Jedzenie

PSYCHOLOGIA

Jak ograniczyć złe nawyki żywieniowe?

Bocian Konrad · 11 stycznia 2011

Każdy kto choć raz otworzył paczkę ulubionych chipsów lub zamówił ogromny kubełek popcornu w kinie, wie jak ciężko oprzeć się pokusie zjedzenia wszystkiego za jednym razem. Zachowania związane z jedzeniem często przypominają nałóg, ponieważ powstały na bazie wcześniej wyrobionych nawyków, z których nie zdajemy sobie sprawy. Na szczęście psychologowie znaleźli ciekawy sposób na opanowanie uciążliwych przyzwyczajeń.

David Neal oraz jego koledzy w dwóch pomysłowych eksperymentach udowodnili, że niekontrolowany nawyk jedzenia można zatrzymać na dwa różne sposoby. Pierwszym z nich jest zmiana otoczenia, w którym zazwyczaj jemy, a drugim o wiele prostszym posługiwanie się niedominującą ręką.

PSYCHOLOGIA

Głodna sprawiedliwość

Bocian Konrad · 29 stycznia 2011

Sędzia wydający wyrok opiera się na sądowej wiedzy oraz zebranych materiałach dowodowych. Tym samym proces orzekania o winie lub niewinności oskarżonej osoby powinien być racjonalny, przemyślany i mechaniczny. Niestety sędzia jest tylko człowiekiem, a psychologia posiada wiele dowodów na to, że jego osąd może być zniekształcony. Najnowsze badania izraelskich naukowców zwróciły uwagę na jeszcze jeden banalny aspekty pracy wymiaru sprawiedliwości – jedzenie.

Shai Danziger oraz jego współpracownicy odkryli, że ilość pozytywnie rozpatrzonych wniosków o zwolnienie warunkowe spada prawie do zera pod koniec każdej sesji, po czym błyskawicznie wzrasta, gdy sędziowie wracają z przerwy na posiłek. Efekt ten utrzymywał się nawet wtedy, gdy kontrolowano dotkliwość popełnionego przez przestępcę czynu, ilość miesięcy, które już odsiedział czy choćby jego płeć lub narodowość.

PSYCHOLOGIA

Pokolenie uzależnione od samooceny

Bocian Konrad · 12 stycznia 2011

Dzisiejszy nastolatek żyje w świecie tak innym i odmiennym od tego, który istniał kiedyś, że pytanie o to co jest dla niego najważniejsze, może pozostać bez odpowiedzi. Obyci z technologią, kreowani przez reklamy, niepamiętający czasów gdy Internet był dostępny tylko nocą, a telefony przypominały cegłówki, według amerykańskich badaczy mogą być uzależnieni - jednak nie od pieniędzy, seksu czy alkoholu, a od wysokiej samooceny.

Brad Bushman oraz jego zespół postanowili sprawdzić, czy istnieje prawdopodobieństwo, że dzisiejsze pokolenie dziewiętnastolatków uzależnione jest przede wszystkim od wysokiej samooceny. W dwóch eksperymentach badaczom udało się wykazać, że młodzi ludzie cenią dobre mniemanie o sobie bardziej niż seks, pieniądze, ulubione jedzenie, alkohol czy spotkanie z przyjacielem. Cechami osobowościowymi, które wzmacniają to zachowanie okazało się przekonanie o tym, że należą im się dobre rzeczy oraz pogląd na temat dużej wartości samooceny.

CIEKAWOSTKI

Powiedz mi kiedy dość

mparzuchowski · 16 stycznia 2011

Setki reklam jedzenia kuszą Cię każdego dnia takimi sloganami jak np. “skosztuj odrobiny rozkoszy” czy “doznaj rajskiej przyjemności”. Takie komunikaty wywołują szczególny dylemat u osób, które znajdują się na diecie. Gdy ślina produkowana jest w zwiększonych ilościach, osoby odchudzające się muszą nauczyć się ignorować taką oznakę głodu. W efekcie wytrenowana niewrażliwość postępuje i z każdym powtórzeniem osoby na diecie stają się coraz mniej czułe na sygnały płynące z ciała.

Co to oznacza w dłuższej perspektywie? Jak wynika z badań zespołu doktora Todda Heathertona z Dartmouth College, osoby o normalnej masie ciała w miarę jedzenia uważają zjadany pokarm za coraz mniej smaczny, natomiast osoby otyłe, za równie dobry. Osoby z nadwagą cierpią więc na zaburzony mechanizm odczuwania sytości i koncentrują się raczej na jedzeniu niż na sobie. Stanley Schachter z Columbia University udowodnił, że osoby szczupłe regulują ilość przyjmowanych pokarmów pod wpływem impulsów z wewnątrz organizmu, a osoby otyłe z zewnątrz. Osoby z nadwagą jedzą więcej, gdy posiłek jest smaczny, gdy nadchodzi pora jedzenia, gdy produkty wyglądają apetycznie lub gdy talerz jest pełen. Badania dowodzą nawet, że osoby z nadwagą jedzą więcej, gdy pożywienie jest oświetlone niż gdy pozostaje w cieniu. Co ciekawe, nie zauważono takiej zależności u osób z normalną masą ciała.

