Czy Wiesz, Że?

CZY WIESZ, ŻE?

Kondycja Świętego Mikołaja

mosowiecka · 26 stycznia 2013

Dzieci na całym świecie stawiają sobie Świętego Mikołaja jako wzór dobroci. Jednak czy ten dość pokaźnych gabarytów starszy pan jeżdżący saniami to również wzór zdrowia? Na to pytanie w święta odpowiada dr Thomas Cavalieri – geriatra z the Rowan University School of Osteopathic Medicine.

Dr Cavalieri – założyciel „Instytutu dobrego starzenia się” w New Jersey nigdy osobiście nie miał okazji poznać i zbadać Świętego Mikołaja. Jednak jego doświadczenia w pracy ze starszymi ludźmi, a także zgromadzone informacje o trybie życia tego niezwykłego świętego, pozwalają mu wnioskować o jego zdrowotnej kondycji. Te spostrzeżenia są okazją do podkreślenia paru ważnych kwestii związanych z jak najlepszym dbaniem o siebie osób w sile wieku.

CZY WIESZ, ŻE?

Naukowe centrum Torunia

Marcin Centkowski · 1 stycznia 2013

Pięć tysięcy metrów kwadratowych powierzchni, sześć kondygnacji, dwie stałe interaktywne wystawy, a także siedem wystaw czasowych. Jedyne centrum nauki na Kujawach i Pomorzu przywita pierwszych gości 9 listopada. Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy mieści się w dawnych młynach Richtera. W siedzibie instytucji znajduje się przestrzeń wystawiennicza, pracownie naukowe, sale ekspozycyjne dla dzieci, sala szkoleniowa oraz biura. Głównym eksponatem, który wita gości, jest wahadło Foucaulta. To najdłuższe, stale działające wahadło w Polsce, które umożliwia obserwację zjawiska obrotu Ziemi wokół własnej osi. - Sercem toruńskiego eksponatu jest 35-kilogramowa, chromowana kula wypełniona piaskiem, zawieszona na 33-metrowej linie, biegnącej od dachu po parter placówki przez wszystkie kondygnacje. – mówi Marcin Centkowski z CNMW.

BIOLOGIA

Dlaczego nos Rudolfa jest czerwony?

natalia · 26 stycznia 2012

Profesor Can Ince z Uniwersytetu Erazma w Roterdamie wraz ze współpracownikami z Norwegii postanowili sprawdzić co sprawia, że nos pomocnika Świętego Mikołaja, znanego na całym świecie renifera Rudolfa jest czerwony.

Wyniki badania obserwacyjnego przeprowadzonego na dwóch dorosłych reniferach (z gatunku Rangifer Tarandu) opublikowane zostały na stronie internetowej British Medical Journal. Autorzy tłumaczą, że Nos Rudolfa jest czerwony, ponieważ jest bogato wyposażony w czerwone krwinki, które pomagają chronić go przed zamarznięciem oraz służą do regulowania temperatury w mózgu.

CZY WIESZ, ŻE?

Mamy sposób na globalne ocieplenie?

Agata Kukwa · 17 stycznia 2012

Naukowcy ciągle głowią się nad tym,  jak możemy zmniejszyć swój negatywny wpływ na środowisko. Od kiedy jasnym stało się, że ograniczenie emisji dwutlenku węgla nie będzie takie proste, jak mogłoby się wydawać, zespoły z całego świata poszukują alternatywnych rozwiązań. Tym razem w walce z ociepleniem klimatu ma nam pomóc zmiana koloru dachów oraz chodników we wszystkich aglomeracjach miejskich.

Pomysł malowania na biało nasłonecznionych powierzchni w rejonach miejskich nie jest nowy. Po raz pierwszy jednak udało się policzyć, jakie korzyści dla naszego klimatu mogłoby przynieść takie rozwiązanie. Tego zadania podjęło się trzech naukowców z kanadyjskiego Uniwersytetu Concordia. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych modeli środowiskowych naukowcom udało się stworzyć symulacje, których scenariusze uwzględniały zmiany albedo ziemi spowodowane przez zmianę koloru dachów oraz chodników. Powierzchnie tego typu zajmują ponad 60% terenów zurbanizowanych. Wystarczyłoby jednak zająć się miastami znajdującymi się w szerokości geograficznej od 45° na północ do 45° na południe od równika.

