Ocena

Kłamstwo w służbie szczerości

Pewnie chciałbyś, żeby Twoi znajomi mieli o Tobie dobre zdanie. Jak pokazać innym, że jesteśmy szczerą osobą? Pewnie najlepiej jest mówić prawdę. A gdy prawda jest zbyt piękna, żeby była prawdziwa? Czy wtedy, paradoksalnie, sprawimy lepsze wrażenie kłamiąc, niż będąc szczerym?

 Wyobraź sobie, że idealnie napisałeś egzamin, dostałeś 100% punktacji, po czym wykładowca zgubił egzaminy całej grupy! Prosi was, żebyście szczerze podali swoje wyniki. Możesz pomyśleć, że jeżeli powiesz, że dostałeś 100% wykładowca ci nie uwierzy a klasa pomyśli, że kłamiesz, aby dostać najlepszą oceną. Nad takimi sytuacjami pochylili się Shoham Choshen-Hillell, Alex Shaw oraz Eugene M. Caruso z The Hebrew University of Jerusalem. Artykuł z wynikami ich badań opublikowano w 2020 roku w czasopiśmie Journal of Experimental Psychology: General.

To złudzenie kochają kobiety!

Nie zawsze jesteśmy świadomi, że ulegamy złudzeniu, ale nawet jeśli zdajemy sobie z tego sprawę i znamy logiczne wyjaśnienie iluzji, to niekoniecznie stajemy się na nie odporni. Jak pokazują badania, czasami jednak warto iluzjom ulegać.

W świecie pełnym wieloznaczności, zmienności i niepewności jednym z fundamentalnych zadań percepcji jest przekształcanie informacji płynących z otoczenia w jasną i dla nas zrozumiałą interpretację, którą będziemy się posługiwać z pełnym zaufaniem (Zimbardo i Gerrig 2006). Choć percepcja jest zazwyczaj trafna, to może zawodzić wprowadzając nas w błąd na podstawie mylnego wzorca bodźcowego i wtedy pojawiają się złudzenia. Złudzenie jest więc zjawiskiem, w którym nasze subiektywne wrażenie nie pasuje do właściwości fizycznych postrzeganego obiektu. Złudzeniom wzrokowym ulegamy na co dzień, choć rzadko zdajemy sobie z tego sprawę. To, co wydaje nam się, że widzimy, to jedynie wybrana przez mózg, nie zawsze prawdziwa interpretacja, stworzona na podstawie bodźców odebranych przez nasz wzrok. Złudzenia mają długą, sięgającą czasów starożytnych historię.

Uśmiechnij się!

Naukowcy od dawna interesują się wyrażaniem i spostrzeganiem prawdziwości emocji, ukazujących się na twarzach ludzi. Czy łatwo jest nam manipulować i oszukiwać otoczenie co do naszych prawdziwych uczuć? Czy hasło “keep smiling” sprawdza się zawsze i wszędzie? Czy autentyczny uśmiech, to ten amerykański, szeroki, niemal “od ucha do ucha”, z widocznym uzębieniem? a może uśmiech Mona Lisy, delikatny, tajemniczy?  

Jak wiadomo, na ekspresję uśmiechu składa się praca mięśni całej twarzy, jednak zdecydowali się prześledzić sam ruch i jego dynamikę w zakresie dolnej partii twarzy - głównie ust. Zastanawiali się, czy szerokość uśmiechu, kąt uniesienia kącików ust, a nawet stopień ukazania zębów, ma wpływ na postrzeganie osoby jako autentycznej, sympatycznej czy szczęśliwej?

Weź udział w badaniu o znakach w przestrzeni miejskiej

Zapraszamy do udziału w badaniu on-line, które ma na celu ewaluację znaków wykorzystywanych w przestrzeni publicznej.

Dotychczasowe badania z zakresu efektywności znaków dowodzą, że oprócz aspektów wizualnych, równie ważną rolę odgrywa treść danego znaku. Istotne jest jednak, by przed sprawdzeniem skuteczności oznakowań w warunkach naturalnych, dokonać ich wstępnej ewaluacji, celem późniejszego wprowadzenia odpowiednich poprawek.

Badanie ma na celu weryfikację znaków na skalach dotyczących jego treści oraz wyrazistości wizualnej.

Czas badania wynosi maksymalnie 7 minut (oszacowane na podstawie testu przeprowadzonego przez portal surveygizmo.com). Udział w badaniu jest anonimowy. Z góry dziękujemy Państwu za pomoc w ocenie materiałów!

Jak dwie połówki jabłka?

Myślenie o miłości za pomocą metafor – przeznaczenia lub odnajdywania drugiej połowy - sprawia, że ludzie częściej bywają swoją miłością rozczarowani - piszą na łamach Journal of Experimental Social Psychology Spike Lee i Nicholas Schwarz, psycholodzy z University of Toronto i University of Michigan.

W przeprowadzonym przez nich eksperymencie połowa uczestników czytała tekst, który przekonywał, że miłość to jedność z drugą osobą, a połowa, że miłość to wspólna podróż. Następnie badani przypominali sobie sytuację konfliktu z partnerem lub dowolna sytuacje wspólnego świętowania. Na końcu określali, w jakim stopniu są zadowoleni ze swojego związku i z życia w ogóle.