STATYSTYCZNY POLAK

O której Polacy jedzą obiad?

Agata Kukwa · 15 stycznia 2010

Obiad stanowi główny, ciepły posiłek w ciągu dnia. Polacy jedzą obiad o różnych porach. Na przykład mieszkańcy wsi siadają w tym celu do stołu już przed czternastą, a mieszkańcy miast jadają raczej po osiemnastej. Jednak 40% wszystkich Polaków jada obiad między godziną 14 a 16.

 

Więcej informacji: CBOS, listopad 2010, Zachowania i nawyki żywieniowe Polaków

STATYSTYCZNY POLAK

Jak często Polacy podjadają między posiłkami?

Agata Kukwa · 15 stycznia 2010

Według zaleceń dotyczących zdrowego żywienia powinno się spożywać co najmniej trzy posiłki dziennie. Dobrze wiemy wszyscy, że nie powinno się podjadać między posiłkami, jeśli przekąską jest cokolwiek innego niż owoc lub warzywo. Chipsy, chrupki, czekolada, pączki czy inne słodycze nie są najlepszym nawykiem dla osób dbających o swoje nawyki żywieniowe. Jak często zdarzają nam się takie małe grzeszki?

Duża część Polaków nie ma również nawyku, by zjadać jakikolwiek owoc przynajmniej raz dziennie.

PSYCHOLOGIA

Powiedz mi ile zjadasz a powiem Ci gdzie mieszkasz...

mparzuchowski · 6 stycznia 2008

Amerykanie borykający się z problemem epidemii otyłości postanowili dokładnie zbadać doświadczenia Francuzów

Naukowcy z USA i Francji połączyli swe siły w projekcie badającym ilość spożywanych pokarmów po obu stronach oceanu. Francja słynie z potraw bogatych w tłuszcz i jednego ze smuklejszych społeczeństw na Świecie. Amerykanie borykający się z problemem epidemii otyłości postanowili dokładnie zbadać doświadczenia Francuzów. Uczeni porównali ilość jedzenia stosowaną w przepisach kucharskich oraz podawaną w restauracjach i barach. Europejczycy mimo wysokotłuszczowej diety przyjmują mniej kalorii od Amerykanów. Przeciętna porcja podawana w lokalu w Paryżu wynosiła 277 gramów, zaś w Filadelfii o 25 procent więcej, bo aż 346 gramów. 
Serwowanie mniejszych porcji we Francji (w porównaniu do USA) oczywiście jeszcze nie gwarantuje niższego spożycia kalorii. Mniejsze porcje jedzenia o większej gęstości kalorycznej może ostatecznie dostarczać więcej kalorii. Podobnie jak liczba spożywanych posiłków nie gwarantuje jeszcze mniejszej zawartości kalorii (nawet jeśli byłyby mniejsze, to liczy się przecież zsumowana liczba małych porcji). Jak się okazało, Francuzi w istocie nie jedzą bardziej kalorycznych pokarmów lub więcej porcji od Amerykanów. Wyniki sugerują raczej, być może zaskakująco, że jeśli serwowane porcje są nieco mniejsze, ludzie nadal mogą być z nich zadowoleni. Co ważne, choć Francuzi mogą jeść mniej niż Amerykanie, spędzają też na tej czynności zdecydowanie więcej czasu.

Kluczem do zrozumienia zwyczajów żywieniowych ludzi jest zatem również ekologia - środowisko kulturowych zwyczajów powiązanych z jedzeniem w danej społeczności. Uwzględniając powiązania między smakowitością spożywanych pokarmów, wielkością porcji a liczbą spożywanych pokarmów w zależności od danej kultury żywieniowej można skuteczniej tłumaczyć (a potem przewidywać) zachowania ludzi: dlaczego jedna osoba do osiągnięcia poczucia sytości będzie potrzebowała kilku kęsów, podczas gdy druga będzie nienasycona po zjedzeniu kilku porcji tego samego pokarmu?

CZY WIESZ, ŻE?

Małpie interesy

mparzuchowski · 22 stycznia 2005

Kupowanie zabawki tarzającemu się po ziemi ze złości dziecku, możemy uznać za przejaw rodzicielskiej porażki lub za opłatę na poczet chwili wytchnienia. Jak donoszę badacze, podobne problemy dotykają również innych osobników z rodziny naczelnych.

Jak donosi magazyn Science, szczodrość może być zachowaniem egoistycznym. “Dzielenie się jedzeniem z innymi nie polega na oczekiwaniu na podobną wzajemność w przyszłości” - mówi doktor Jeffrey Stevens z Uniwersytetu w Minnesocie. - “Chodzi tylko o wykupienie chwili spokoju” - przekonuje naukowiec. Małpy dzielące się jedzeniem, chcą jedynie uniknąć nagabywania przez żebrzącego kompana.