Ciekawostki

Powiedz mi kiedy dość

Setki reklam jedzenia kuszą Cię każdego dnia takimi sloganami jak np. “skosztuj odrobiny rozkoszy” czy “doznaj rajskiej przyjemności”. Takie komunikaty wywołują szczególny dylemat u osób, które znajdują się na diecie. Gdy ślina produkowana jest w zwiększonych ilościach, osoby odchudzające się muszą nauczyć się ignorować taką oznakę głodu. W efekcie wytrenowana niewrażliwość postępuje i z każdym powtórzeniem osoby na diecie stają się coraz mniej czułe na sygnały płynące z ciała.

Co to oznacza w dłuższej perspektywie? Jak wynika z badań zespołu doktora Todda Heathertona z Dartmouth College, osoby o normalnej masie ciała w miarę jedzenia uważają zjadany pokarm za coraz mniej smaczny, natomiast osoby otyłe, za równie dobry. Osoby z nadwagą cierpią więc na zaburzony mechanizm odczuwania sytości i koncentrują się raczej na jedzeniu niż na sobie. Stanley Schachter z Columbia University udowodnił, że osoby szczupłe regulują ilość przyjmowanych pokarmów pod wpływem impulsów z wewnątrz organizmu, a osoby otyłe z zewnątrz. Osoby z nadwagą jedzą więcej, gdy posiłek jest smaczny, gdy nadchodzi pora jedzenia, gdy produkty wyglądają apetycznie lub gdy talerz jest pełen. Badania dowodzą nawet, że osoby z nadwagą jedzą więcej, gdy pożywienie jest oświetlone niż gdy pozostaje w cieniu. Co ciekawe, nie zauważono takiej zależności u osób z normalną masą ciała.

Wino z jaskini

Armeńska jaskinia Areni dość szybka wdziera się do grupy najciekawszych stanowisk archeologicznych świata. Najgłośniej było o niej z okazji odkrycia świetnie zachowanego najstarszego skórzanego buta. Ale na łamy Archeowieści jaskinia trafiała już też z okazji odkrycia mózgu sprzed około 6 tysięcy lat oraz równie starego fragmentu trzcinowej spódnicy oraz zmumifikowanej kozy. Teraz pracujący w jaskini archeolodzy zaprezentowali najstarsze na świecie wyposażenie do produkcji wina.

Badacze znaleźli basen o wymiarach około metr na metr, w którym najpewniej miażdżono winogrona, kadź do której z basenu spływał sok, dzbany do fermentowania i naczynia do picia. Zdaniem badaczy ludzie uzyskiwali sok depcząc winogrona w basenie.

Z upływem lat czujesz więcej

Starsi ludzie wiodą intensywniejsze i bardziej złożone życie emocjonalne niż osoby z młodszego pokolenia. Przyczyny międzypokoleniowej różnicy w tym zakresie badała doktor Ursina Teuscher z Portland State University.

Dlaczego emocje starszych osób raportowane są jako intensywniejsze? Można zaryzykować conajmniej dwa prawdopodobne wyjaśnienia takiego stanu rzeczy: zmiana wyznawanych wartości na przestrzeni życia lub upływ czasu, który staje się cennym i znikającym zasobem. Tę ostatnią hipotezę doktor Teuscher starała się sprawdzić w swoich eksperymentach. Świadomość upływającego czasu jest ważną zmienną modyfikującą życie emocjonalne i podejmowane przez nas decyzje, choć dotychczas poświęcano jej mało uwagi.

Rentgen samoprzylepny przeźroczysty

Zwykła, przezroczysta taśma klejąca, mimo że niepozorna, potrafi zaskoczyć. Pisaliśmy już jak za jej pomocą uzyskać grafen. Dzisiaj zobaczymy, że można jej użyć jako źródło promieni Rentgena.

Historia tego odkrycia sięga roku 1939, gdy zauważono, że gwałtownie rozwijana taśma klejąca emituje słabe światło. Możecie zresztą sprawdzić to sami. Wystarczy rolka taśmy i zaciemnione pomieszczenie. Zjawisko to, już wówczas dość dobrze znane, nosi nazwę tryboluminescencji (nie ma nic wspólnego z kołami zębatymi). Występuje bardzo często gdy rozdzielamy materiały złożone z cienkich warstw.

Umrzeć młodo z miłości

Badaczy zaciekawił fakt, że śmiertelność młodych mężczyzn jest niemal trzy razy wyższa niż śmiertelnosć kobiet. Dysproporcja ta została zarejestrowana w 20 krajach.

-“Fakt posiadania chromosomu Y jest aktualnie największym pojedynczym czynnikiem ryzyka śmiertelności w krajach rozwiniętych” – mówi Daniel Kruger z University of Michigan. Dr Kruger i profesor Nesse przeanalizowali statystyki zgonów w 20 krajach na przełomie ostatnich 70 lat. Stosunek śmiertelności mężczyzn do śmiertelności kobiet najwyższy jest w czasie adolescencji. W tym wieku na każde 10 przedwczesnych zgonów kobiet przypada 29 zgonów mężczyzn. Najwyższą różnicę między płciami odnotowano dla samobójstw. Na jedną samobójczynię przypada średnio 9 samobójców.