Czarno-biała moralność

W baśniach świat jest czarno-biały, kiedy dojrzewamy w naszym życiu pojawia się więcej odcieni szarości. Na ile sam widok kontrastującej czerni i bieli wpływa na ocenę niemoralnych czynów?

Theodora Zarkadi i Simone Schnall z University of Cambridge prosili internautów o ocenę postępowania fikcyjnego bohatera Heinza. Jego żona umierała na raka, a mężczyzny nie było stać na zakup lekarstwa. Desperat ukradł więc lek, aby uratować życie ukochanej. Badacze prezentowali historię na jednolitym szarym tle lub po środku czarno-białej szachownicy. „Moralnie wątpliwy czyn oceniany był bardziej skrajnie, gdy historia była prezentowana na czarno-białej szachownicy” – piszą badacze na łamach „Journal of Experimental Social Psychology”. Podsumowując, wizualny kontrast wyzwala w nas czarno-białe myślenie rodem z dziecięcych bajek!

Dlaczego nie potrafimy być obiektywni wobec przyjaciół?

Nigdy nie jesteśmy bezstronni w opiniach na temat naszych przyjaciół – to wniosek z badań profesora Daniela Leisinga i jego współpracowników z Technische Universität w Dreźnie. Jak wynika z ich ustaleń, ludzie oceniają swoich przyjaciół bardziej pozytywnie, niż zrobiłyby to obce osoby, i robią tak niezależnie od rzeczywistych osiągnięć i zachowań swoich kompanów.

Do badania naukowcy zaprosili 155 par przyjaciół. Uczestnicy najpierw oceniali cechy osobowości partnera (np. „rozmowny”) na siedmiostopniowej skali. Kilka dni później zostali zaproszeni do laboratorium, gdzie filmowano ich podczas wykonywania paru krótkich zadań. Podczas nagrania badani udzielali odpowiedzi na pytania z wiedzy ogólnej (np. „Jak wysoki jest Mount Everest?”), wcielali się w role (np. „Przekonaj sąsiada, żeby ściszył muzykę”) i opowiadali dowcipy. W ostatnim etapie uczestnicy powtórnie oceniali cechy osobowości swoich bliskich znajomych. Jednak robili to na podstawie powstałych wcześniej 90-sekundowych filmów. Dodatkowo oceniali również zupełnie nieznajome osoby. „Dzięki temu mogliśmy porównać poglądy uczestników na temat tych samych zachowań znanych i całkowicie nieznanych osób”– wyjaśnia Leising.

Masz talent i dużo pracujesz? Nie przyznawaj się!

Czy słowa „ale ja się tak napracowałem!” nie są ci obce? Jeśli tak, to znaczy, że posłużyłeś się heurystyką wysiłku, aby przekonać kogoś do wartości swojej pracy. W ten sposób oceniamy również wartość dzieła sztuki: bardziej cenimy te wytwory, w które artysta włożył więcej pracy, niż te, które nie sprawiły mu żadnego wysiłku. Ale gdybyś spojrzał na dzieło z punktu widzenia talentu twórcy, to jak myślisz – komu tworzenie przyszłoby z większą łatwością: niezwykle utalentowanemu artyście czy początkującemu malarzowi?

Lubimy rzeczy łatwe do zdobycia

Wyobraź sobie, że znajdujesz się w sadzie, w którym szumią jabłonie i drzewa pomarańczy. Pod jabłoniami pełno jest opadłych, świeżych owoców, chociaż pod pomarańczami próżno szukać zdobyczy. Nachodzi cię ochota na spróbowanie właśnie tych, niedostępnych pomarańczy, jednak nie widzisz nigdzie drabiny, a gałęzie są zbyt wysoko. Po paru nieudanych próbach zdobycia cytrusów, rezygnujesz i zbierasz z ziemi parę jabłek. Wgryzając się w pierwsze zauważasz, że jest pełne słodkiego soku. Uśmiechasz się, stwierdzając, że pomarańcze w tym klimacie i tak byłyby dużo gorsze.

Dlaczego jesteśmy dyplomatyczni?

Zamiast krytycznej i rzetelnej opinii dotyczącej czyjejś pracy najczęściej wolimy przekazać autorowi jej łagodniejszą i bardziej dyplomatyczną wersję. Zespół australijskich psychologów na łamach „British Journal of Social Psychology” przekonuje, że w ten sposób chronimy własną samoocenę.

Carla Jeffries i Matthew Hornesey z Univeristy of Queensland podzielili ponad 200 studentów na trzy grupy i poprosili o ocenę eseju autorstwa nieznanej im osoby. W pierwszej grupie uczestnicy mieli przekazać opinię bezpośrednio autorowi, w drugiej anonimowo, zaś w trzeciej ich recenzja miała nigdy nie ujrzeć światła dziennego. Okazało się, że świadomość konfrontacji z autorem skutkowała wydaniem bardziej pobłażliwych i pozytywnych ocen, podczas gdy zapewnienie anonimowości prowadziło do znacznego krytycyzmu. Co ciekawe, opisany przez badaczy mechanizm funkcjonował tylko w przypadku osób o niskiej samoocenie. - Takie osoby przykładają większą wagę do sytuacji bezpośredniej oceny, ponieważ pragną uchodzić w oczach innych za miłych i sympatycznych  – komentuje Jeffries.