Ciekawostki

10 rzeczy, których nie wiesz o fajerwerkach

1. Już w latach 30. XIX wieku rozpoczęto nadawanie fajerwerkom różnych barw. Włoscy chemicy jako pierwsi zastosowali metale i ich tlenki, które w odpowiedniej temperaturze spalają się dając określony kolor.

2. Dla uzyskania efektu białych i srebrnych płomieni stosuje się glin. To dzięki niemu również powstają iskry. Za kolor zielony odpowiada bar, który pomaga też w stabilizacji lotnych składników wybuchowej mieszaniny. Pomarańczowe fajerwerki zawierają sole wapnia. To ten pierwiastek pomaga wydobyć głębię innych kolorów. Kolor niebieski zawdzięczamy związkom zawierającym miedź.

Wyhaftuj swój ból

“Trykociarki” - kobiety przysłuchujące się obradom Trybunału Rewolucyjnego, zawzięcie szydełkowały, gdy na ich oczach setki osób ginęły na gilotynie. W tym szczególnym przykładzie z historii badaczy zaintrygował fakt czy robótki ręczne rzeczywiście zmniejszają okropieństwo oglądanych zdarzeń.

W serii eksperymentów, naukowcy z Uniwersytetu College w Londynie udowodnili, że zadania wymagające orientacji wzrokowo-ruchowej podczas oglądania poruszającego filmu, zmniejszają jego oddziaływanie. Badacze prezentowali uczestnikom kilkunastominutowy film, zawierający szczególnie drastyczne sceny ofiar wypadków samochodowych. Widzowie zostali losowo przydzieleni do grupy eksperymentalnej, która podczas seansu wykonywała zadania dodatkowe i grupy kontrolnej, która jedynie oglądała film. Przez następny tydzień, badani zapisywali w dzienniku ilość i treść myśli, które powracały do wydarzeń oglądanych na filmie. Tak jak przewidywali naukowcy, oglądający, których zadaniem było wystukiwanie specyficznego wzoru na klawiaturze (zadanie wzrokowo-ruchowe), deklarowali znacząco mniej natrętnych myśli na temat emocjonującego filmu niż widzowie z grupy kontrolnej, którzy nie wykonywali żadnego zadania.

Szalona piana

Eksperyment zwany słoniowa pasta do zębów (ang. elephant toothpaste) budzi od dawna zainteresowanie internautów. Zawsze pojawia się pytanie „Jak to działa?” Mechanizm tego zjawiska kryje się oczywiście w chemii. Co więcej, przeprowadzenie tego widowiskowego doświadczenia w domu jest naprawdę dziecinnie proste.

Zanim wyjaśnimy tajemnicę eksperymentu zobaczmy o czym mowa.

Trzeba przyznać, że fontanna kolorowej piany wygląda spektakularnie. Czy możemy powtórzyć taki eksperyment w domu?

Jak to działa?

W naczyniu stojącym na stole znajduje się mieszanina złożona z nadtlenku wodoru (H₂O₂), detergentu oraz kilku kropel barwnika spożywczego. To co studenci mieszają w małych naczynkach to nasycony roztwór jodku potasu (KI). Kiedy zostaje dodany do reszty składników rozpoczyna się burzliwa reakcja chemiczna. Za produkcję piany odpowiedzialny jest oczywiście detergent, jednak piana różni się znacznie od tej, którą widzimy podczas mycia naczyń czy kąpieli. Wszystkie malutkie bąbelki tworzące pianę wypełnione są normalnie powietrzem. W powyższym eksperymencie wypełnia je tlen uwalniany z nadtlenku wodoru według prostej reakcji: 2H₂O₂ -> O₂ + 2H₂O Dodanie jodku potasu znacznie przyspieszają i dynamizuje powyższą reakcję, a tym samym cały proces tworzenia piany. Jodek potasu działa tutaj jako katalizator. Kolor szalonej piany z filmu zapewnia dodanie czerwonego i żółtego barwnika spożywczego.

Pierwsze wielokomórkowce?

Skamieniałości domniemanych organizmów wielkości od 1 do 12 cm odkryli w Gabonie geolodzy. Nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie to, że pochodzą one ze skał sprzed 2,1 mld lat.

Badacze zakładają, że organizmy te mogły powstać w związku z pojawieniem się tlenu (tzw. wielka katastrofa tlenowa sprzed 2,45-2,32 mld lat). Badania geochemiczne skał, w których je znaleziono wskazują, że żyły w osadach na dnie zbiornika wypełnionego natlenioną wodą.

