Ciekawostki

Po co rybie pile piła?

Rola charakterystycznie uzębionego pyska ryb piłokształtnych od dekad spędzała etiologom sen z powiek. Jeśli sądzisz, że ryba piła rzeczywiście cokolwiek piłuje to czas najwyższy zaktualizować swoją wiedzę - według najnowszych ustaleń naukowców ryba piła równie dobrze mogłaby nazywać się rapier, miecz lub szabla.

Dlaczego wiemy to dopiero teraz? Po pierwsze, piłowate (Pristis microdon) są zwierzętami nocnymi. Żerują nocą, czyli wtedy, kiedy podwodne obserwacje w środowisku naturalnym są najtrudniejsze. Te osobniki, które żyją w niewoli, nie nadają się do badań nad zachowaniem podczas polowania, ponieważ nauczone zostały zupełnie innych sposobów zdobywania pożywienia - karmi je człowiek. Dokładna funkcja „piły” w życiu piłowatych była więc dla etiologów tajemnicą aż do 6 marca 2012, kiedy to doktor Barbara Wueringer wraz z zespołem z University of Queensland opublikowała, na łamach Current Biology, wyniki swoich najnowszych obserwacji.

Jak dochować noworocznych postanowień?

„Chcę zrzucić zbędne kilogramy”, „Będę więcej ćwiczyć”, „Rzucę palenie” to jedne z częstszych postanowień noworocznych jakie solennie obiecujemy realizować w Nowym Roku. Gdzie jednak tkwi przyczyna, że większości z nas zapału do ich realizacji wystarczy jedynie na kilka tygodni stycznia. Badania psychologów pomogą nam zrozumieć dlaczego każdego roku składamy dokładnie te same obietnice a być może pozwolą również skuteczniej realizować tegoroczne zobowiązania.

Dotrzymanie każdego postanowienia wymaga samokontroli. To zdanie ociera się o banał, ale samokontrola to termin, który przez badaczy rozumiany jest nieco inaczej niż przez laików. Samokontrolę przywołujemy najczęściej w kontekście umiejętności powstrzymywania się od wyrażania negatywnych emocji. Na przykład, rozwijając samokontrolę u dziecka staramy się tak je wychowywać, aby nie tarzało się ze złości na odmowę kupna zabawki. Psychologowie definiują jednak samokontrolę o wiele ogólniej, zdaniem naukowców, samokontrolą jest każdy proces myślowy, który prowadzi do utrzymania bieżącej hierarchii realizowanych celów. Co oznacza, że staramy się powstrzymywać realizację niższych motywów jeśli kłócą się one z motywami wyższego rzędu. Co to za hierarchia celów? Nic specjalnego, każdy z nas tworzy ją na bieżąco przechowując i układając w pamięci aktualnie wzbudzone cele np. „zdrowe odżywianie” jest najczęściej wyżej od „zjedzenia wszystkich deserów z menu”. Powstrzymywanie się od zjedzenia smacznego (acz kalorycznego) batonika może być przejawem utrzymania realizacji celu zdrowego odżywiania jako takiego, który znajduje się wyżej w hierarchii o ile aktualnie jest on dla nas ważniejszy.

Jak jeść mniej bezmyślnie?

Na pewno większość z was była kiedyś na diecie. W ogóle wydaje się, że żyjemy w czasach, kiedy to diety są przerywane chwilami odpoczynku w żywieniu, a nie odwrotnie. Pytanie dlaczego w ogóle musimy poddawać się dietom?

Odpowiedzi jest wiele, ale jedną z najważniejszych przyczyn są złe nawyki żywieniowe i często przejadanie się. Nawyki jak powszechnie wiadomo bardzo trudno jest zmienić. Na szczęście jak pokazują najnowsze wyniki badań - już najmniejsze zmiany w naszym otoczeniu mogą pomóc przezwyciężyć naturalne skłonności do przejadania się.

Kobieto, schudnij więcej

Idąc do lekarza nikt nie zastanawia się nad tym czy otrzymane zalecenia mogą być zależne od tego czy jest się kobietą czy mężczyzną. W przypadku walki z otyłością zdecydowanie wygodniej jest być mężczyzną - zalecana ilość kilogramów do zrzucenia będzie z pewnością niższa niż u kobiety dokładnie tak samo otyłej.

Gareth R. Dutton wraz z zespołem zaprosili 442 lekarzy do wypełnienia internetowej ankiety. Kompletne kwestionariusze otrzymali od 108 z nich, gdzie 76% stanowili mężczyźni. Pytania dotyczyły pacjentów z otyłością pierwszego stopnia, których BMI (Body Mass Index) wynosiło 33 kg/m².

Krótka lekcja nanotechnologii

Znakomita seria pięciu filmików wyprodukowanych jako część projektu NANOYOU finansowanego w ramach Siódmego Programu Ramowego Komisji Europejskiej.

Film jest po angielsku, na oryginalnej stronie youtube dostępny jest transkrypt (na razie angielski i duński). Z komentarzem zawsze porywającego Stephena Fry’a. Tutaj tylko część pierwsza, co by nie zaśmiecać internetów zbytnio, po resztą odwiedźcie NANOYOU…

Czuję się w obowiązku dodać, że filmiki są tylko wprowadzeniem do nanotechnologii. Nie mówią więc o żadnych skomplikowanych konceptach, a jedynie wyjaśniają podstawy. Za to w bardzo przystępny sposób (jak należy zresztą oczekiwać od materiału, który został opracowany jako pomoc pedagogiczna…).