CZY WIESZ, ŻE?

Myją Cię surfaktanty

Agata Kukwa · 27 stycznia 2012

Surfaktanty to substancje, dzięki którym brud jest usuwany z czyszczonej powierzchni i nie ważne czy jest nią skóra, włosy, ubranie, czy podłoga w kuchni. Surfaktanty obniżają napięcie powierzchniowe cieczy, w której są rozpuszczone. Dzięki nim dowolna ciecz (najczęściej woda) ma większe możliwości zwilżania, czyli zwiększa się jej zdolność do uzyskania jak największego kontaktu z ciałem stałym.

Jeśli zerkniesz na etykietę dowolnego szamponu lub mydła w płynie ze swojej łazienki zobaczysz, że pierwszy z wymienionych składników to właśnie woda (aqua). Składniki podawane na tego rodzaju etykietach ułożone są w kolejności od największej do najmniejszej zawartości w produkcie. Na drugim miejscu znajdziesz nazwę związku, który jest odpowiedzialny za usuwanie brudu. Jednym z częściej stosowanych w szamponach do włosów i żelach pod prysznic jest lauretosiarczan sodu (sodium laureth sulfate). Równie często można też spotkać larylosiarczan sodu (sodium lauryl sulfate, sodium laurilsulfate lub sodium dodecyl sulfate).

CHEMIA

Farba zamiast paneli słonecznych

Agata Kukwa · 23 stycznia 2012

Dostępne na rynku kolektory słoneczne mają sporo wad. Jedną z nich jest zdecydowanie cena. Wydajność takich urządzeń dochodzi obecnie już do 15%, ale koszty ich produkcji, a co za tym idzie zakupu, zniechęcają przeciętnego Kowalskiego do ich stosowania. Naukowcy z Notre Dame pracują nad wykorzystaniem nanotechnologii przy produkcji farby, której zadaniem będzie produkcja energii elektrycznej.

Rozwiązanie proponowane przez zespół profesora Kamata ma być tanie, łatwe w użyciu i wydajne. O ile dwa pierwsze warunki zostały już praktycznie spełnione, o tyle z wydajnością nie jest jeszcze najlepiej. W tej chwili nie przekracza ona 1%, co oznacza, że zaledwie jedna setna energii słonecznej docierającej do farby może zostać przetworzona na energię elektryczną. Naukowcy twierdzą jednak, że osiągnięcie przez ich wynalazek wydajności porównywalnej z kolektorami używanymi w tej chwili to tylko kwestia czasu.

CZY WIESZ, ŻE?

Skieruj się na północ!

mosowiecka · 10 stycznia 2012

Czy tobie też zdarza się zgubić we własnym mieście? Badania sugerują, że najtrafniejszej lokalizacji bardzo dobrze znanych obiektów sprzyja skierowanie się ku północy. Im większe odchylenie ciała od tej orientacji, tym więcej błędów. Naukowcy sprawdzili jak doskonale znana przestrzeń, taka jak miejsce zamieszkania, jest reprezentowana w umyśle, a najświeższe wyniki przedstawili na łamach Psychological Science.

Chyba każdy chociaż raz znalazł się w zupełnie obcym miejscu. Odszukanie docelowej ulicy na takim nieznanym terytorium często graniczy z cudem. Za to orientacja we własnym mieście powinna być swobodna, a lokalizacja dobrze znanych miejsc – bardzo łatwa. W jaki zatem sposób wiedza o znajomych obiektach i ich umiejscowieniu w przestrzeni jest kodowana w umyśle? Wśród naukowców nie ma jednomyślności, a zdania na ta ten temat są podzielone. Niektórzy uważają, że szukając jakiegoś obiektu na “znajomym gruncie”, nie musimy odwoływać się do ich poznawczych reprezentacji. Inni zakładają, że jest odwrotnie - znane miejsca i budynki, a także położenie względem nich naszego ciała są zapisywane w pamięci jako mentalna mapa terenu. Taka mapa jest swoistym układem odniesienia, do którego możemy się odwołać, na przykład idąc do ulubionego sklepu. Według tego stanowiska trafność lokalizowania bardzo dobrze znanych obiektów czy szacowania odległości między nimi jest najlepsza, kiedy mentalny układ odniesienia jest zgodny z aktualnym położeniem naszego ciała w przestrzeni (tzw. efekt dopasowania – ang. alignment effect). Wraz z odchylaniem się od tego idealnego położenia, stajemy się coraz mniej trafni.

