Leczenie

Głośnik w głowie. O leczeniu psychiatrycznym w Polsce

Dziewiątego lutego tego roku premierę będzie miała książka Anety Pawłowskiej-Krać poruszająca temat leczenia psychiatrycznego w Polsce. Temat ten wzbudza od lat wiele kontrowersji, w związku z czym zaprojektowano reformę mającą na celu usprawnienie procesu leczniczego oraz diagnostycznego zarówno dla dzieci, młodzieży jak i dorosłych.

W mojej ocenie książka Pawłowskiej-Krać za bardzo skupia się na pojedynczych historiach ludzi, a za mało na faktach. Oczywiście, historie osobiste są wzruszające, ale według mnie dobrze napisany reportaż poruszający temat systemowy powinien przede wszystkim mówić o faktach – o tym jak jest, jak powinno być, jak jest gdzie indziej. Tylko w jednym rozdziale mamy krótką wzmiankę o leczeniu psychiatrycznym w Szwecji. Zabrakło mi ogólnych danych na temat liczby szpitali, psychiatrów w Polsce – tak by stworzyć sobie w głowie obraz systemu, który zdecydowanie nie funkcjonuje w Polsce prawidłowo. To jest minus tej pozycji. Na szczęście książka ma też sporo plusów.

Wyjdź z domu. Zrób to dla oczu

Chcesz dłużej cieszyć się dobrym wzrokiem? Wyjdź na spacer! Do niedawna krótkowzroczność była raczej wyjątkiem niż normą – dziś konieczność korygowania wzroku dotyczy coraz większej liczby osób. Na łamach prestiżowego czasopisma Nature ukazało się właśnie omówienie wytłumaczenia tego trendu - wady wzroku powoduje malejąca liczba godzin jakie spędzamy na świeżym powietrzu. Zdaniem okulistów oko zmienia swoją krzywiznę pod wpływem braku stymulacji światłem słonecznym.

Trend powszechności krótkowzroczności (miopii) szczególnie łatwo można prześledzić na przykładzie mieszkańców terenów wschodniej Azji – notowane jest tam rekordowe tempo wzrostu tej wady wzroku. W latach 40. jedynie 10-20 procent Chińczyków cierpiało na krótkowzroczność, podczas gdy dziś tę liczbę szacuję się na 90% nastolatków i młodych dorosłych. W Seulu trudno jest spotkać kogoś, kto ma niekorygowany wzrok - aż 96,5% 19-letnich mężczyzn raportuje problemy ze wzrokiem. W Europie rozpowszechnienie wad zwiększyło się dwukrotnie podczas ostatnich stu lat. Łącznie niepoprawna ostrość widzenia dotyczy około 1/3 mieszkańców Ziemi.

Niekonwencjonalne ≠ naturalne ≠ bezpieczne

Ukazała się kolejna publikacja opisująca negatywne efekty uboczne stosowania tzw. medycyny alternatywnej czy niekonwencjonalnej. Australijscy badacze przeanalizowali informacje ze specjalnej bazy danych, do której pediatrzy zgłaszają przypadki rzadkich schorzeń u dzieci i wiążą je ze stosowaniem metod medycyny alternatywnej. Raporty dotyczyły dzieci w wieku od urodzenia do 16 lat, a efekty uboczne opisywano w “skali” od łagodnych aż po śmiertelne.

Okazało się, że aż 77% tychże rzadkich schorzeń czy zgłoszonych powikłań miało związek (pewny bądź przypuszczalny) z altmedem. W 64% przypadków efekty uboczne uznano za poważne, zagrażające życiu bądź śmiertelne. 44% pacjentów - jak twierdzili zgłaszający lekarze - poniosło uszczerbek na zdrowiu, ponieważ zrezygnowali oni (a raczej ich opiekunowie) z usług konwencjonalnej medycyny. Wszystkie cztery przypadki zgonów wiązały się z odstawieniem metod medycznych na rzecz pseudomedycyny.

Świadomość przyjęcia placebo a jego skuteczność

Skuteczność placebo wydaje się nie podlegać dyskusji. Pacjent, nie wiedząc, że zamiast leków przyjmuje – na ten przykład – witaminę C, zaczyna czuć się lepiej. Czy kluczem do skuteczności jest zatem niewiedza?

