Inteligencja

Muzyka zwiększa inteligencję

O wpływie muzyki na funkcjonowanie poznawcze człowieka krążą różne mity. Jaki związek z naszą inteligencją ma słuchanie muzyki a jaki wpływ na nasze umiejętności ma edukacja muzyczna? Czy muzyka może być niezawodną receptą na podwyższenie ilorazu inteligencji? Na te pytania na łamach Current Directions in Psychological Science odpowiedział psycholog muzyki profesor Glenn Schellenberg z University of Toronto.

Tendencję do poszukiwania łatwych sposobów na rozwiązanie niełatwych problemów można zaobserwować na przykładzie cudownych diet, recept na szczęście lub szybkich metod przypływu gotówki. Dobroczynny wpływ muzyki na inteligencję wydaje się podobną drogą na skróty. Czy rzeczywiście wystarczy wysłuchać specjalnej muzyki aby poprawić swoje osiągnięcia intelektualne?

Jak ewoluowała inteligencja?

Dzięki inteligencji jesteśmy w stanie rozwijać się i budować coraz bardziej zaawansowaną cywilizację. Od lat podejmuje się próby zbadania anatomiczno-fizjologicznych podstaw istnienia inteligencji. Jak dotąd wiedzieliśmy jedynie, że jest związana z wielkością mózgu.

Potencjalne możliwości intelektualne organizmu można oszacować na podstawie tak zwanego współczynnika encefalizacji. Stworzono go, aby uniknąć nieporozumień wynikających z zależności poziomu inteligencji od wielkości mózgu. Wiadomo, że im większa masa ciała zwierzęcia, tym większy będzie jego mózg, dlatego wykorzystuje się stosunek obu tych wartości. Im wyższy współczynnik encefalizacji, tym mądrzejszy organizm, w bardzo dużym uproszczeniu. Jego wartość dla człowieka mieści się w przedziale od 5 do 8 – w zależności od metody wykorzystanej do obliczeń. Dla porównania, koty osiągają wynik równy 1.

Czy opłaca się być blondynką

W idealnym społeczeństwie powinniśmy dostosowywać swoje zachowanie kierując się racjonalnymi wnioskami. Złożoność naszego świata i wrodzone lenistwo poznawcze sprawiają niestety, że nasze decyzje oparte są z reguły na błędnych założeniach czy stereotypach. Znając jednak sposób, w jaki stereotyp wpływa na nasze decyzje, możemy próbować wykorzystać go by osiągnąć lepsze wyniki w danej sytuacji, lepiej wypaść w oczach innych. Dlatego zebrałem kilka badań próbując odpowiedzieć na pytanie: czy opłaca się być blondynką?

Emocjonalne do-re-mi

Dzieci uczęszczające na lekcje muzyki uczą się nie tylko gry na instrumencie. Z badań nad tym fenomenem wynika, że nauka muzyki działa pobudzająco na inteligencję i umiejętność właściwego odczytywania emocji.

Doktor Glenn Schellenberg z Uniwersytetu w Toronto, obserwował przez rok 144 sześciolatków, którzy pobierali darmowe lekcje w Królewskim Konserwatorium w Toronto. Dzieci zostały losowo przydzielone do klas śpiewu, pianina lub teatru. Badanie ilorazu inteligencji przed i po roku pobierania nauki w konserwatorium, wykazało wzrost o 4,5 punktu więcej w stosunku do grupy kontrolnej, złożonej z dzieci, które nie kształciły się w konserwatorium. Ponadto, dzieci, które uczyły się gry na instrumencie, zwiększyły swój iloraz o dodatkowe 2,5 punktu. - Mała, ale istotna różnica w wynikach inteligencji wynika prawdopodobnie z doskonalenia umiejętności utrzymywania uwagi, zapamiętywania i koncentracji, które szkolone są na lekcjach gry na pianinie – tłumaczy psycholog.

Efekt Mozarta nie istnieje

Wieść gminna niesie, że puszczanie muzyki Mozarta nowonarodzonym maluchom zwiększa ich inteligencję – geniusz mistrza spływa przez membrany głośników wprost do ich małych główek i przestawia im neurony. O efekcie Mozarta większość z nas kiedyś słyszała – jest to legenda miejska, która ma już blisko 30 lat, i wygląda na to, że prędko się nie zestarzeje.

A wszystko zaczęło się w 1993 roku od pracy autorstwa Frances Rauscher i współpracowników opublikowanej w Nature (co niewątpliwie pomogło temu memowi prędko rozprzestrzenić się po świecie). W pracy tej badacze opisali, jak puszczanie studentom muzyki Mozarta – a ściślej jego sonaty D-dur na dwa fortepiany – zwiększa ich zdolności kognitywne. No i rozpętało się muzyczne pandemonium.

