Lęk

Poczucie kontroli a stereotypy i uprzedzenia

W jaki sposób utrata poczucia kontroli związana jest z tendencją do patrzenia na świat przez pryzmat stereotypów? I czy osoby, które deklarują brak kontroli, są bardziej uprzedzone wobec grup obcych? Odpowiedzi na te pytania podjęła się niemiecka badaczka Lisa Juliane Schneider w artykule opublikowanym w lipcu na łamach Social Psychological Bulletin.

Potrzeba kontroli to jedna z podstawowych psychologicznych potrzeb człowieka. Świat ułożony, przewidywalny, ustrukturyzowany to taki, w którym łatwiej nam się odnaleźć i który, przynajmniej z założenia, stanowi dla nas mniejsze zagrożenie. Nie dziwne zatem, że gdy tracimy poczucie kontroli, naszym pierwszym odruchem jest próba odzyskania jej. Teorie psychologiczne oraz badania prowadzone w ich nurcie wskazują na różne formy radzenia sobie z tą sytuacją.

Czy fatalistyczna wizja pandemii zwiększa stosowanie się do zaleceń sanitarnych?

Pandemia koronawirusa wpłynęła na życie każdego z nas. Niemalże od roku napływają do nas zewsząd informacje na temat liczby zgonów, zachorowań czy przypadków zamknięcia miejsc pracy. Początkowa powszechna dezorientacja, spowodowana koniecznością zmierzenia się z niespodziewaną, nieznaną sytuacją i nową rzeczywistością, została po części zmniejszona poprzez odezwę ze strony służb zdrowia. Pracownicy medyczni zaczęli rozpowszechniać informacje na temat rekomendowanych metod prewencji, takich jak konieczność częstego mycia rąk czy zachowywania społecznego dystansu. Jednak mimo tego, iż podczas głosowania w marcu 2020 roku około 70% dorosłych Amerykanów przyznało się do swoich obaw związanych z wirusem, tylko połowa badanych zadeklarowała podjęcie środków zapobiegawczych. Co może wpływać na taki rozdźwięk pomiędzy stosunkowo dużą świadomością społeczeństwa na temat zagrożenia a zdecydowanie mniejszym stosowaniem się przez nie do zaleceń sanitarnych?

Lekiem w ból odrzucenia

Czy lek przeciwbólowy działa na złamane serce? Naomi Eisenberger z University of California Los Angeles wykazała, że ból fizyczny i psychiczny są powiązane, ponieważ angażują te same obszary mózgu.

Przeprowadzone badania dowodzą, że czynniki, które zmniejszają ból ciała, mogą łagodzić również efekty wykluczenia społecznego. Uczestnicy jednego z badań przez trzy tygodnie zażywali lek przeciwbólowy (paracetamol) albo placebo (połykali pastylkę z cukru z przekonaniem, że jest to lek przeciwbólowy). Codziennie zaznaczali także w ankiecie doświadczanie wykluczenia i zranienia.

Opisywanie wątpliwości pomaga w zdawaniu egzaminów

Stres to uczucie, które znamy wszyscy. Stojąc twarzą w twarz wyzwaniem – egzaminem czy rozmową o pracę – wielu traci pewność siebie. Zaczynamy sobie wmawiać, że, tak po prawdzie, to nie umiemy zupełnie nic.  A dni przygotowań poszły na marne, bo w pustej głowie w najlepsze hula sobie halny wiatr. Jakby tego było mało - z każdą minutą jest coraz gorzej. Umysł po brzegi wypełnia się intelektualno-emocjonalnym spamem. Jak w nim nie utonąć?

Czując strach, ryzykujesz!

Jeśli lubisz podejmować ryzykowne decyzje, to bardzo prawdopodobne, że w Twoim najbliższym otoczeniu znajdą się osoby, którym nie do końca to odpowiada. Martwiąc się i wyrażając swoje obawy, mogą odczuwać w Twojej obecności niepokój, który paradoksalnie zachęca Cię do balansowania na skraju ryzyka. Najciekawsze jest jednak to, że cały proces zachodzi daleko poza Twoją świadomością, a zaczyna się od zapachu.

Katrin Haegler oraz jej zespół odkryła, że wąchanie potu osób, które wcześniej odczuwały niepokój, wpływa na sposób w jaki podejmujemy decyzje. Wykorzystując stworzoną na potrzeby badania grę hazardową, Haegler udowodniła, że chemiczny sygnał niepokoju jednej osoby, wyzwala ryzykowne zachowania u drugiej.

Śmiertelna obawa

Osobniki przesadnie ostrożne umierają szybciej – takie wnioski płyną z badań nad szczurami.

Sonia Cavigelli i Martha McClintock z Uniwersytetu w Chicago ustawiały w klatkach młodych samców nieznane tunele, kule i pomosty. Te spośród szczurów, które obawiały się eksploracji nowych przedmiotów, zaklasyfikowano jako jednostki neofobiczne (obawiające się nowości). Co ciekawe, bojaźliwość jednostek utrzymywała się na przestrzeni całego ich życia.

Badacze odkryli, że szczury neofobiczne na widok niespotykanego przedmiotu wydzielały duże ilości hormonu stresu (glukokortykoidów). Ten rodzaj pobudzenia u reszty gryzoni powstaje najczęściej jedynie w sytuacji zagrożenia życia (reakcja walka-ucieczka). Szczury neofobiczne były więc pobudzone dużo częściej niż ich nieobawiający się nowości bracia i umierały średnio trzy miesiące wcześniej niż pozostali. Hormony stresu mają negatywne oddziaływanie na system odpornościowy, co przekłada się na długość życia jednostki. Różnica trzech miesięcy jest całkiem znacząca, biorąc pod uwagę, że średnia długość życia tego gatunku wynosi około 24 miesięcy.