Po czym poznasz swoje dzieło?

Wielu artystów i sportowców wkłada ogromny wysiłek w przygotowanie się do publicznego zaprezentowania efektów swojej pracy. W toku takich przygotowań skupiają uwagę na swoich wcześniejszych wykonaniach, aby na ich podstawie osiągnąć lepszy wynik w kolejnych zawodach. Czy dzięki takiej wzmożonej samoświadomości muzycy potrafią lepiej rozpoznawać wyniki własnej pracy? Na to pytanie odpowiadają naukowcy na łamach Psychological Science.

Liczne badania dowodzą, że potrafimy rozpoznać własną sylwetkę ciała pośród innych niewyraźnych postaci chodzących na filmie. Inne eksperymenty wykazały, że badani potrafią lepiej przewidzieć miejsce trafienia rzutki, gdy obserwują własne ruchy, niż gdy przyglądają się ruchom innych. Ludzie potrafią nawet zidentyfikować odgłosy własnego klaskania, kierując się jedynie częstotliwością i wzorcem klaśnięć.

Mężczyzna lepiej zrozumie mężczyznę

Powszechny stereotyp głosi, że mężczyźni nie potrafią prawidłowo odczytać emocji rozmówcy. Jak większość stereotypów, nie jest do końca prawdziwy – istnieją badania dowodzące, że mężczyźni dużo lepiej niż kobiety radzą sobie np. z odczytywaniem gniewu (Williams, Mattingley, 2006). Jednak najnowsze badania sprawdzające umiejętności mężczyzn po części potwierdzają emocjonalny analfabetyzm mężczyzn w odczytywaniu… emocji kobiet.

Do sprawdzenia trafności odczytywania emocji użyto nieco zmodyfikowanego “Reading the Mind in the Eyes Test”, który oparty jest na założeniu, że oczy i ich okolice są najbogatsze w informacje odnośnie stanu emocjonalnego innych ludzi. Boris Schiffer i jego współpracownicy z uniwersytetu Duisburg-Essen postanowili sprawdzić, czy męskie umiejętności odczytywania stanu emocjonalnego u innych zależy od płci ocenianych.

Wiatr wywiewa jaskółki

Aktualnie zachodzące zmiany klimatyczne wpływają na organizmy żywe na wiele przeróżnych sposobów. Naukowcy do tej pory opisali na przykład, w jaki sposób zmiany temperatury wpływają na wzrost roślin czy cykle populacji owadów. Wiemy, że zmniejszenie grubości pokrywy śnieżnej może zmieniać skład gatunkowy lasów. Brak śniegu może też zmniejszać przeżywalność niektórych gatunków ssaków. To oczywiście tylko kilka przykładów, wymieniać można by jeszcze bardzo długo. Anders Pape Møller z Université Paris-Sud we Francji wpadł na ciekawy pomysł zbadania wpływu zmian prędkości wiatru na przeżywalność i sukces reprodukcyjny owadożernych ptaków. Modelem w jego pracy została jaskółka dymówka.

Mózg myśli o mózgu

Które z biologicznych mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu prowadzą do naszych zachowań społecznych? Uzyskanie odpowiedzi na to pytanie stawia sobie za cel społeczna neuronauka poznawcza. Dyscyplina ta stara się połączyć to co obserwowalne z tym co dotychczas pozostawało ukryte. Rzecz w tym, że zewnętrznie widoczne komponenty ludzkiego zachowania to jedynie czubek góry lodowej naprawdę ciekawych informacji.