Nie wytrenujesz mózgu przed komputerem

„Gry” trenujące mózg, to wielomilionowy rynek, na którym producenci zarabiają krocie. Naukowcy z popularnego programu naukowego „Bang Goes The Theory” emitowanego przez BBC, postanowili przetestować elektronicznych trenerów w jednym z największych badań internetowych.

Gry typu „Brain Buddies” przekonują ludzi, że dzięki systematycznemu treningowi, funkcje poznawcze ich mózgu ulegną widocznemu polepszeniu. Problem w tym, że naukowych dowodów na potwierdzenie tej tezy jest niewiele.

Adrian Owen z Instytutu Neurobiologii w Cambridge i jego współpracownicy zaangażowali do badania 11 430 osób. Ich zadaniem było ćwiczyć przez 6 tygodni takie umiejętności poznawcze jak: wnioskowanie, pamięć, planowanie, umiejętności visualno-przestrzenne oraz uwagę.

Stereotypy kolejności urodzin

Pierworodni synowie i córki są uważani za najinteligentniejszych. Co zaskakujące, najstarsze rodzeństwo naprawdę osiąga większe sukcesy niż ich bracia czy siostry - twierdzą polscy i amerykańscy psycholodzy, którzy badali wpływ stereotypów na nasze życie.

Pierworodni są nie tylko najinteligentniejsi, ale też najbardziej odpowiedzialni, posłuszni oraz… najmniej twórczy. Dzieci “średnie” w kolejności urodzeń są zazdrosne, a najmłodsze - najbardziej kreatywne, a przy tym nieposłuszne, nieodpowiedzialne i wygadane. Jedynacy zaś są niezgodni. Kto tak twierdzi? Prawie wszyscy. Tak przynajmniej wynika z badań Nicholasa Herrery i Roberta Zajonca z Uniwersytetu Stanforda w USA.

Efekt Muhhamada Ali

Psycholodzy udowadniają, że ludzie sądzą, że są bardziej uczciwi niż inni ale już tak samo inteligentni. Zjawisko to nazwano efektem Muhhamada Ali. Słynny bokser po wydaniu autobiografii zatytułowanej ”Najlepszy: Moja historia” zapytany przez dziennikarzy o to czy zaliczył wojskowe testy inteligencji, odpowiedział: ”Mówiłem, że jestem najlepszy a nie najmądrzejszy”. Jego wypowiedź przeszła do historii jako żart, ale ilustruje powszechne zjawisko psychologiczne - oceniamy siebie jako szczególnie szczerych bądź uczciwych, choć na innych wymiarach rozsądnie przyznajemy, że możemy nie różnić się od “przeciętnego respondenta”.

Inteligencja z ciała

Popularny pogląd głosi, iż w amerykańskiej kulturze kobiety zmuszane są do porównań własnego wyglądu z wygórowanym ideałem piękna promowanym w mediach. Profesor Michelle Hebl wraz zespołem, przewidywała więc, że mechanizm skupiania się na swoim wyglądzie będzie miał odmienne skutki dla osób z różnych kręgów kulturowych. Afroamerykanie, na przykład, nie mając tak ścisłych norm na temat idealnego ciężaru ciała, nie powinni reagować obniżeniem poczucia własnej wartości na tego rodzaju porównania.

Tę hipotezę sprawdzono w eksperymencie, w którym 176 mężczyzn i 224 kobiety różnych ras, pod pozorem badań marketingowych, przez godzinę testowało jednoczęściowy kostium kąpielowy (warunek nasilający porównania ciała do standardów) lub sweter (warunek kontrolny). Zadaniem badanych było ocenić noszoną odzież na kilkunastu skalach marketingowych, przeglądając się w lustrze i skupiając się na odczuciach płynących z ciała. Podczas etapu testowania odzieży nie towarzyszyła im żadna osoba, a wszystkie instrukcje otrzymywali przez nagranie dźwiękowe. Ostatnim zadaniem badanych było wypełnienie standardowego testu zdolności matematycznych.

Kompetentni idioci czy sympatyczne głuptasy?

Wyobraź sobie, że wypełniając swoje obowiązki służbowe, musisz zwrócić się o pomoc do któregoś ze współpracowników. Do kogo? Jakimi cechami taka osoba powinna się wykazywać? Odpowiedź wydaje się być oczywista, “Musi być kompetentny!"

Tiziana Casciaro z Harvard Business School i Miguel Sousa Lobo z Fuqua School of Business w Durham (NC) przestudiowali cztery organizacje, różniące się z punktu widzenia celu działalności (profit, non-profit), wielkości i lokalizacji. Prosili oni pracowników tych organizacji o wskazanie jak często rozmawiali z innymi na temat spraw zawodowych. Następnie poprosili o ocenę jak bardzo lubią każdego ze współpracowników oraz na ile ci współpracownicy dobrze wykonywali swoją pracę.