Historia pewnego oszusta

Wspominałem w październiku zeszłego roku o profesorze Hwangu Woo-Suku, w kontekście wyroku koreańskiego sądu skazującego go za fałszerstwa, których dopuścił się na polu nauki. Hwang Woo-Suk jest być może najbardziej znanym współczesnym naukowcem oszustem, lecz nie wynika to ze skali oszustwa, ale raczej z faktu, że badania prowadził w dziedzinie niezwykle kontrowersyjnej i przyciągającej uwagę nie tylko świata naukowego, ale też wielu laików – w dziedzinie klonowania, jak twierdził, ludzi.

Kryzys demograficzny

Druga gospodarka Świata za 100 lat zmierzy się z poważnym problemem: Japonia to najstarsze społeczeństwo na Świecie. Przyrost naturalny jest bliski zeru - Japonki rodzą bardzo mało dzieci a społeczeństwo nie akceptuje imigrantów. Spodziewając się fali niżu demograficznego japońscy naukowcy znaleźli oryginalne rozwiązanie dla tego problemu. Poniżej prezentujemy reportaż na temat rozwoju humanoidalnej robotyki w służbie starzejącemu się społeczeństwu.

Zbieraj największe napiwki

Jeśli pracujesz w zawodzie, w którym mile widziana jest wdzięczność klientów, rozbijaj kwotę rachunku na kilka mniejszych. Takie praktyczne wnioski płyną z badań psychologów: im większą sumą mamy się podzielić tym mniejszy jej procent oddajemy w napiwku.

Badacze z Uniwersytetu Waszyngtona w St.Louis, wykazali, że im większy jest rachunek tym mniejszy napiwek zostawiamy obsłudze. Leonard Green, Joel Myerson oraz Rachel Schneider zebrali dane z 1000 rachunków i napiwków z dwóch różnych restauracji, salonów fryzjerskich i taksówek.

Refleks oznaką długowieczności

Szkoccy badacze obliczyli, że czas reakcji prostej jest silniej powiązany z długością życia niż inteligencja. Co to oznacza? Choć z wcześniejszych badań wynikało, że osoby z niższym ilorazem inteligencji, umierają wcześniej niż osoby o wyższym IQ, wygląda na to, że długie badania kwestionariuszowe można zastąpić krótkim testem refleksy.

Iana Deary z Uniwersytetu w Edynburgu i Geoff Der ze Szpitala Uniwersyteckiego w Glasgow porównali dane zebrane od 898 badanych w 1988 roku do danych na temat śmiertelności wśród tych samych badanych w 2002 roku. W pierwszym pomiarze (gdy badani mieli około 56 lat) oceniano ich iloraz inteligencji, stan zdrowia oraz mierzono czas reakcji prostej (rejestrowano jak szybko badany przycisnął klawisz po ujrzeniu odpowiedniej liczby na ekranie komputera).

Co mówią geny Żydów

Grupy Żydów żyjące na Bliskim Wschodzie i w Europie mają wspólne genetyczne korzenie. Ich najbliższymi krewniakami są zaś Palestyńczycy, Druzowie i Beduini, a w Europie mieszkańcy Włoch.

Takie wyniki przyniosły analizy genetyczne, które naukowcy z USA i Izraela przeprowadzili korzystając z genów aż 237 osób z 7 wspólnot żydowskich żyjących w Iranie, Iraku, Włoszech, Grecji, Turcji, Syrii i środkowo-wschodniej Europie (Aszkenazyjczycy). Geny te badacze porównywali z danymi o DNA nieżydowskich mieszkańców tych terenów zgromadzonymi w ramach Human Genome Diversity Project.

Cukier - brązowe nieporozumienie

Cukier powszechnie uznawany za używkę co roku produkowany jest na świecie w ilości ponad 130 milionów ton. Około 30% tej ilości trafia do naszych kuchni jako produkt codziennego użytku. Powszechnie wiadomo, że zbyt duże spożycie cukru szkodzi zdrowiu. Wiele osób uważa, że zamieniając „biały kryształ” na brązowy czy trzcinowy wybiera zdrowszy produkt.

Buraczany czy trzcinowy?

W Polsce cukier trzcinowy ciągle uważany jest za bardziej ekskluzywny i zdrowszy, głównie przez swoją cenę, mimo że stanowi ponad 70% światowej produkcji. Europejczycy jeszcze słodzili herbatę miodem kiedy w Indiach 3000 lat temu ruszyła pierwsza produkcja czystego cukru. Jedyna różnica pomiędzy cukrem trzcinowym a buraczanym jest taka, że pochodzi z dwóch różnych roślin. Proces otrzymywania również nieco się różni, jednak efektem końcowym jest ten sam produkt - sacharoza o jak najwyższej czystości. Zawartość sacharozy w białym cukrze spożywczym nie może być niższa niż 99,7% i nie ma znaczenia czy została pozyskana z trzciny czy buraka.