Teoria Umysłu to pytanie o to, jak mózg – bioelektryczna maszyna – tworzy abstrakcyjne myśli w kategoriach interpretowania zachowań innych ludzi, w tym sądów moralnych, wnioskowaniu przyczynowym, rozpoznawania znaczenia ruchów biologicznych lub zachowań językowych. Innymi słowy, jak nasz mózg myśli o innych ludziach. Jedno z badań, mających pomóc w odpowiedzi na to pytanie, przeprowadzono na MIT. Rebecca Saxe wraz z zespołem porównali, jak reagują mózgi 13 przebadanych dzieci w wieku od 6 do 11 lat podczas wysłuchiwania różnych fragmentów tej samej historyjki, z których każdy opisywał inne kategorie występujących w niej postaci: stany mentalne głównych bohaterów (myśli), cechy społeczne, np. wygląd, (ludzie) lub ich czynności w otoczeniu (czynności). Dotychczasowe badania z wykorzystaniem technik neuroobrazowania wykazały, że osoby dorosłe myśląc o zawartości umysłu innych ludzi „używały” głównie obszaru prawego styku płatów skroniowego i ciemieniowego, tylnej kory zakrętu obręczy oraz przyśrodkowej kory przedczołowej.

Twórcza mowa ciała

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że bardziej lubisz osoby, które naśladują Twoje gesty podczas rozmowy? Jak się okazuje, mimikra wpływa nie tylko na naszą postawę wobec partnera interakcji, ale również na myślenie twórcze osoby, która jest naśladowana! Doniosłe znaczenie ma zarówno jej obecność, jak i jej brak, zgodnie z doniesieniami opublikowanymi w Journal of Experimental Social Psychology.

Myślenie twórcze jest stymulowane przez społeczne problemy i oczekiwania. Badacze długo próbowali rozwikłać tajemnicę twórczości, analizując zagadnienie z punktu widzenia osobowości i zdolności poznawczych człowieka, jednak do tej pory mało wiemy na temat społecznych wymagań sytuacji, które warunkują procesy twórcze. Tę zagadkę postanowili rozwikłać Claire Ashton-James i Tanya Chartrand z University of British Columbia w Kanadzie i Duke University w USA. Do celów swoich badań uznali, że kluczowe w aktywności twórczej są dwa rodzaje myślenia: konwergencyjne i dywergencyjne. Pierwszy rodzaj aktywności umysłowej utożsamiany jest z myśleniem zbieżnym, prowadzącym do wytworzenia jednego właściwego rozwiązania. Wiąże się ze stosowaniem szerokich kategorii myślowych i dostrzeganiem podobieństw, wzorów i relacji zachodzących pomiędzy różnymi zjawiskami. Z kolei myślenie dywergencyjne nazywane jest myśleniem rozbieżnym, ponieważ nie prowadzi do uzyskania jednej poprawnej odpowiedzi. Pomocna w tym rodzaju myślenia jest umiejętność szybkiej zmiany punktów widzenia i umysłowych kategorii. Myślenie dywergencyjne sprzyja generowaniu odległych skojarzeń. W jaki sposób zastosowanie tych dwóch rodzajów myślenia zależy od wymagań społecznych? Wcześniejsze badania dowodzą, że myślenie konwergencyjne ułatwia współpracę i organizację, natomiast dywergencyjne wpływa korzystnie na innowację i dostrzeganie problemu z różnych perspektyw. Wynika to z faktu, że ludzie wykazują tendencję do dopasowywania swoich stylów poznawczych do wymagań społecznych.

Pobudź swoją twórczość

Wybitni twórcy często cierpieli z powodu trudnych wydarzeń. Chcesz być równie kreatywny? Doświadczenie tragedii życiowej wcale nie jest do tego niezbędne! Pomocna w przełamaniu sztywności myślenia może być np. wirtualna butelka, która nagle zacznie sama unosić się w powietrzu. Możesz też zrobić sobie kanapkę w nietypowy sposób, najpierw kładąc ser na talerzu, a potem przylepiając do niego chleb posmarowany masłem. Brzmi niewiarygodnie? Naukowe odkrycia ukazały się drukiem w prestiżowym Journal of Experimental Social Psychology.

Szczęście egoisty

Decydując między przeznaczeniem 10 złotych na własną zachciankę i na organizację charytatywną, zdecydowanie częściej wybieramy tę drugą opcję. Jednak, jak dowodzą psychologowie z University od Pennsylvania, nie stajemy się dzięki temu szczęśliwsi.

