Covid-19

Kłamstwa i uprzedzenia w obliczu pandemii

Jeśli zadam ci pytanie “czy jesteś kłamcą?”, najprawdopodobniej odpowiesz “nie”. W ten sposób podtrzymujesz pozytywny obraz samego siebie i jednocześnie ulegasz wpływowi uprzedzeń poznawczych oraz porównawczych.

Istnieją dwa główne mechanizmy odpowiedzialne za kłamstwa, które sobie wmawiamy. Pierwszym z nich jest optimism bias (określany również jako nierealistyczny optymizm), a drugim efekt better-than-average (znany również jako tendencja do wyższości). Pierwszy z nich opisuje tendencję do przeceniania prawdopodobieństwa wystąpienia pozytywnych zdarzeń w przyszłości, podczas gdy drugi odnosi się do tendencji do postrzegania własnych umiejętności jako lepszych niż umiejętności ‘przeciętnej’ osoby. Statystycznie rzecz biorąc, w rozkładzie populacji niektóre osoby powinny uważać się za lepsze, inne za gorsze, a jeszcze inne za równe przeciętnej osobie. Jednak, jak wykazano w klasycznym badaniu dotyczącym efektu better-than-average (Alicke i in., 1995), uprzedzenia poznawcze są sprzeczne z prawami matematycznymi. Ponad 50% uczestników badania oceniło siebie jako lepszych od przeciętnego studenta swojej płci w zakresie 20 pozytywnych i 20 negatywnych cech charakteru - wniosek, który wskazuje na nielogiczną naturę naszych poznawczych przekłamań.

Jak oczyścić media społecznościowe z fake newsów?

Masz wrażenie, że każdego dnia zalewa Cię fala dezinformacji? Brakuje Ci łatwego i szybkiego dostępu do wiarygodnych źródeł wiadomości na temat tego, co aktualnie dzieje się na świecie? W najnowszych badaniach opublikowanych w Frontiers in Psychology zidentyfikowano siedem praktyk służących do skutecznego przekazywania wiadomości w mediach społecznościowych!

Szybkie tempo, w jakim społeczność naukowa odkrywa nowe fakty na temat COVID-19, stworzyło w społeczeństwie potrzebę otrzymywania regularnych, łatwo dostępnych i dokładnych informacji. Zmiany, jakie dokonały się w naszym życiu w ostatnim czasie, miały ogromny wpływ na nasze zachowania, w tym na to, gdzie poszukujemy informacji. Ostatnie badanie pokazują, że aż 40% ludzi odwiedza media społecznościowe częściej w poszukiwaniu wiadomości niż przed COVID-19. Media społecznościowe dają możliwość niemal natychmiastowego rozpowszechniania wiadomości. Jest to również okazja do głębszego zrozumienia błędnych przekonań na temat COVID-19 i informacji, których oczekuje społeczeństwo. Wiedza o tym, jak tworzyć skuteczne komunikaty w mediach społecznościowych, jest niezbędna, aby kierowąć uwagę opinii publicznej na rzetelne opracowania i ograniczyć zakres dezinformacji.

Konsekwencje teorii spiskowych na temat COVID-19

Od pierwszego przypadku zachorowania na COVID-19 w Polsce minie niedługo pół roku. Nadal nie wiadomo, jak długo wirus pozostanie z nami. Część ekspertów twierdzi, że druga fala zachorowań jest nieunikniona, a niektórzy, np. belgijski wirusolog Steven van Gucht twierdzą wręcz, że już trwa.

Pandemia COVID-19 zaowocowała wieloma fakenewsami i teoriami spiskowymi dotyczącymi źródeł pochodzenia koronawirusa. W internecie bez trudu można trafić np. na pogłoski, jakoby pandemia koronawirusa była spowodowana przez nadajniki 5G lub przez celowo przygotowana przez chińskich naukowców, jako broń biologiczna. WHO, podkreślając, jak poważnym problemem są niesprawdzone informacje, twierdzi wręcz, że obecnie zmagamy się nie tylko z pandemią, ale także z „infodemią”. WHO zwraca przy tym uwagę na szkodliwość fakenewsów - np. niepoparta dowodami naukowymi informacja o tym, jakoby koronawirus miał ginąć w temperaturze wyższej, niż 27 stopni, mogła przyczynić się do tego, że niektórzy ludzie mieszkający w ciepłych krajach uznali, że zagrożenie koronawirusem ich nie dotyczy.

Jaki jest związek między niesprawdzonymi informacjami a zachowaniem ludzi w czasie pandemii?

O zachowaniach prospołecznych w czasie pandemii: im więcej masz, tym mniej dajesz?

Intuicyjnie mogłoby się wydawać, że osoby, które mają wysokie dochody, chętniej będą się dzielić z innymi, gdyż pozwala im na to sytuacja materialna. Tymczasem badanie na temat zachowań prospołecznych w czasie pandemii COVID-19, przeprowadzone przez Alexandrę Maftei z Uniwersytetu Aleksandra Jana Cuzy w Jassach w Rumunii wskazuje, że jest inaczej.

Według European Centre for Disease Prevention and Control od początku pandemii COVID-19 na tę chorobę zmarło ponad 700 000 osób na całym świecie, a w Polsce - 1738 osób (stan na 5 sierpnia 2020). Trudne do przecenienia są też skutki pandemii dla sytuacji ekonomicznej wielu ludzi. Ta trudna sytuacja zaowocowała różnymi działaniami prospołecznymi. Niedługo po wykryciu pierwszych przypadków COVID-19 w Polsce, powstała facebookowa grupa Widzialna Ręka, gdzie internauci oferują sobie nawzajem rozmaite formy wsparcia na czas pandemii, a niektórzy na klatkach schodowych powiesili kartki zaadresowane do sąsiadów-seniorów, z danymi kontaktowymi i propozycją zrobienia zakupów czy wyjścia z psem. Fundacja Siepomaga, w ramach zbiórki zorganizowanej z myślą o wsparciu dla polskiej służby zdrowia w czasie pandemii, do dziś zebrała niemal 30 mln złotych. Od czego zależy to, czy jesteśmy skłonni pomagać innym w tak trudnym czasie, jak trwająca nadal pandemia COVID-19? Na to pytanie postanowiła odpowiedzieć Alexandra Maftei.

Badanie reakcji społecznych na występowanie koronawirusa

Zapraszam do udziału w krótkim badaniu na temat reakcji społecznych dot. przestrzegania kwarantanny w Państwa regionie Polski. Jesteśmy zespołem badawczym z Uniwersytetu SWPS w Sopocie (wraz z prof. Parzuchowskim i dr Roczniewską) i prowadzimy badania psychologiczne związane z tematem bardzo aktualnym – zagrożeniem zarażenia się koronawirusem wywołującym COVID-19.

Będę bardzo wdzięczna za wypełnienie ankiety i/lub przesłanie posta dalej. Badanie zajmuje 10-15 minut i jest anonimowe. Jeżeli ktoś będzie zainteresowany wynikami tego badania, to proszę o taką wiadomość na maila. Po zakończeniu projektu opiszę, jakich wyników oczekiwaliśmy i co udało się ustalić. Z góry serdecznie dziękuję za pomoc!