Kreatywność

Chcesz być kreatywny? Spaceruj bez telefonu

Spędzamy coraz więcej czasu w świecie technologii. Wielu z nas preferuje komputer czy telewizję od spędzania czasu na świeżym powietrzu. Tymczasem badania opublikowane w Plos One przez Ruth Atchley, David Strayer oraz Paul Atchley pokazują, że kontakt z naturą i ograniczenie kontaktu z technologią wpływa pozytywnie na naszą sprawność poznawczą!

Żyjemy w pośpiechu, wykonując wiele różnych czynności każdego dnia. Jednak czy pamiętamy, aby znaleźć chwilę na aktywność w kontakcie z naturą? Według naukowców, przebywanie na świeżym powietrzu pozwala odbudować nam nasze wyczerpane zasoby uwagi, nieustannie zajmowane różnymi bodźcami np. dźwiękami alarmów samochodowych, hałasem miasta, głośnymi rozmowami.

Porządek rodzi porządek, bałagan kreatywność

To przy jakim pracujesz biurku - uporządkowanym czy zabałaganionym - może prowadzić nie tylko do tego jak szybko znajdziesz odpowiedni dokument. Jak pokazały badania Kathleen Vohn i jej współpracowników otoczenie, w którym pracujemy może wpływać na większą skłonność do pozytywnych zachowań takich jak większa szczodrość, czy zdrowe odżywianie się. Co więcej, może powodować, że będziemy bardziej kreatywni w myśleniu i bardziej otwarci na nowości.

W pierwszym z trzech badań opisanych na łamach Psychological Science, badani mieli wypełnić kilka kwestionariuszy w pokoju przypominającym biuro. Rozdzielona w sposób losowy połowa z badanych miała wypełnić je w biurze, które było czyste i uporządkowane, podczas gdy druga połowa badanych wypełniała kwestionariusze w identycznym, ale nieuporządkowanym pomieszczeniu. Po tym etapie badani mieli możliwość przekazania datku na cel charytatywny i mogli poczęstować się drobną przekąską (czekoladowym batonikiem, bądź jabłkiem). Wyniki tego eksperymentu pokazały, że przebywanie i pracowanie w czystym pokoju skłaniało osoby do postępowania zgodnie z tym, czego się od nich oczekiwało. W porównaniu do osób z zabałaganionego pomieszczenia, badani z czystego biura przekazywali częściej (82% vs 47%) i więcej własnych pieniędzy (M=$3.19 vs M=$1.29) na cele charytatywne oraz częściej wybierali zdrową przekąskę (jabłko), niż batonik czekoladowy (M=67% vs M=20%).

Nie oceniaj pomysłu… po płci!

Wyobraź sobie twórczego geniusza. Sypie pomysłami z rękawa, myśli niezależnie, postępuje oryginalnie i nietypowo. A teraz zastanów się: wyobrażasz sobie kobietę czy mężczyznę? Kobiety niemal równie często jak mężczyźni poświęcają się karierze zawodowej, jednak mężczyźni zajmują większość stanowisk kierowniczych. Czy nierówność płci odbija się także na kreatywności? Amerykańscy naukowcy na łamach Psychological Science donoszą, że pomysły kobiet oceniamy gorzej od pomysłów mężczyzn.

Zgubiłeś klucze do domu? Zapomniałeś zapakować ładowarki do telefonu na wyjazd? Pomysłowość uratuje Cię w niejednej sytuacji, a w wielu przypadkach sprawi radość i satysfakcję. Myślenie twórcze przydaje się w różnych zawodach, pracodawcy często wymieniają je jako jedną z najbardziej pożądanych umiejętności u pracownika. Twórczość nie kończy się jednak na samym wymyśleniu nowej idei. Dalszy los pomysłu zależy od oceny środowiska: partnera, szefa, współpracowników, a także od umiejętności przekonania innych do swojej wizji. Czy stereotypowe postrzeganie płci wpływa na to, jak oceniamy wytwory kobiet i mężczyzn?

Kreatywne oszustwa

Zawyżasz swój wynik w jakimś zadaniu? Lepiej wypadniesz w kolejnym – na taki wniosek wskazują najnowsze badania opublikowane w Psychological Science. Proces twórczy może sprzyjać nieuczciwości, naginaniu przepisów i istniejących reguł. Alternatywnie: działając nieetycznie, możemy zwiększyć naszą kreatywność. Naukowcy z Harvard Business School wykazali, że ludzie zmotywowani do wychodzenia poza schemat, podejmowali więcej nieuczciwych decyzji.