Otóż niekoniecznie. Okazuje się bowiem, że samopoczucie przyjmującego placebo może się poprawić mimo świadomości, że terapia opiera się właśnie na placebo. Zespół badaczy pod kierunkiem Teda Kaptchuka (Harvard Medical School) odkrył, że – przynajmniej w jednym konkretnym przypadku – świadomość przyjęcia placebo nie wyklucza jego skuteczności.

Kolejna super-bakteria, czyli Clostridium difficile

To było do przewidzenia. Emocje prasowe, związane z opisaniem nowych niebezpiecznych pałeczek Gram-ujemnych, odeszły w niebyt. Pałeczki miały swoje 15 minut sławy, teraz czas na coś innego dla odmiany - mamy bowiem kolejną super-bakterię. Prasa znowu straszy.

Clostridium difficile to Gram-dodatnia beztlenowa przetrwalnikująca laseczka. Odkryto ją w 1935, ale do lat siedemdziesiątych XX w. nie potwierdzono roli tego drobnoustroju w schorzeniach u ludzi. Obecnie wiadomo, że jest jednym z głównych czynników powodujących zakażenia jelitowe w szpitalach, u chorych leczonych antybiotykami czy innymi lekami, które zmieniają stan flory bakteryjnej jelit. Najbardziej narażeni są ludzie starsi i schorowani, w tej grupie pacjentów śmiertelność na skutek CDAD (Clostridium difficile-associated disease) może sięgać nawet 25%. Ale pamiętać należy, że w ostatnich latach epidemiologia zakażeń tym drobnoustrojem zmienia się - infekcje nie dotyczą już (prawie) wyłącznie środowiska szpitalnego oraz pacjentów dorosłych, tak jak było to dawniej. Od lat dziewięćdziesiątych zeszłego wieku podkreśla się zwiększenie liczby zakażeń w ogóle - na skutek narastania lekooporności, tego, że infekcje zaczynają dotyczyć pacjentów niegdyś uważanych za grupy niskiego ryzyka (dzieci), a także (to już w obecnym stuleciu) na skutek pojawienia się nowego, bardziej zjadliwego szczepu bakterii.

Poradniki psychologiczne mogą szkodzić

W 2004 roku amerykański przemysł podręczników samopomocy psychologicznej wygenerował dochód rzędu 9 miliardów dolarów (Menchola, Arkowitz, & Burke, 2007). Oznacza to, że zapotrzebowanie na ogólnie dostępną oraz tanią pomoc psychologiczną jest ogromne. Profesor Gerald Haeffel z Uniwersytetu w Notre Dame postanowił sprawdzić skuteczność ćwiczeń zawartych w podręcznikach, uczących sposobów radzenia sobie z depresją. Terapia poznawczo-behawioralna uznawana jest za jedną z najskuteczniejszych w przypadku depresji. Nie dziwi więc fakt, że najpopularniejszym podręcznikiem samopomocy za Oceanem jest Terapia poznawczo – behawioralna dla głupków (ang. CBT for Dummies). Jej założenia są bardzo trafne, ponieważ według tego podejścia tendencje do wpadania w depresję, przejawiają osoby, które często negatywnie oceniają stresujące wydarzenia życiowe.

Menstruacyjny cyrk

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (ang. PMS – premenstrual syndrom) jest przedmiotem nie tylko niewybrednych żartów, ale ciągłej debaty naukowców wielu dziedzin. Powszechnie uważany jest za jednostkę chorobową jednak spora część lekarzy jest zdania, że to zwyczajne objawy normalnego cyklu miesiączkowego.

Klasyfikacja i diagnoza

PMS jest zaklasyfikowany w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) jako jedno z wielu Niezapalnych Zaburzeń Żeńskiego Narządu Rodnego. Nie ma jednak technik diagnostycznych, które pozwalałyby go jednoznacznie zdiagnozować.

Zdrowotne koszty uzyskania przychodu

Presji zakończenia projektu w firmie towarzyszył sześciokrotny wzrost ryzyka zawału - wynika z nowych badań korelacyjnych opublikowanych na łamach Journal of Epidemiology and Community Health.

Badanie polegało na analizie kwestionariuszy wypełnionych przez niemal 1400 osób z regionu Sztokholmu między 45 a 70 rokiem życia po przebytym zawale serca. Wyniki tej grupy porównywano do zdrowych osób w podobnym wieku i z tego samego regionu. Kwestionariusz składał się ze szczegółowych pytań o doświadczenia zawodowe z ostatniego roku i z dni poprzedzających zawał serca.