Grupa

Jak pozbyć się nienawiści?

W świetle wydarzeń ostatnich lat i wzmagających się konfliktów na tle rasowym czy ideologicznym, w wielu z nas rodzi się pytanie o to, czy da się jakoś zatrzymać tę falę nienawiści? Grupy szerzące nienawistne poglądy rosną w siłę i zyskują coraz większe rzesze zwolenników. Aby temu zapobiegać, naukowcy z Arizona State University wykazali, jakie czynniki mogą doprowadzić nie tylko do porzucenia swoich własnych krzywdzących przekonań, ale także do zaangażowania w działania na rzecz grup dyskryminowanych i marginalizowanych mniejszości.

Małpy i uprzedzenie

Wrogie nastawienie wobec ludzi odmiennych od nas samych to wciąż nierzadkie zjawisko. Uprzedzenia na tle rasy, narodowości, orientacji seksualnej czy poglądów politycznych to coś, co mniej lub bardziej otwarcie zdradza wielu ludzi. Nie trzeba również wiele, żebyśmy zaczęli postrzegać członków rywalizującej z nami grupy jako gorszych pod różnymi względami. Niedawne badania pozwalają przypuszczać, że jest to głęboki atawizm, dzielony nawet z rezusami.

Ludzie mają wyraźną tendencję do traktowania członków swojej grupy lepiej, niż ludzi pozostających poza jej obrębem. Tzw. stronniczość wewnątrzgrupowa (ingroup bias) działa nawet w sytuacji, gdy grupę utworzono w sposób wyraźnie arbitralny - poprzez rzut monetą, czy dzięki cyfrom numeru ubezpieczenia. Dramatycznym przykładem eskalacji tej tendencji była demonstracja przeprowadzona przez Jane Elliot w roku 1968.

Uważaj z kim się porównujesz!

Wyobraź sobie zawody, na których pośród 10 osób zajmujesz 5. lub 6. miejsce. Jak ocenisz swój występ: jako przeciętny, dobry, a może średni? Załóżmy teraz, że zmodyfikowano formułę zawodów i podzielono uczestników według wyników na dwie 5 osobowe grupy. Badania Marka Alicke  i  jego współpracowników pokazują, że tego typu podział diametralnie zmienia sposób, w jaki oceniamy swoje umiejętności.

5 miejsce da Ci ostatnią pozycję w pierwszej, a tym samym lepszej grupie. Jednak 6 miejsce uplasuje Cię na pozycji lidera, drugiej i niestety gorszej grupy. Zasadnicze pytanie brzmi: w której z nich ocenisz swoje umiejętności jako lepsze i wyższe od przeciętnej?

Zaraźliwa nieuczciwość

Czy stojąc na przejściu dla pieszych, zdarzyło Ci się przejść na czerwonym świetle, ponieważ ktoś zrobił to wcześniej? A może oszukałeś firmę na kilka długopisów i ryzę papieru, widząc jak Twój kolega z pracy postąpił podobnie? Zachowania tego typu, jak pokazują najnowsze badania psychologów, mogę być zaraźliwe.

Załóżmy, że zgodziłeś się wziąć udział w badaniu profesor Francesci Gino z Uniwersytetu w północnej Karolinie oraz jej współpracowników Shahara Ayla i Dana Arielego. Zaraz po przybyciu na Uniwersytet dowiedziałeś się, że możesz zarobić 10 dolarów. Razem z 14 innymi osobami, rozsiadłeś się wygodnie w ławce, czekając na instrukcję. Eksperymentator wręczył Ci dwie koperty - brązową z pieniądzmi oraz białą, która była pusta. Dodatkowo otrzymałeś dwie kartki papieru. Na jednej znajdowało się 20 matryc z liczbami, druga miała posłużyć do udzielania odpowiedzi. Na każdej z matryc znajdowało się 12 liczb, a zadanie polegało na znalezieniu jednej pary, której suma dawała liczbę 10. Za każdą prawidłowo rozwiązaną matryce, mogłeś wypłacić sobie 50 centów. Czas jaki przeznaczono na zadanie wynosił 5 minut. Po jego upływie każdy z uczestników miał zliczyć ilość rozwiązanych matryc, zanotował liczbę na kartce papieru, a zaraz potem zniszczył w niszczarce dowód swojej pracy. Po powrocie do stolika odliczał zarobioną kwotę, a resztę razem z kartą na której zanotował ilość rozwiązanych matryc chował do białej koperty, którą potem wrzucał do kartonowego pudełka.

Mniejsza samokontrola odrzuconych

Istnieje ziarnko prawdy w obrazie osoby zajadającej smutki chipsami czy lodami po rozstaniu z partnerem. Takie osoby potrafią też całymi dniami leżeć na kanapie, bez siły by wstać i zając się czymkolwiek wymagającym skupienia. Ustalenia badaczy z Uniwersytetów Stanowych San Diego, Florida oraz Florida Atlantic opublikowane w przeglądzie Journal of Personality and Social Psychology udowadniają, że ludzie, których wykluczono z jakiejkolwiek grupy społecznej, mogę gorzej kontrolować swoje zachowanie.

W toku badań uczestnicy byli losowo dobierani do dwóch grup, w których doświadczali odrzucenia społecznego lub do grupy kontrolnej, w której nie manipulowano poczuciem odrzucenia. “Dzięki kontrolowanym w laboratorium eksperymentom udało się ustalić kierunek relacji - to odrzucenie społeczne prowadzi do załamania kontroli zachowania, a nie na odwrót” - tłumaczy profesor Jean Twenge kierująca pracami zespołu badaczy.

Kompetentni idioci czy sympatyczne głuptasy?

Wyobraź sobie, że wypełniając swoje obowiązki służbowe, musisz zwrócić się o pomoc do któregoś ze współpracowników. Do kogo? Jakimi cechami taka osoba powinna się wykazywać? Odpowiedź wydaje się być oczywista, “Musi być kompetentny!"

Tiziana Casciaro z Harvard Business School i Miguel Sousa Lobo z Fuqua School of Business w Durham (NC) przestudiowali cztery organizacje, różniące się z punktu widzenia celu działalności (profit, non-profit), wielkości i lokalizacji. Prosili oni pracowników tych organizacji o wskazanie jak często rozmawiali z innymi na temat spraw zawodowych. Następnie poprosili o ocenę jak bardzo lubią każdego ze współpracowników oraz na ile ci współpracownicy dobrze wykonywali swoją pracę.