Profesor Francesca Gino wraz z zespołem opracowała serię eksperymentów, które dawały uczestnikom możliwość oszukiwania. W jednym z nich badani w sprytny sposób zachęcani była do nieuczciwości podczas rozwiązywania zadań matematycznych. Uczestnicy mieli za zadanie rozwiązać 10 matryc liczbowych. Każda z matryc była złożona z 12 liczb (np. 5,78) i była prezentowana przez około 20 sekund a zadaniem osób badanych było wskazanie przy każdej matrycy tych dwóch liczb, które sumują się do 10. Za każdą poprawnie rozwiązaną matrycę badany otrzymywał jednego dolara. Na samym końcu uczestnik odpowiadał na pytanie, ile matryc udało mu się rozwiązać. Na tej podstawie dostawał pieniądze. Miał przy tym możliwość oszukiwania, ponieważ nie wiedział, że badacze kontrolowali jego faktyczny wynik.

Chcesz być twórczy? Nie bój się odrzucenia!

Wielcy artyści i sławni wynalazcy wyłamują się z ogólnie przyjętych zasad życia społecznego. Za swój nonkonformizm często płacą wykluczeniem społecznym. Czy odrzucenie może sprzyjać tworzeniu nowych idei? Zgodnie z wynikami badań opublikowanymi na łamach Journal of Experimental Psychology: General odpowiedź brzmi „tak”, lecz jedynie wśród osób, które cenią niezależność.

Pamiętasz sytuację, w której wszyscy odmówili ci współpracy? A może naraziłeś się na bezwzględną krytykę i twoje rozwiązania oceniono jako bezwartościowe? Jeśli tak – doświadczyłeś odrzucenia społecznego. Gdy jesteśmy odtrąceni, często wkładamy wiele energii w odbudowanie więzi z innymi, dlatego może nam zabraknąć sił na realizację innych celów. Jednak niektórzy cenią indywidualizm bardziej niż dobre relacje. W takim wypadku odrzucenie może wzmacniać upragnione uczucie odrębności. Czy wtedy łatwiej znaleźć twórcze rozwiązanie, które jest z natury niezwykłe, nietypowe i kontrowersyjne?

Sportowa kreatywność

Wysiłek fizyczny poprawia nastrój, trening podnosi wydolność naszego organizmu… co jeszcze możemy zyskać dzięki regularnym ćwiczeniom? Naukowcy z Leiden University w Holandii postanowili sprawdzić, w jakim stopniu sport może pobudzić kreatywność.

W badaniu dr Lorenzo Colzato i współpracowników udział wzięło 96 młodych, zdrowych, szczupłych osób – 48 sportowców i 48 niećwiczących. By zakwalifikować się do grupy „sportowców”, należało uprawiać sport przynajmniej 3 razy w tygodniu przez 2 lata od czasu rozpoczęcia badania. Grupa niećwiczących składała się z ludzi uprawiających sport rzadziej niż raz w tygodniu. Na potrzeby eksperymentu, badanych podzielono na trzy grupy – jedna z nich zaczęła badanie od krótkiego odpoczynku, druga wykonywała w tym czasie spokojne ćwiczenia fizyczne, trzecia ćwiczyła intensywnie. Natychmiast po zakończeniu ćwiczeń (lub okresu odpoczynku w przypadku pierwszej grupy) badani przechodzili do kolejnego zadania – rozwiązania dwóch testów kreatywności.

Pomysłowi, bo rozkojarzeni

Szczytem twórczych możliwości nocnych marków są poranki, a skowronków – wieczory - do takich paradoksalnych wniosków doszli doktor Mareike Wieth i profesor Rose Zacks z Michigan State University.

