Śmierć

Czy fatalistyczna wizja pandemii zwiększa stosowanie się do zaleceń sanitarnych?

Pandemia koronawirusa wpłynęła na życie każdego z nas. Niemalże od roku napływają do nas zewsząd informacje na temat liczby zgonów, zachorowań czy przypadków zamknięcia miejsc pracy. Początkowa powszechna dezorientacja, spowodowana koniecznością zmierzenia się z niespodziewaną, nieznaną sytuacją i nową rzeczywistością, została po części zmniejszona poprzez odezwę ze strony służb zdrowia. Pracownicy medyczni zaczęli rozpowszechniać informacje na temat rekomendowanych metod prewencji, takich jak konieczność częstego mycia rąk czy zachowywania społecznego dystansu. Jednak mimo tego, iż podczas głosowania w marcu 2020 roku około 70% dorosłych Amerykanów przyznało się do swoich obaw związanych z wirusem, tylko połowa badanych zadeklarowała podjęcie środków zapobiegawczych. Co może wpływać na taki rozdźwięk pomiędzy stosunkowo dużą świadomością społeczeństwa na temat zagrożenia a zdecydowanie mniejszym stosowaniem się przez nie do zaleceń sanitarnych?

Czym jest dobra starość?

Już od pewnego czasu naukowcy starają się dociec co leży u podłoża pozytywnego, dobrego starzenia się i jakie elementy muszą zaistnieć, by osoba starsza oceniła proces swojego starzenia się jako pomyślny. W wyniku badań wyróżniono główne istotne obszary, które starsze osoby biorą pod uwagę w ocenie swojego życia i starości. Są to obszary związane z funkcjonowaniem fizycznym, zasobami poznawczymi, stanem psychicznym i życiem społecznym. Niedawne badania przeprowadzone przez fiński zespół (Nosraty, Jylhä, Raittila, Lumme-Sandt) i opublikowane w Journal of Aging Studies, wyróżniły kolejne czynniki, które w dotychczasowej literaturze prawie nie występowały. Są to: okoliczności życiowe, niezależność i dobra śmierć.

Zapach śmierci

Jak pachnie zbliżająca się śmierć? Iwaszkiewicz zapachem śmierci określał aromat tataraku, ale bardziej prozaiczne skojarzenia każą myśleć o zapachu gnijącego ciała czy zapachu świeżo rozkopanej ziemi. Jednak jak dowodzą naukowcy z Chicago, zapach śmierci to raczej brak zapachów. Zbliżająca się śmierć może osłabiać nasze możliwości odróżniania zapachów z otoczenia.

Profesor Jayant Pinto wraz z zespołem w latach 2005 – 2006 zbadali ponad 3000 mężczyzn i kobiet powyżej 57 roku życia. Od wszystkich uczestników zebrano dokładne informacje dotyczące ich stanu zdrowia, ale również stanu posiadania, edukacji, nałogów (palenia papierosów) czy nawyków żywieniowych.

Zdrowie w sieci

Już w roku 2006 18 % dorosłych Amerykanów regularnie poszukiwało porad zdrowotnych online, co okazało się jednym z najbardziej popularnych zastosowań internetu. Według badań Pew Research Center, aż 80% dorosłych użytkowników Internetu używa go w celach związanych ze zdrowiem. Społeczności internautów zebranych na portalach takich jak WebMD czy Health Cloud zapewniają możliwość interakcji między osobami borykającymi się z podobnymi problemami zdrowotnymi. Czy takie działanie przekłada się na zyski zdrowotne?

Możliwość otrzymania wsparcia emocjonalnego podczas leczenia może odgrywać znaczącą rolę w procesie zdrowienia. W momencie postawienia pierwszej diagnozy oraz podczas początkowych etapów leczenia, gdy stres i niepokój dają szczególnie o sobie znać, coraz więcej ludzi decyduje się na udział w tego typu społecznościach.

Zachowanie szympansicy wobec zmarłego potomka

Fakt, jak wiele podobieństw istnieje między ludźmi, a naszymi bliskimi „zwierzęcymi” krewnymi może fascynować. Niektórych zaś z pewnością niepokoić. Oto bowiem okazało się po raz kolejny, że nie tylko ludzie swych zmarłych krewnych traktują w szczególny sposób.

Zespół psycholingwistów z Instytutu Maxa Plancka opublikował na łamach American Journal of Primatology artykuł opisujący reakcję szympansicy na śmierć swojego 16-miesięcznego potomka. Naukowcy pod kierunkiem dr Katherine Cronin zaobserwowali to zachowanie na terenie Chimfunshi Wildlife Orphanage Trust w Zambii. Miejsce to zamieszkują szympansy uwolnione z rąk przemytników.

Umrzeć młodo z miłości

Badaczy zaciekawił fakt, że śmiertelność młodych mężczyzn jest niemal trzy razy wyższa niż śmiertelnosć kobiet. Dysproporcja ta została zarejestrowana w 20 krajach.

