Boroditsky

PSYCHOLOGIA

Spójrz na czas z innej perspektywy!

mosowiecka · 7 stycznia 2011

Wyobraź sobie, że twoje środowe spotkanie przesunięto o dwa dni. No właśnie, ale w którą stronę? Odpowiedź na to pytanie zależy od tego, jaką perspektywę czasu przyjąłeś. A czy zdawałeś sobie sprawę z tego, że twoja pozycja w kolejce po kawę, czy wyobrażenie sobie ruchu w przestrzeni mogą diametralnie zmienić tę perspektywę? Poruszasz się wraz z czasem, czy to czas zbliża się ku tobie? Piątek czy poniedziałek?

Lera Boroditsky i Michael Ramscar w serii pomysłowych eksperymentów potwierdzili, że ludzkie pojęcie czasu jest bardzo ściśle związane z faktycznym lub wyobrażonym ruchem ich ciała w przestrzeni. A zaangażowanie w zwykłe codzienne zajęcia, związane z przemieszczaniem się czy zmianą pozycji w przestrzeni (na przykład podróżą pociągiem lub oczekiwaniem w kolejce po kawę), może zmienić postrzeganie tego abstrakcyjnego pojęcia. Naukowcy zastanawiali się, jak to się dzieje, że ludzie są zdolni do myślenia o rzeczach, których nie są w stanie zobaczyć ani poczuć, które w żadnym stopniu nie są dostępne zmysłowo. Przedmiotem zainteresowania stały się więc dla nich takie pojęcia jak sprawiedliwość, miłość czy czas. Naukowcy dodają, że być może abstrakcyjne myślenie w ogóle jest nadbudowywane na rzeczach bardziej dostępnych zmysłowemu doświadczeniu, na przykład właśnie na ruchu ciała w przestrzeni.

PSYCHOLOGIA

Jak język wpływa na myślenie?

natalia · 7 stycznia 2011

Wyobraź sobie, że miasto w którym mieszkasz nie jest bezpieczne. Wzrasta poziom przestępczości, a kradzieży i napadów odnotowuje się trzy razy więcej niż w przeciągu ostatnich trzech lat. Co w takim wypadku powinny zrobić władze miasta? Zatrudnić więcej policjantów i tym samym rozwinąć system więziennictwa, czy raczej wymyślić program profilaktyczny, który edukowałby młodzież już od najmłodszych lat szkolnych?

Okazuje się, że odpowiedzi na te pytania kryją się za metaforą, której użyto w opisie problemu. Lera Boroditsky i Paul Thibodeau z Uniwersytetu Stanford udowodnili, że sposób mówienia o jakimś zjawisku ma ogromne wpływ na to, jak je zrozumiemy. Ma to miejsce szczególnie wtedy, gdy mamy do czynienia ze złożoną i abstrakcyjną ideą.W opisie takich zjawisk najłatwiej użyć metafor, gdyż pozwalają na zestawienie różnych kontekstów poprzez stworzenie związków frazeologicznych o innym znaczeniu, niż dosłowny sens wyrazów. Ten mechanizm umożliwia ludziom skorzystanie z nowych sposobów patrzenia i dzięki temu możliwości zrozumienia i wytłumaczenia symbolicznego sensu.