Dzieci

Głośnik w głowie. O leczeniu psychiatrycznym w Polsce

Dziewiątego lutego tego roku premierę będzie miała książka Anety Pawłowskiej-Krać poruszająca temat leczenia psychiatrycznego w Polsce. Temat ten wzbudza od lat wiele kontrowersji, w związku z czym zaprojektowano reformę mającą na celu usprawnienie procesu leczniczego oraz diagnostycznego zarówno dla dzieci, młodzieży jak i dorosłych.

W mojej ocenie książka Pawłowskiej-Krać za bardzo skupia się na pojedynczych historiach ludzi, a za mało na faktach. Oczywiście, historie osobiste są wzruszające, ale według mnie dobrze napisany reportaż poruszający temat systemowy powinien przede wszystkim mówić o faktach – o tym jak jest, jak powinno być, jak jest gdzie indziej. Tylko w jednym rozdziale mamy krótką wzmiankę o leczeniu psychiatrycznym w Szwecji. Zabrakło mi ogólnych danych na temat liczby szpitali, psychiatrów w Polsce – tak by stworzyć sobie w głowie obraz systemu, który zdecydowanie nie funkcjonuje w Polsce prawidłowo. To jest minus tej pozycji. Na szczęście książka ma też sporo plusów.

Chamstwo

W zeszłym roku dużo mówiło się i pisało na temat książki Adama Leszczyńskiego „Ludowa historia Polski”. Miała być ona objawieniem, nowym spojrzeniem na historię, głosem uciszonych przez lata. I rzeczywiście była, natomiast czegoś mi w niej brakowało. Z wielkim zaciekawieniem sięgnęłam więc po „Chamstwo” Kacpra Pobłockiego. Wydawało mi się, że może być ona uzupełnieniem, a tymczasem okazało się, że stała się punktem wyjścia. Dopiero analiza dokonana przez Pobłockiego przemówiła do mojego serca i rozumu.

Kto odejdzie, już nie wróci

Na studiach, w ramach psychologii społecznej, mieliśmy zajęcia na temat sekt religijnych jako grup destrukcyjnych. Omawialiśmy między innymi słynną w Polsce grupę Kacmajora czy też Świątynię Ludu Jima Jonesa. Pamiętam, jak od tamtego czasu zaczęłam się mocniej przyglądać różnym religiom świata. Trochę było to czas poszukiwań, trochę ciekawość poznawcza. Od paru lat bliżej przyglądam się światowi chasydów – jest to coś zupełnie mi obcego, świat, który toczy się obok nas, a jakby w zupełnie innym czasie i przestrzeni. Dwa lata temu z dużą przyjemnością obejrzałam serial „Shtisel” opowiadający właśnie o współczesnym świecie chasydów w Izraelu. Wzbudził on we mnie wiele smutku.

Dziewczyna i dziewczyna to normalna rodzina!

Mimo iż mamy rok 2020 wciąż wiele kontrowersji wywołuje walka o równość praw osób nieheteroseksualnych. Główna oś dyskusji przebiega na polu legalności zawierania związków (na tych samych zasadach co pary heteroseksualne), oraz adopcji dzieci. Podczas gdy w wielu krajach na świecie małżeństwa i rodzicielstwo osób LGBT+ są wspierane i legalizowane, w Polsce zauważyć można coraz większe przyzwolenie na homofobię, czego dowodem są chociażby powstałe niedawno „strefy wolne od LGBT”. Często podczas dyskusji na temat legalizacji małżeństw pojawia się zdanie „śluby niech biorą, ale precz od naszych dzieci! Dziecko potrzebuje matki i ojca.” Dziś przyjrzymy się ile prawdy jest w tym sformułowaniu.

Jak ważne są przyjaźnie w dzieciństwie?

Dzieciństwo to całe dnie spędzone na podwórku, ganianie za piłką, zabawa w berka, chowanego i dużo innych rozrywek, które zapoczątkowały pierwsze przyjaźnie. Wielu z nas dobrze wspomina najmłodsze lata przede wszystkim ze względu na zawarte w tym czasie relacje. Jednak czy przyjaźnie z dzieciństwa mogą mieć wpływ na nasze zdrowie w życiu dorosłym? Badanie opublikowane w Psychological Science pokazuje, iż czas spędzony z przyjaciółmi w dzieciństwie wiąże się ze zdrowiem fizycznym w wieku dorosłym.

Jak zachęcić dzieci do ćwiczeń?

Jak od najmłodszych lat skutecznie zachęcać dzieci do aktywności fizycznej? Co wpływa na motywację młodych do ćwiczeń? Maureen Weiss proponuje praktyczne rady dla rodziców i trenerów wzmacniające wewnętrzne źródła motywacji tj. poczucie własnej skuteczności oraz zewnętrzne źródła motywacji - informacji zwrotnych i wzmocnień od rodziców, nauczycieli i trenerów, a także ocen kolegów i porównań z rówieśnikami.

Jakie korzyści będzie miało moje dziecko z uprawiania sportu? Aktywność fizyczna pozwala młodemu człowiekowi budować pewność siebie, wzmacniać samodyscyplinę, uczy sposobów radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Podnosi także wydajność organizmu i jego odporność. Sport nie tylko wzmacnia organizm, ale pozwala również rozwijać relacje interpersonalne. Umiejętności będące wynikiem uprawiania sportu pozwalają dziecku śmielej realizować swoje plany w przyszłości i osiągać wyznaczone cele z większą skutecznością.