Podsumowanie roku 2010

Piąty rok istnienia badania.net był pod wieloma względami przełomowy dla naszej działalności. Wszystkie zmiany jakie przeszedł przez te lata nasz serwis nie odbyłyby się jednak, gdybyśmy nie widzieli w nim celu - gdyby nie było tego komu czytać - więc przede wszystkim dziękujemy naszym czytelnikom za odwiedziny i komentarze. Czas na krótkie podsumowanie aktywności autorów i czytelników przez ostatnie 12 miesięcy.

W 2010 napisaliśmy 288 tekstów o ciekawych badaniach. W sumie zawierały 690 załączników! W 2010 roku nasze teksty zostały skomentowane 1319 razy, w tym 374 komentarzy (28.35 procent) zostało napisanych przez zarejestrowanych użytkowników/autorów.

Na co czekam w 2011

Dzisiejszy artykuł będzie w trochę innej formie, niż ta którą przyjęliśmy na naszym portalu. Zamiast koncentrować się na jednym konkretnym temacie, postaram się wymienić najciekawsze wydarzenia z interesujących mnie dziedzin, które mają odbyć się w nadchodzącym roku.

Astronautyka

Będzie ciekawie. Na luty i kwiecień zaplanowane są dwa ostatnie loty programu Space Shuttle. Kończy się epoka niezbyt udanej, ale bardzo użytecznej kosmicznej ciężarówki. W kwietniu i czerwcu z kolei mają odbyć się drugi i trzeci lot Dragona. Podczas czerwcowego lotu ma nastąpić dokowanie kapsuły do Międzynardowej Stacji Kosmicznej. Wydarzenie bez precedensu, a od jego powodzenia zależy dalszy los zarówno SpaceX jak i NASA – być może bowiem w przyszłym roku podjęta zostanie decyzja czy sektor prywatny dostanie zlecenia na transport astronautów na orbitę okołoziemską.

Ta kość jest moja

Wiadomo, że psy nie warczą bez powodu. Węgierscy naukowcy w kwietniu tego roku wykazali, że istnieje specyficzny sposób warczenia mówiący „ta kość jest moja”. Nawet kiedy puszczano psom tego typu dźwięki z playbacku, rezygnowały z przywłaszczenia sobie kości, która pozornie znajdowała się bez nadzoru. Teraz ci sami naukowcy pokazali, że pies może rozpoznać wielkość drugiego tylko na podstawie warczenia.

Pieskom zrobiono pomysłowy eksperyment. Na ekranie wyświetlano dwa zdjęcia tego samego osobnika. Po jednej stronie pies miał 60 cm, a z drugiej był pomniejszony dokładnie o 30%. Badany pies siadał obok swojego właściciela naprzeciwko ekranu, wtedy z głośnika umieszczonego pomiędzy zdjęciami puszczano odgłos warczenia lub szum Browna. Inni badani słuchali warczenia, ale oglądali trójkąty lub zdjęcia kota. W sumie w eksperymencie wzięło udział 96 psów, po 24 dla każdego wariantu. Reakcje zwierząt nagrywano.

Śmiech na przeziębienie

Cierpimy na przeziębienie średnio 2 do 5 razy w ciągu roku, więc ustalenie psychologicznych czynników ryzyka i podjęcie odpowiednich kroków zaradczych może pomóc w leczeniu lekkich i poważniejszych infekcji. Doktor Sheldon Cohen wraz z zespołem z Uniwersytetu Carnegie Mellon postanowił sprawdzić jak nasze nastawienie może wpłynąć na walkę z niebezpiecznymi zarazkami.

Zespół pod przewodnictwem dr Cohena badał 334 zdrowych ochotników w wieku od 18 do 54 lat przez 6 dni. W tym czasie starano się ustalić jakie emocje najczęściej towarzyszą badanym. Każdorazowo badacze korzystali ze standardowych pytań ustalających nastrój pozytywny (m.in. poziom energii, dobrostan i odczuwany spokój) nastrój negatywny (m.in. depresję, niepokój i wrogość). Po dwóch tygodniach każdy z badanych aplikował sobie donosowo (za pomocą areozolu) dawkę wirusów wywołujących przeziębienie. Następnie naukowcy monitorowali zdrowie i nastrój ochotników przez pięć kolejnych dni.

Sezon świątecznych zakupów: dłużej znaczy więcej

Pierwsze świąteczne ozdoby pojawiły się w polskich sklepach już dzień po Wszystkich Świętych. Można powiedzieć, że te kilka bombek i skromna, choinkowa girlanda były już cichym rozpoczęciem sezonu świątecznego. Niektóre firmy świąteczną ofertę wystawiły już w październiku. Dyskusja na temat długości sezonu świątecznego w sklepach toczy się na całym świecie, jednak w trochę innym tonie niż w Polsce.

Amerykanie rozpoczynają tak zwany sezon świąteczny dzień po Święcie Dziękczynienia, które co roku obchodzone jest w ostatni czwartek listopada. Jako że Święta Bożego Narodzenia mają swoje stałe miejsce w kalendarzu długość zakupowego szaleństwa zależy od tego, kiedy wypadnie Święto Dziękczynienia. Co roku media spekulują czy długość sezonu świątecznego będzie miała wpływ na wielkość sprzedaży. Różnica jest niewielka, ponieważ Święto Dziękczynienia od Bożego Narodzenia dzieli od 26 do 32 dni, w związku z tym zdania na temat różnic w zyskach są podzielone.