Jonathan Berman oraz Deborah Small postanowili sprawdzić, czy egoizm może być nagradzający. W pierwszym eksperymencie badacze wręczyli 216 uczestnikom trzy dolary. W pierwszej grupie osoby zostały zmuszone do wydania pieniędzy na siebie, w drugiej na rzecz fundacji UNICEF (United Nations Children’s Fund), a w trzeciej mogły zdecydować, czy zachować się egoistycznie czy altruistycznie. Na koniec wszyscy uczestnicy określali, w jakim stopniu przyjemne oraz satysfakcjonujące było otrzymanie lub podarowanie pieniędzy.

Żarłoczna ofiara

Nietoperze mają niewielu naturalnych wrogów. Oprócz pojedynczych gatunków drapieżnych ptaków nic nie zagraża latającym ssakom… A przynajmniej taka opinia panowała do tej pory wśród zajmujących się nietoperzami specjalistów. Ostatnie obserwacje zajmujących się latającymi ssakami naukowców dowodzą jednak, że czasami ofiara może obrócić się przeciwko drapieżnikowi. Pająki, które stanowią część nietoperzego jadłospisu, zaczęły aktywnie polować na swoich prześladowców.

Już wcześniej znajdowano martwe nietoperze zaplątane w pajęcze sieci. Do tej pory zakładano, że tak duża ofiara wpadała w pajęczynę przypadkowo, a przyczyną śmierci drapieżników było po prostu wyczerpanie spowodowane gwałtownymi próbami wyswobodzenia się z lepkiej pułapki. Najnowsze obserwacje sugerują jednak, że pająki mogły celowo polować na dużo większe od siebie ssaki.

Wybuch gniewu – lawina twórczych pomysłów

Denerwują cię złośliwe uwagi współpracowników na temat zadania, które właśnie wykonałeś? Obróć to na swoją korzyść! Holenderscy badacze udowodnili, że doświadczanie wybuchu czyjegoś gniewu może wpływać dobroczynnie na naszą kreatywność. O wynikach swoich badań opowiadają na łamach Journal of Experimental Social Psychology.

Na temat interpersonalnych skutków wyrażania gniewu przeprowadzono już wiele badań. Najczęściej eksplorowane obszary dotyczyły jednak konfliktu i negocjacji, gdzie między partnerami toczy się zaciekła rywalizacja. Gerben Van Kleef, Christina Anastasopoulou i Bernard Nijstad podeszli do problemu zupełnie inaczej: postanowili sprawdzić, jak zachowa się odbiorca gniewu, kiedy zadanie będzie wymagało zarówno współpracy, jak i kreatywności. Interesował ich nie tylko wpływ gniewu, ale również motywacja badanych, a dokładniej motywacja epistemiczna (ME). Ten szczególny rodzaj motywacji cechuje osoby, które zwykle dążą do dokładnego zrozumienia i przeanalizowania znaczenia sytuacji, w której właśnie się znajdują. Takie osoby są otwarte na różnorodne punkty widzenia; starają się też głębiej analizować otrzymywane informacje. Autorzy przewidywali, że gniew zadziała inaczej na osoby z niską i wysoką ME. Oglądanie rozgniewanego współpracownika powinno zmotywować osobę z wysoką ME do większego zaangażowania w zadanie oraz wspomóc jej twórczość. Natomiast na uczestnika z niską ME, gniew powinien wpłynąć zupełnie odwrotnie – zmniejszyć jego motywację i pogorszyć wyniki myślenia twórczego.

Lekiem w ból odrzucenia

Czy lek przeciwbólowy działa na złamane serce? Naomi Eisenberger z University of California Los Angeles wykazała, że ból fizyczny i psychiczny są powiązane, ponieważ angażują te same obszary mózgu.

Przeprowadzone badania dowodzą, że czynniki, które zmniejszają ból ciała, mogą łagodzić również efekty wykluczenia społecznego. Uczestnicy jednego z badań przez trzy tygodnie zażywali lek przeciwbólowy (paracetamol) albo placebo (połykali pastylkę z cukru z przekonaniem, że jest to lek przeciwbólowy). Codziennie zaznaczali także w ankiecie doświadczanie wykluczenia i zranienia.