykuł, w którym niemieccy badacze Julia Rohrer, Boris Egloff oraz Stefan Schmukle przekonują, że kolejność urodzenia nie ma wpływu na osobowość: ekstrawersję, neurotyzm, ugodowość, sumienność czy wyobraźnię. Jednak to, czy przyszliśmy na świat jako pierwsi z rodzeństwa czy ostatni, wiąże się z naszą inteligencją. Analiza przeprowadzona przez zespół badawczy z Uniwersytetu w Lipsku i Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji wykazała, że iloraz inteligencji spada wraz z kolejnością narodzin.

Antyspołeczne zachowania w internecie

Zastanawiasz się, dlaczego pewni ludzie nazywani trollami czerpią przyjemność z łamania zasad netykiety i wywoływania kłótni na forach internetowych? Erin E. Buckels z University of Manitoba w Kanadzie postanowiła bliżej się im przyjrzeć, odkrywając tym samym, jakie cechy ich charakteryzują.

W badaniach internetowych psychologowie poprosili ponad 1200 internautów o wypełnienie dwóch kwestionariuszy. Jeden dotyczył cech osobowości, a drugi stylu komentowania wydarzeń w internecie. Porównując wyniki obu testów, badacze odkryli związek między czerpaniem przyjemności z trollingu internetowego, a takimi cechami osobowości, jak sadyzm, skłonności psychopatyczne oraz instrumentalne traktowanie innych ludzi. “Dalsze analizy wykazały, że najmocniej powiązany z trollingiem jest sadyzm, a także to, że tego typu osoby przejawiają zachowania sadystyczne także w codziennym, realnym życiu. – podsumowują badacze na łamach czasopisma “Personality and Individual Differences”.

Ambiwertyk najlepszym sprzedawcą?

Pojęcie ambiwersji jest bardzo mało znane poza kręgiem psychologów, choć prawdopodobnie dotyczy większości z nas. Nowe analizy przekonują, że zmienna ekstrawersji w populacji ma kształt krzywej normalnej, co oznacza, że większość ludzi jest ambiwertykami - ma zarówno cechy ekstrawertyków, jak i introwertyków.

Poziom ekstrawersji niewątpliwie ma wpływ na wybór ścieżki zawodowej i osiągnięcia zawodowe. Badania pokazują, że ekstrawertycy częściej, niż introwertycy, wybierają zawód sprzedawcy, mają też większe szanse na pozytywne przejście selekcji do pracy w tym zawodzie. Obiegowa opinia głosi, że ekstrawertycy najlepiej sprawdzają się w zawodzie sprzedawcy, są bowiem towarzyscy, asertywni i pełni entuzjazmu. Wcześniejsze badania wykazały jednak, że ekstrawersja jest skorelowana z efektywnością sprzedaży istniejącego już produktu, ale tylko w pierwszej połowie roku, nie jest związana natomiast ze sprzedażą nowego produktu. Ten paradoks zaciekawił doktora Adama Granta z Uniwersytetu w Pensylwanii, który postanowił przyjrzeć się dokładniej temu problemowi.

Czy praktyki sadomasochistyczne są szkodliwe?

Co łączy ze sobą pejcz, uległość, nutkę sadyzmu i kapkę masochizmu? To praktyka seksualna znana jako BDSM, w której jedna ze stron jest całkowicie podporządkowana drugiej. Często praktyka ta wychodzi daleko poza sprawy łóżkowe i staje się stylem życia. Przez długi czas psychopatolodzy dopatrywali się w tym znamion parafilii, jednak nowsze badanie opublikowane na łamach Journal of Sexual Medicine pokazują, że praktycy BDSM cieszą się lepszym zdrowiem psychicznym!

Aby porównać samopoczucie i higienę psychiczną osób stosujących tę nietypową formę ekspresji seksualnej, dwóch psychologów z holenderskiego Tilburg University, Andreas Wismeijer i Marcel van Assen, przeprowadzili badanie internetowe, w którym 902 osoby zadeklarowały się jako praktycy BDSM, zaś 434 uczestników badania stanowiło grupę kontrolną i nie miało zainteresowań tego rodzaju.