Japońskie zapalenie mózgu

Japońskie zapalenie mózgu jest jednym z tych zagrożeń, z którego większość histeryzujących obecnie na punkcie radioaktywności Europejczyków najprawdopodobniej nie zdaje sobie sprawy, a z którym Japonia będzie musiała się prędzej czy później zmierzyć. Być może później, bo zakażenia przenoszone przez owady raczej nie bywają szczególnie groźne w miesiącach zimowych i chłodnych. Jednakowoż, japońskie encephalitis jest w Japonii chorobą endemiczną, woda powodziowa po tsunami zdecydowanie poszerzy obszar namnażania się komarów roznoszących zakażenie, tak więc CDC namawia wszystkich pracowników pomocy humanitarnej, ażeby zaszczepili się przed przyszłym letnim wyjazdem. Niebezpieczeństwo jest realne.

Konkurs badania.net i Wydawnictwa PWN

W dzisiejszym konkursie badania.net możecie wygrać książkę Wydawnictwa Naukowego PWN! PWN ufundowało dla naszych czytelników pozycję “Projektowanie badania jakościowego” autorstwa Uwe Flick.

Zadanie konkursowe: Dokończ zdanie i uzasadnij (proszę się nie sugerować ilustracją ;-). “Kierowcy prowadzący samochody typu ______________ spotykają się z mniejszą agresją na drodze (mierzoną np. ilością klaksonów innych użytkowników drogi)”.

Jest więcej niż jedno poprawne rozwiązanie tej minizagadki, ale nauczeni doświadczeniem umówmy się proszę, że jedna osoba może zgłosić tylko jedno proponowane rozwiązanie. Powodzenia! Zwycięzca otrzyma ezgemplarz książki “Projektowanie badania jakościowego” wydawnictwa naukowego PWN. Rozwiązania zagadki można zgłaszać na naszej stronie FB) czekamy do jutra do godziny 23:55. Zapraszamy do zabawy!

Jak bakterie robią motylkom seksmisję

Istnieje duża grupa bakterii należących do rodzaju Wolbachia. Potrafią one żyć tylko w cytoplazmie komórek swoich gospodarzy, i podobnie jak symbiotycznych bakterii rurkoczułkowców naukowcom nie udało się ich nigdy wyhodować. Infekują one bardzo wiele bezkręgowców, m.in. owady, pajęczaki, skorupiaki, nicienie, powodując zmiany w stosunkach damsko-męskich danej populacji. Bakterie przenoszą się tylko poprzez komórki jajowe, a nigdy plemniki, a więc przekazywane są tylko pomiędzy samicami (z matki na córkę, przechowują się w jajnikach i potem trafiają do cytoplazmy komórek rozrodczych), co dla bakterii oznacza, że przeżyją w samicach, ale zginą, jeśli znajdą się w komórkach męskich.

Jak mówić do obcych?

Począwszy od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, co jakiś czas naukowcy decydują się wysłać w przestrzeń kosmiczną przekaz adresowany do pozaziemskich cywilizacji. Jak dotąd wysłano trzy takie wiadomości (fragment pierwszej z nich na ilustracji obok). Za każdym razem jednak, inna była metoda zakodowania wiadomości. Młodzi doktoranci astrofizyki z USA i Francji proponują metodę, na stworzenie uniwersalnego protokołu komunikacyjnego, który dałby możliwie największe prawdopodobieństwo zrozumienia, przez istoty całkowicie od nas odmienne.

Niby nic nowego. Wszak, poprzednie wiadomości, też były konstruowane z myślą o tym, że będą je odczytywać formy życia, które wyewoluowały w zupełnie innych warunkach, a więc posługujące się najprawdopodobniej innym zestawem zmysłów, nie mówiąc już o różnicach kulturowych.

Jednorazowe e-czytniki

E-czytniki – niemęczące oczu czarnobiałe odpowiedniki tabletów. Ograniczone w funkcjach, jednak znacznie przyjaźniejsze dla przeciętnego czytacza – gdyż imitujące prawdziwy papier. Jak działa technologia E Ink, o którą opierają się te urządzenia? Pytanie warte odpowiedzi, tłumaczące jednocześnie, dlaczego tak trudno jest wyprodukować czytniki kolorowe oraz odpowiednio szybkie, aby móc na nich oglądać filmy (chociaż od kilku miesięcy na rynku dostępne są już takie).

Co można zrobić, aby e-czytniki stały się lepsze? Na przykład stworzyć e-czytniki, które łatwo wyprodukować, zużyć, a potem zrecyclingować (czy aby na pewno jest to ulepszenie, to kwestia dyskusyjna). Krok w tę stronę uczynił niedawno Andrew Steckl z Uniwerystetu Cincinnati, który badał zjawisko elektrozwilżalności¹ na papierze – i potencjał tego zjawiska w zastosowaniu do produkcji różnego rodzaju papierowych urządzeń – od medycznych począwszy (odsyłam do kiedyś przeze mnie publikowanej prezentacji George’a Whitesidesa), a na e-czytnikach właśnie skończywszy. Wyniki badań opublikowane zostały w październiku zeszłego roku w piśmie Applied Materials and Interfaces.