Poczytaj mi tato

Badania przeprowadzone przez doktor Elisabeth Duursmę i opublikowane na łamach Fathering pokazały jakie znaczenie ma czytanie dzieciom przez ojców. Okazało się bowiem, że dzieci, którym czytali ojcowie miały lepsze umiejętności językowe i poznawcze (w porównaniu do dzieci, którym czytały matki).

Powszechnie wiadomo, że czytanie na głos dzieciom wpływa na rozwój ich języka oraz rozwój umiejętności czytania i pisania. Niewiele jednak wiadomo na temat tego jaki wpływ na rozwój dzieci ma to, kto im czyta – ojciec czy matka. Postanowili to sprawdzić naukowcy z Harvard University, którzy porównali dwie grupy dzieci – jednej z nich czytała tylko mama, drugiej – tylko tata. Wyniki pokazały istotne różnice w postępach w rozwoju pomiędzy grupami niemowlaków – zwłaszcza dla dzieci poniżej 2 roku życia. Niemowlęta i dzieci, którym czytali ojcowie bardziej rozwinęły się językowo i poznawczo.

Jak wzmacniać samoocenę dziecka?

Co odpowiedzieć dziecku, gdy pyta „co mam narysować?” Jak wypracować w Twoim skrzacie poczucie własnej wartości? Na te pytania odpowiadają nam Owens i Patterson, amerykańscy naukowcy z University of Wisconsin i University of Kansas dzięki przeprowadzonemu eksperymentowi.

„Korzystaj ze swoich atutów”, „zapisuj codzienne pozytywne wydarzenia”, „okazuj wdzięczność” - to techniki proponowane przez psychologów pozytywnych. Ten nurt oferuje nam coraz więcej sposobów, dzięki którym jesteśmy bardziej zadowoleni ze swojego życia, uzyskujemy więcej sukcesów w nauce, a nasze nieobecności w pracy zmniejszają się. Psychologia coraz bardziej odbiega od postrzegania człowieka jako chorego lub niesprawnego pacjenta i przestaje kłaść nacisk na wszelakie deficyty, braki i niedoskonałości naszej psyche. Aktualnie coraz częściej powstają różnego rodzaju metody terapii, które zamiast eliminować wady, skupiają się na zasobach klienta. Nacisk więc zostaje położony na znalezienie tego co dobre, pozytywne, dające energię do działania. Tego typu strategie prowadzą nie tylko do poradzenia sobie z naszymi bieżącymi trudnościami, lecz także zapobiegają przyszłym problemom w życiu, jak twierdzi profesor Brown Kirschman z University of Dayton-Keri.

Dzieci pomagają innym, bo sprawia im to przyjemność

Przez pierwsze kilka lat życia dzieci w zdecydowanej większości przejawiają zachowania egoistyczne. Powszechnie uważa się, że zachowania nastawione na altruistyczną pomoc drugiej osobie rozwijają się ok. 3-4 roku życia, gdy relacje społeczne zaczynają mieć dla dzieci istotne znaczenie. Coraz więcej doniesień naukowych wskazuje jednak, że już dzieci w wieku poniemowlęcym skłonne są do bezinteresownego pomagania innym, zarówno dorosłym jak i innym dzieciom. Nie wykazano jednak do tej pory, dlaczego już od najmłodszych lat jesteśmy skłonni do pomocy nieznajomym. Najnowsze wyniki badań dostarczają ciekawych wyjaśnień, sugerując, że dzieci pomagają innym, ponieważ takie postępowanie sprawia im przyjemność.

Jak przeciwdziałać krótkowzroczności?

Czy Twoje dziecko czyta wieczorem przy złym świetle? Czy siada zbyt blisko telewizora? Na pewno spotkaliście się z opiniami o wpływie tych czynników na rozwój krótkowzroczności (miopii). Ale kolejne badania udowadniają, że to inne czynniki są kluczowe w rozwoju wad ostrości widzenia.

Krótkowzroczność jest dobrze zrozumianą wadą - powodowana jest nadmiernym wydłużeniem gałki ocznej, a poprzez nawet najdelikatniejszą zmianę tej budowy, wpadające promienie światła ogniskują się przed siatkówką zamiast na niej. Niestety wiedza o mechaniźmie nie przekłada się na skuteczną walkę z tym problemem. W ostatnich dekadach odnotowujemy epidemię krótkowzroczności - w Azji Wschodniej i Środkowo-Wschodniej, już 80-90% młodych dorosłych cierpi na krótkowzroczność, z czego ok 20%, na tzw. wysoką krótkowzroczność, w której wada jest większa niż -6 dioptrii. W Europie jest nieco lepiej, choć i tu liczba okularników przez ostatnie sto lat podwoiła się. Obecnie istnieje możliwość kontroli narastania krótkowzroczności u dzieci za pomocą ortokeratologii nocnej (ortokorekcji - twardym soczewkom zakładanym na noc, a zdejmowanym tuż po przebudzeniu). Przeprowadzono do tej pory wiele badań klinicznych, które wykazują, że skuteczność metody w spowalnianiu wady wzroku wynosi powyżej 55% w porównaniu z okularami lub zwykłymi soczewkami kontaktowymi.