CZY WIESZ, ŻE?

Narcyzm pomaga w świecie biznesu!

natalia · 28 stycznia 2011

Badania psychologiczne pokazują, że osoby narcystyczne są świetne w przekonywaniu innych ludzi, że ich pomysły są kreatywne nawet, gdy są tylko przeciętne. Także grupy, w których jest zaledwie kilka osób narcystycznych tworzą lepsze rozwiązania niż te, w których nie ma żadnej takiej osoby. Czyżby miłość do siebie samego przekładała się na realny życiowy sukces?

Wydaje się, że narcyzm i kreatywność podążają tą sama ścieżką. Kreatywni ludzie bardzo często pożądają uwagi i zupełnie deprecjonują pomysły innych ludzi. Taki lekki narcyzm cechuje wielu artystów. Zakochanych w sobie i samozwańczych geniuszy, bezwzględnie sugerujących, że posiadają zdolności i pomysły, których nie mają inni. A czy oni rzeczywiście je mają? Naukowcy z Uniwersytetu Cornell – Jack Goncalo i Sharon Kim we współpracy z naukowcem z Uniwersytetu Stanford – Francisem Flynnem w jednym z badań połączyli w pary 76 studentów i poprosili jednego z partnerów o przedstawienie drugiemu partnerowi  historii do filmu, które ten miał ocenić pod względem kreatywności. Początkowo historie te nie były szczególnie oryginalne. Jedna z bardziej kreatywnych dotyczyła mafii rodzinnej prowadzonej przez młodą kobietę. Jednak, kiedy badacze podzielili uczestników ze względu na wyniki wypełnianego przez nich Narcystycznego Inwentarza Osobowości (Narcissistic Personality Inventory NPI) i poproszono o wymyślenie filmowej historii wyłącznie osoby o wysokim wyniki w tym teście, partnerzy oceniali te historie jako zdecydowanie bardziej kreatywne i zaskakujące niż te z pierwszej sesji. Dodatkowo badacze oceniali odpowiedzi partnerów na opowiadane im historie poprzez pytanie, jak bardzo oceniający zgadza się ze stwierdzeniem, że „To mało prawdopodobne, że ktoś mógłby wcześniej wymyślić historię podobną do tej”.

CZY WIESZ, ŻE?

W Halloween rodzi się mniej dzieci

Agata Kukwa · 31 stycznia 2011

Możemy się z tym zgadzać bądź nie, ale Halloween na stałe zagościło już jako element kultury popularnej prawie na całym świecie. Naukowcy zaobserwowali istotny wpływ wigilii Wszystkich Świętych na ilość urodzeń w Stanach Zjednoczonych. Wyniki porównano z Walentynkami i okazało się, że z jakiegoś powodu kobiety rzadziej rodzą w Halloween.

W opublikowanych w tym roku badaniach amerykańscy naukowcy wykorzystali dane o ilości urodzin z lat 1996 – 2006 w USA. Jako że Halloween i Walentynki to święta, które nie są wolne od pracy wykluczono wpływ dostępności dyżurujących lekarzy i położnych. Naukowcy zakładali, że ilość narodzin determinowana jest przez pozytywne lub negatywne skojarzenia jakie niesie za sobą dane święto.

CZY WIESZ, ŻE?

Każde dziecko jest naukowcem!

mparzuchowski · 18 stycznia 2011

Każdy kto obserwował zachowanie dwulatka, wie, że taki malec więcej wie i rozumie niż potrafi wyrazić. Nie doceniamy jednak w pełni jak bardzo racjonalne potrafią być 18-miesięczne dzieci. W jaki sposób maluchy tworzą wiedzę na temat tego co myślą i czują inne osoby?

Jak się okazuje, dzieci postawione w sprzyjających okolicznościach, zachowują się jak naukowcy - sceptycznie analizują kolejne kroki dowodzenia, stawiają i testują hipotezy na temat zasad działania otaczającego je Świata. Barwny opis przeprowadzanych przez profesor Alison Gopnik eksperymentów, zawiera poniższe nagranie.