Lepiej pracuje ci się rano, czy późnym wieczorem? Jaka jest twoja ulubiona pora dnia? Lubisz spać do południa, czy zrywasz się z łóżka z pierwszym promieniem słońca? Takie upodobania określa chronotyp. Dobowy rytm aktywności każdego człowieka zależy od temperatury ciała, metabolizmu, fal mózgowych i wielu innych czynników. Zjawisko to jest jednak najczęściej redukowane jedynie do sennych nawyków, stąd wzięły się określenia: „skowronki” (rano budzą się wcześnie i są najbardziej czujni w pierwszej części dnia, kiedy to praca idzie im najlepiej) i „sowy” (najbardziej czujni są w późnych godzinach wieczornych i wolą późno kłaść się spać, pracują zwykle do późnych godzin nocnych). Badacze w swoim artykule zadali pytanie, czy ten optymalny czas funkcjonowania odnosi się również do zadań twórczych?

Na twórczej fali

Twórcze myślenie ma związek z płynnymi ruchami ciała - dowiedli naukowcy z uniwersytetów Tufts i Stanforda.  Im więcej pomysłów przyjdzie nam do głowy, tym lepiej, bo wśród wielu rozwiązań możemy znaleźć jedno wartościowe. Dlatego myślenie twórcze kojarzy się często z „płynnością generowania pomysłów”. W serii eksperymentów Michael Slepian i Nalini Ambady dowiedli, że poczucie płynności może płynąć z ciała.

Aby tego dowieść, psychologowie podzielili osoby badane na dwie grupy. Połowa badanych kreśliła ręką w powietrzu „ósemki” o zaokrąglonym kształcie, pozostali  - „ósemki” kanciaste. Następnie proszono uczestników m.in. o wyliczenie jak największej liczby oryginalnych zastosowań gazety.

Twórcza mowa ciała

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że bardziej lubisz osoby, które naśladują Twoje gesty podczas rozmowy? Jak się okazuje, mimikra wpływa nie tylko na naszą postawę wobec partnera interakcji, ale również na myślenie twórcze osoby, która jest naśladowana! Doniosłe znaczenie ma zarówno jej obecność, jak i jej brak, zgodnie z doniesieniami opublikowanymi w Journal of Experimental Social Psychology.

Myślenie twórcze jest stymulowane przez społeczne problemy i oczekiwania. Badacze długo próbowali rozwikłać tajemnicę twórczości, analizując zagadnienie z punktu widzenia osobowości i zdolności poznawczych człowieka, jednak do tej pory mało wiemy na temat społecznych wymagań sytuacji, które warunkują procesy twórcze. Tę zagadkę postanowili rozwikłać Claire Ashton-James i Tanya Chartrand z University of British Columbia w Kanadzie i Duke University w USA. Do celów swoich badań uznali, że kluczowe w aktywności twórczej są dwa rodzaje myślenia: konwergencyjne i dywergencyjne. Pierwszy rodzaj aktywności umysłowej utożsamiany jest z myśleniem zbieżnym, prowadzącym do wytworzenia jednego właściwego rozwiązania. Wiąże się ze stosowaniem szerokich kategorii myślowych i dostrzeganiem podobieństw, wzorów i relacji zachodzących pomiędzy różnymi zjawiskami. Z kolei myślenie dywergencyjne nazywane jest myśleniem rozbieżnym, ponieważ nie prowadzi do uzyskania jednej poprawnej odpowiedzi. Pomocna w tym rodzaju myślenia jest umiejętność szybkiej zmiany punktów widzenia i umysłowych kategorii. Myślenie dywergencyjne sprzyja generowaniu odległych skojarzeń. W jaki sposób zastosowanie tych dwóch rodzajów myślenia zależy od wymagań społecznych? Wcześniejsze badania dowodzą, że myślenie konwergencyjne ułatwia współpracę i organizację, natomiast dywergencyjne wpływa korzystnie na innowację i dostrzeganie problemu z różnych perspektyw. Wynika to z faktu, że ludzie wykazują tendencję do dopasowywania swoich stylów poznawczych do wymagań społecznych.

Pobudź swoją twórczość

Wybitni twórcy często cierpieli z powodu trudnych wydarzeń. Chcesz być równie kreatywny? Doświadczenie tragedii życiowej wcale nie jest do tego niezbędne! Pomocna w przełamaniu sztywności myślenia może być np. wirtualna butelka, która nagle zacznie sama unosić się w powietrzu. Możesz też zrobić sobie kanapkę w nietypowy sposób, najpierw kładąc ser na talerzu, a potem przylepiając do niego chleb posmarowany masłem. Brzmi niewiarygodnie? Naukowe odkrycia ukazały się drukiem w prestiżowym Journal of Experimental Social Psychology.