-“Fakt posiadania chromosomu Y jest aktualnie największym pojedynczym czynnikiem ryzyka śmiertelności w krajach rozwiniętych” – mówi Daniel Kruger z University of Michigan. Dr Kruger i profesor Nesse przeanalizowali statystyki zgonów w 20 krajach na przełomie ostatnich 70 lat. Stosunek śmiertelności mężczyzn do śmiertelności kobiet najwyższy jest w czasie adolescencji. W tym wieku na każde 10 przedwczesnych zgonów kobiet przypada 29 zgonów mężczyzn. Najwyższą różnicę między płciami odnotowano dla samobójstw. Na jedną samobójczynię przypada średnio 9 samobójców.

Ryzyko śmierci rośnie w Boże Narodzenie i Nowy Rok

Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok to dla wielu osób dwa najważniejsze święta w roku. Rodzinne grono przy suto zastawionym stole, w tle z głośnika sączy się radosna melodia kolęd, a na choince kolorowo pobłyskują bombki. Mogłoby się wydawać, że ta świąteczna atmosfera może być nie do zniesienia dla osób ze skłonnościami samobójczymi.

Owszem, ilość zgonów w Święta rośnie, ale nie z powodu samobójstw. Dotychczasowe badania, opierające się na analizie aktów zgonów w różnych krajach i w przypadku różnych grup społecznych pokazują, że wbrew pozorom Boże Narodzenie i Nowy Rok nie są powiązane ze zwiększoną ilością zachowań samobójczych.

Baby bufor

Człowiek jest jedynym znanym nam zwierzęciem, które jest świadome własnej śmiertelności. Ten pierwotny lęk towarzyszy nam od dziecka i mimo tego, że próbujemy go bagatelizować, jego oddziaływanie jest tak silne jak subtelne. Dobrze opisuje go Teoria Opanowywania Trwogi, według której do walki z owym lękiem wysyłamy własną samoocenę. Chińscy psychologowie udowadniają, że w walce mogą nas wspomóc także własne dzieci.

Śmierć, jako ostateczna siła sprawcza wydaje się nieunikniona, straszna, obezwładniająca. Refleksje tego typu budzą bardzo silny lęk, paraliżującą trwogę. By ułatwić sobie funkcjonowanie tłumimy ten lęk do akceptowalnego psychicznie poziomu. Trzeba teraz utrzymać trwogę w ryzach – wytwarzamy więc tzw. światopogląd społeczny, czyli ideologię, zbiór wierzeń, normy, wartości społeczne, zespół standardów, których trzymanie się ma zapewnić symboliczną bądź realną szansę na nieśmiertelność. Takie są przynajmniej założenia Teorii Opanowywania Trwogi. Xinyue Zhou razem z drużyną założyła, że i dzieci, rozbudzając myśli o przekazaniu swoich genów, ciągłości kulturowej czy ogólną symbolikę nowego życia będą dobrym buforem lęku przed śmiercią.

Co nauka zawdzięcza III Rzeszy?

Przed objęciem władzy przez Adolfa Hitlera karze śmierci poddawano nie więcej niż 20 więźniów rocznie. Wraz z nastaniem nowego porządku w państwie zmieniło się prawo i odtąd karze śmierci mógł zostać poddany każdy, kogo oskarżono o zdradę stanu. Pretekstem do tego mogło być nawet opowiadanie dowcipu o zabarwieniu politycznym. Co stało się z ciałami ponad 16000 obywateli straconych między rokiem 1933 a 1945?

Niedawno okazało się, że spora część z nich trafiała do instytutów anatomicznych i szkół medycznych. Długo wydawało się, że eksperymenty medyczne przeprowadzane na jeńcach obozów koncentracyjnych czy eutanazja pacjentów psychicznie chorych to najbardziej ponure, „naukowe” karty historii III Rzeszy. Okazuje się jednak, że polityka nazistowskiej władzy przyniosła wiele korzyści również ówczesnym anatomom.

Refleks oznaką długowieczności

Szkoccy badacze obliczyli, że czas reakcji prostej jest silniej powiązany z długością życia niż inteligencja. Co to oznacza? Choć z wcześniejszych badań wynikało, że osoby z niższym ilorazem inteligencji, umierają wcześniej niż osoby o wyższym IQ, wygląda na to, że długie badania kwestionariuszowe można zastąpić krótkim testem refleksy.

Iana Deary z Uniwersytetu w Edynburgu i Geoff Der ze Szpitala Uniwersyteckiego w Glasgow porównali dane zebrane od 898 badanych w 1988 roku do danych na temat śmiertelności wśród tych samych badanych w 2002 roku. W pierwszym pomiarze (gdy badani mieli około 56 lat) oceniano ich iloraz inteligencji, stan zdrowia oraz mierzono czas reakcji prostej (rejestrowano jak szybko badany przycisnął klawisz po ujrzeniu odpowiedniej liczby na ekranie komputera).